ΓNΩMH Σιωπηλός θρήνος

Τώρα μπορείτε να ακούσετε τη σιωπή της σιωπηλής πλειονότητας. Συνήθως οι
πολιτικές διαδηλώσεις, οι μαζικές εκδηλώσεις πένθους, είναι θορυβώδεις. Όταν
συγκεντρώνεται το πλήθος είναι εύκολο να το ξεσηκώσεις, δύσκολο να το
κρατήσεις ήρεμο. Την Παρασκευή και το Σάββατο στην Ισπανία, η σιωπή του
πλήθους είχε την ισχύ ενός θαύματος. Απέναντι στις εκρήξεις των βομβών, καμία
κραυγή πόνου, καμία ιαχή μάχης δεν θα ηχούσε υπερβολικά δυνατά. Κανένα
συναίσθημα δεν θα φαινόταν ακραίο. Οι Ισπανοί, όμως, δεν είναι τέτοιοι
άνθρωποι.

Υπάρχουν, ιδίως στη Βόρεια Ευρώπη, πολλοί μύθοι όσον αφορά την Ισπανία. Ένας
από τους πλέον ανόητους, είναι ο μύθος του Νότου – του θερμού αίματος, του
λατινικού ταμπεραμέντου, της μεσογειακής υπερβολής. Δεν χρειάζεται καν να
πούμε πως οποιαδήποτε γενίκευση όσον αφορά τον «ισπανικό χαρακτήρα» είναι
παραπλανητική: η χώρα είναι υπερβολικά μεγάλη και συμπεριλαμβάνει υπερβολικά
πολλές ιστορικές κοινότητες, υπερβολικά πολλές διαφορετικές κουλτούρες. Τα
συναισθήματα εκφράζονται πράγματι, σε γενικές γραμμές, με περισσότερη
ειλικρίνεια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και πιο έντονα. Αντιθέτως,
γίνονται λιγότερο έντονα καθώς εκφράζονται περισσότερο ανοιχτά.

Οι Βορειοευρωπαίοι περιμένουν από τους Ισπανούς να φωνάζουν και να χειρονομούν
και, φυσικά, το μάτι επιλέγει να δει αυτό που το μυαλό περιμένει να δει. Στην
πραγματικότητα, η ισπανική γλώσσα του σώματος είναι μάλλον συγκρατημένη. H
ισπανική τέχνη και η λογοτεχνία εκθειάζουν αξίες όπως η νηφαλιότητα, η
λιτότητα, η αξιοπρέπεια…

Οι καιροί αλλάζουν και τα έθιμα αλλάζουν μαζί τους. Ο Βρετανός, για
παράδειγμα, δεν ταιριάζει πλέον με το παλιό στερεότυπο του ανθρώπου που
αυτοκαταπιέζεται. Μη νιώθετε λοιπόν έκπληξη που οι Ισπανοί θρηνούν τους
νεκρούς της σφαγής τους λιγότερο επιδεικτικά απ’ ό,τι έκαναν οι Βρετανοί όταν
πέθανε η πριγκίπισσα Νταϊάνα. Δεν ήταν ποτέ οι συναισθηματικοί επιδειξίες που
νόμιζαν οι Βορειοευρωπαίοι. Και νιώθουν τώρα μια ηρεμία πέρα από τα όρια της
οργής – την ησυχία της βαθιάς νύχτας της ψυχής.

Ο Φελίπε Φερνάντεθ – Αρμέστο είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο
Queen Mary του Λονδίνου.