Pομπότ λύνει τα αινίγματα του Παρθενώνα!

Ο επικεφαλής της ερευνητικής αποστολής και του Εργαστηρίου Γραφημάτων του Ινστιτούτου Δημιουργικών Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, Πολ Ντέμπεβετς, μπροστά στον Παρθενώνα μαζί με τον σαρωτή που χρησιμοποιήθηκε για τις τρισδιάστατες μετρήσεις του Παρθενώνα

Με 7,2 δισεκατομμύρια υπέρυθρες ακτίνες χαρτογραφήθηκαν ανά μισό χιλιοστό όλες
οι επιφάνειες του Παρθενώνα και επιχειρείται τώρα να λυθεί το μυστήριο της
γεωμετρίας, της αισθητικής και των αληθινών του χρωμάτων. Το τρισδιάστατο
ψηφιακό μοντέλο απόλυτης ακριβείας που δημιουργήθηκε ήδη στην Καλιφόρνια δίνει
μια άγνωστη, καινούργια, «αντικειμενική» εικόνα του Παρθενώνα χωρίς καμιά από
τις παραμορφώσεις που προκαλούν η απόσταση και οι αλλαγές του φωτός στο
περιβάλλον. Σε λίγους μήνες το μοντέλο θα έχει συμπληρωθεί με την τοποθέτηση
όλων των σωζόμενων γλυπτών και ο Παρθενώνας θα αποκτήσει ξανά την ακεραιότητά
του στον χώρο της εικονικής πραγματικότητας.

Διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Πολ Ντέμπεβετς (παγκόσμιας φήμης
ειδικό σε θέματα ολογραφιών για ηλεκτρονικούς υπολογιστές), υπεύθυνο του
Εργαστηρίου Γραφημάτων του Ινστιτούτου Δημιουργικών Τεχνολογιών του
Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, πραγματοποίησε πέρσι την πρώτη
τρισδιάστατη αποτύπωση του Παρθενώνα.

Οι εργασίες έγιναν σε συνεργασία με την Υπηρεσία Αναστήλωσης Μνημείων
Ακροπόλεως και στα πλαίσια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας. Επιπλέον, μια ψηφιακή
φωτογραφική μηχανή Canon προηγμένης τεχνολογίας αποτύπωσε με κάθε λεπτομέρεια
τα χρώματα όλων των επιφανειών των μαρμάρων του Παρθενώνα. Με το εργαστηριακό
πάντρεμα του ψηφιακού μοντέλου και της φωτογραφίας προέκυψε το πιο πλήρες και
ρεαλιστικό τρισδιάστατο αντίγραφο του Παρθενώνα.

Ψηφιακά «κλικ» σε όλες τις πλευρές του Παρθενώνα πραγματοποίησε πέρυσι διεθνής ερευνητική ομάδα

«Πραγματοποιήσαμε 120 σαρώσεις από διάφορα σημεία γύρω και μέσα στον
Παρθενώνα», λέει ο Πολ Ντέμπεβετς. «Κάθε λήψη είχε διάρκεια οκτώ λεπτών. Σ’
αυτό το διάστημα το ρομπότ, στηριγμένο σε ένα τρίποδο, έστειλε προς την
επιλεγμένη πλευρά του Παρθενώνα εξήντα εκατομμύρια υπέρυθρες ακτίνες.
Καταγράφοντας σε κομπιούτερ την απόσταση που διήνυε η υπέρυθρη ακτίνα μέχρι να
φθάσει σε ένα σημείο της επιφάνειας του μνημείου και να επιστρέψει, μπορέσαμε
να δημιουργήσουμε το τρισδιάστατο μοντέλο του».

Λεπτομερείς σχεδιαστικές αποτυπώσεις και μετρήσεις κάθε χιλιοστού
επιφανείας του Παρθενώνα έχουν γίνει στο παρελθόν. Σε τι υπερέχει και πού
υπολείπεται αυτή η ψηφιοποιημένη καταγραφή;

«Εκτός από τον ιλιγγιώδη αριθμό των σημείων που αποτυπώθηκαν ανά μισό
χιλιοστό, μπορέσαμε να φθάσουμε στα πιο δύσκολα και δυσπρόσιτα σημεία του ναού
και να καταγράψουμε με μεγίστη ακρίβεια την υπάρχουσα κατάσταση. Παρότι
χρησιμοποιήσαμε 120 διαφορετικά σημεία λήψης, η παρουσία των ικριωμάτων και
των γερανών της αναστήλωσης μειώνει κατά 10% την απόλυτη ακρίβεια. Αν όμως
προσθέσουμε τα αληθινά χρώματα της φωτογραφίας, σκούρο καφέ, ηλιοκαμένο, μαύρο
και το χρώμα του μαρμάρου, και την αφαίρεση των επιδράσεων του εξωτερικού
φωτισμού που πετύχαμε χρησιμοποιώντας μια ειδική μέθοδο με συσκευή,
βρισκόμαστε από πλευράς ποιότητας όσο πλησιέστερα μπορεί να βρεθεί κάποιος
στον αληθινό Παρθενώνα».

«H αφαίρεση του φυσικού φωτισμού από τις 5.000 περίπου φωτογραφίες που είχαμε
πάρει στον Παρθενώνα μάς έδωσε τα πραγματικά του χρώματα ανεξαρτήτως του
φωτισμού», λέει ο κ. Χάρης Πουλής, που ειδικεύεται σε θέματα ηλεκτρονικών
γραφημάτων στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.

«Έχοντας τον χάρτη με τα πραγματικά χρώματα, μπορούμε να ξαναφωτίσουμε τον
Παρθενώνα όπως εμείς θέλουμε ή μπορούμε να τον δούμε όπως πραγματικά είναι. Ο
φωτισμός φωτογραφίζεται ξεχωριστά από μια συσκευή σαν δίσκο, που καταγράφει σε
τρεις σφαίρες τις ιδιότητες του φωτισμού, λ.χ. τη θέση του ήλιου, την ένταση,
το πώς ήταν ο ουρανός κ.ά.».

Ψηφιακή επανένωση

Από το πάντρεμα ενός ψηφιακού μοντέλου και μιας σειράς λεπτομερών φωτογραφιών προέκυψε το πιο πλήρες και ρεαλιστικό τρισδιάστατο αντίγραφο του Παρθενώνα

Σε τι χρησιμεύει το τρισδιάστατο μοντέλο του Παρθενώνα; «Εκτός από την
δυνατότητα που παρέχει στους μελετητές να εξετάσουν το μνημείο, να μελετήσουν
τις εκλεπτύνσεις του χωρίς να πρέπει να μετακινηθούν, η εργασία μας μπορεί να
χρησιμεύσει στην ψηφιακή επανένωση του Παρθενώνα με όλα τα γλυπτά του που
σώζονται, διασκορπισμένα σε διάφορα μέρη του κόσμου», λέει ο Πολ Ντέμπεβετς.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μελέτες λ.χ. φωτισμού του μνημείου κι ακόμα στην
ταύτιση και συμπλήρωση ορισμένων τμημάτων που λείπουν. Ήδη άλλωστε, έχει γίνει
η συστηματική τριαδιάστατη αποτύπωση των αντιγράφων των γλυπτών του Παρθενώνα
που βρίσκονται στη Βασιλεία της Ελβετίας, στο Βρετανικό Μουσείο και στο
Μουσείο Ακροπόλεως, όπως έχει γίνει και με εικονική απόδοση του Παρθενώνα σε
διάφορα στάδια της ιστορίας του βάσει των αρχιτεκτονικών ερευνών του Μανώλη
Κορρέ. Αναφέρονται δε στην αρχαιότητα, στη βυζαντινή εποχή και στην περίοδο
πριν και μετά την καταστροφή που προκάλεσε η έκρηξη του Παρθενώνα, το 1687
(από τον Μοροζίνι). Αυτά τα ψηφιακά αρχεία αποτελούν ένα μοναδικό χρήσιμο
οπτικό εργαλείο για τη μελέτη σε συνθήκες και προοπτικές που δεν υπήρχαν
προηγουμένως».

Στην επιστημονική ομάδα επεξεργασίας του μοντέλου της Ακροπόλεως συμμετέχουν,
εκτός από τον κ. Ντέμπεβετς, οι Τζον Σίπλεϊ, Άντριου Γκάντερ, Κρις Τσου, Μάγια
Μαρτίνεζ, Μπράιαν Έμερσον, Τιμ Χόκινς, Τζέσι Στάμφελ, Άντριου Τζόουνς, Περ
Έιναρσον, Μάρκος Φαχάρντο, Νέιθαν Γιουν, Τερέζα Λούντγκ

Μια ψηφιακή γλυπτοθήκη της Ακρόπολης στην Ελβετία

Ακριβή αντίγραφα όλων των σωζόμενων γλυπτών του Παρθενώνα απ’ όλα τα μουσεία του κόσμου έχουν συγκεντρωθεί στην Γλυπτοθήκη της Βασιλείας, στην Ελβετία

Ο Παρθενώνας ολοκληρώθηκε το 438 π.X. Μια πληρέστατη σειρά με υψηλής
ποιότητας αντίγραφα όλων των σωζόμενων γλυπτών του που σκορπίστηκαν στον κόσμο
βρίσκεται στη Skulpturhalle (Γλυπτοθήκη) της Βασιλείας στην Ελβετία. Αυτή η
συλλογή αντιγράφων είναι μια ανεκτίμητη πηγή πληροφοριών για τη μελέτη των
γλυπτών που βρίσκονται στην Αθήνα και το Λονδίνο, το Λούβρο και το Βατικανό,
τη Βιέννη και την Κοπεγχάγη κ.α. H συγκέντρωση των αντιγράφων από τα
αντίστοιχα μουσεία είναι έργο ζωής του διευθυντή του ελβετικού μουσείου, κ.
Ερνστ Μπέργκερ, που εργάστηκε 20 χρόνια για τη συλλογή τους. Χάρη στην ψηφιακή
τεχνολογία, κάθε άγαλμα, ανάγλυφο, μορφή ή θραύσμα φωτογραφήθηκε με τη μέθοδο
της σάρωσης από διαφορετικές γωνίες, από ψηλά, χαμηλά, δεξιά, αριστερά και
κατά μέτωπο. Έγιναν συνολικά 2.200 λήψεις ενώ ειδικά για τις μετόπες που έχουν
απολαξευθεί και δεν διακρίνονται έγιναν οκτώ έως δεκατέσσερις λήψεις από
διαφορετικές γωνιές για την καθεμία. Ο Παρθενώνας είχε στα τριγωνικά αετώματα,
κάτω από τη στέγη, από 24 σχεδόν ολόγλυφες μορφές υπερφυσικού μεγέθους – οι
κεντρικές ύψους μέχρι πέντε μέτρων – με θέμα τη γέννηση της Αθηνάς ανατολικά
και την έριδα της Αθηνάς με τον Ποσειδώνα στα δυτικά. Αυτές οι μορφές σώζονται
αποσπασματικά.

Οι 52 μετόπες στις τέσσερις εξωτερικές πλευρές του Παρθενώνα είχαν ως θέμα
τη μάχη μεταξύ Κενταύρων και Λαπιθών, θεών και γιγάντων, επεισόδια του Τρωικού
Πολέμου και μάχες μεταξύ Αθηναίων και αμαζόνων. Όλο το εικονογραφικό πρόγραμμα
είχε ως θέμα τη νίκη της τάξης πάνω στη βαρβαρότητα και τον χαοτικό κόσμο. H
ζωφόρος, μια ανάγλυφη ζώνη 160 μ. που περιέτρεχε τον ναό γύρω από τους τοίχους
του σηκού, είχε ως θέμα την πομπή των Παναθηναίων, τη μεγάλη γιορτή και
παρέλαση των Αθηναίων, με τη συμμετοχή εκατοντάδων πολιτών, αθλητών, μουσικών,
αλόγων και ζώων για τις θυσίες, που έβαιναν παραλλήλως από τις μακρές πλευρές
του ναού και κατέληγαν ανατολικά. Στην ανατολική πλευρά εικονίζεται η κορύφωση
της γιορτής με την παράδοση του πέπλου υπό τα όμματα των ολύμπιων θεών.

INFO

Επίσκεψη στη γλυπτοθήκη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http: //www.ict.usc.edu/graphics/parthenongallery

LINK

http: //www.debevec.org/Parthenon/Brochure-2003/