«Aς ξεφασκιωθούν τα αρχαία»!

Οι Αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν υπολογιστή ούτε έπιναν φραπέ, ωστόσο τα πέντε νέα εγχειρίδια αρχαιογνωσίας και αρχαιογλωσσίας έχουν σκοπό, με τη σύγχρονη ματιά τους, να κάνουν τους σημερινούς εφήβους να αγαπήσουν τον αρχαίο κόσμο

«Τα αρχαιογνωστικά μαθήματα στο σχολείο πρέπει να τα αφήσουμε ελεύθερα να
αναπνεύσουν. Μοιάζουν να πνίγονται ή να ασφυκτιούν μέσα στις φασκιές τους,
κατά το παλιοκαιρίσιο έθιμο που φάσκιωναν τα μωρά οι μανάδες για να μη βγουν
δήθεν στραβοκάνικα», λέει στα «NEA» ο ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου
Δημήτρης Μαρωνίτης. Το πρόγραμμα «Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση
Εκπαίδευση», του οποίου υπήρξε εμπνευστής, δημοσιοποιείται το Σάββατο, έχοντας
ως απτό αποτέλεσμα πέντε νέα βιβλία για μαθητές Γυμνασίου, από κορυφαίους
φιλολόγους, που φιλοδοξούν να αλλάξουν άρδην τον τρόπο με τον οποίο
διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά στο σχολείο. Ο Φάνης Κακριδής, ο Τάσος
Χρηστίδης, ο Θόδωρος Παπαγγελής, οι Βασίλης Κάλχας, Γιώργος Ζωγραφίδης και
βέβαια ο Δημήτρης Μαρωνίτης, όλοι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μετέτρεψαν το
απόσταγμα της γνώσης τους σε πειραματισμό τόσο στο περιεχόμενο όσο και στον
τρόπο παρουσίασης του υλικού, και παραδίδουν στην κρίση της εκπαιδευτικής
κοινότητας το παρεμβατικό τους εγχείρημα.

Ο καθηγητής Φάνης Κακριδής καλύπτει τον τομέα της αρχαίας ελληνικής γραμματολογίας

Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Φάνης Κακριδής κάλυψε
τον τομέα της αρχαίας ελληνικής γραμματολογίας από τον Όμηρο μέχρι τους
ρωμαϊκούς χρόνους. Ο A.-Φ. Χρηστίδης έγραψε μία «Ιστορία της αρχαίας ελληνικής
γλώσσας», μεταφέροντας σε ένα σχολικό εγχειρίδιο μερικές από τις πρωτότυπες
θεματικές ενότητες του ομότιτλου τόμου που εξέδωσε το 2001 το Ίδρυμα
Τριανταφυλλίδη. Ο Δημήτρης Μαρωνίτης, σε συνεργασία με τον (διδάκτορα)
εκπαιδευτικό Λάμπρο Πόλκα, έγραψε εγχειρίδιο για την επική ποίηση. Οι B.
Κάλφας, Γ. Ζωγραφίδης κάλυψαν τον τομέα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, μέσα
από βίους φιλοσόφων. Ο Θόδωρος Παπαγγελής έγραψε για τον ρωμαϊκό κόσμο και τον
πολιτισμό του.

Ο καθηγητής Δημήτρης Μαρωνίτης, υπεύθυνος του προγράμματος, προσβλέπει στη συγγραφή δύο ακόμη εγχειριδίων, με αντικείμενο την αρχαία ιστορία και την αρχαία τέχνη

Μερικοί τίτλοι και υπότιτλοι κεφαλαίων αρκούν για να διαγνώσει κανείς
μια ουσιαστική αλλαγή προσανατολισμού: «Καλά Σωκράτη, εσύ σκοτώθηκες
νωρίς…». «Διογένης: ένας “σκύλος” που γαυγίζει και δαγκώνει». «Φτιάξε και συ
μια Σχολή. Μπορείς!». «Τελικά, ο Χοντρός και ο Λιγνός ήταν Ρωμαίοι;». «H καλή
Δύση και η κακή Ανατολή». «H πρώτη πλαστή διήγηση του Οδυσσέα». «Ο ρόλος των
φωνητικών χορδών στην ανθρώπινη γλώσσα». «Κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα από την
αγγλική;».

Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2001, υπό τη σκέπη του υπουργείου
Παιδείας και του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας, και παρουσιάζει τα
αποτελέσματά του σε ειδική ημερίδα το Σάββατο, στην Παλαιά Βουλή, παρουσία του
υπουργού Παιδείας Πέτρου Ευθυμίου. «Το πρόγραμμά μας επιχειρεί μια νηφάλια
εξισορρόπηση των όρων “αρχαιογνωσία” και “αρχαιογλωσσία” με τους οποίους
συστήνεται η ελληνική αρχαιότητα μέσα στο σχολείο αλλά και στον περίγυρο
εξωσχολικό χώρο», λέει ο κ. Μαρωνίτης. «H ισορροπία αυτή σκοπεύει να υποδείξει
ότι η αρχαία γλώσσα αποτελεί – πολύτιμο, ασφαλώς – εργαλείο και όχι αυτοσκοπό.
Όπως κι αν έχει το πράγμα, η αρχαία γλώσσα δεν είναι ούτε χειρότερη ούτε
καλύτερη από άλλες γλώσσες παλαιές και νεώτερες και δεν πρέπει να
αντιμετωπίζεται ως εξαιρετική και μοναδική περίπτωση. Το κλέος της οφείλεται
στην αρχαία ελληνική γραμματεία και λογοτεχνία που είναι γραμμένη στη γλώσσα
αυτή. Απλούστερα, δεν ανέβασε η αρχαία ελληνική γλώσσα την αρχαία λογοτεχνία
στο ύψος που βρίσκεται – μάλλον το αντίθετο συμβαίνει», εξηγεί.

«Οι γλώσσες δεν χαλάνε, αλλάζουν», γράφει ο καθηγητής Γλωσσολογίας Τάσος Χρηστίδης

Τα πέντε εγχειρίδια προορίζονται και για τις τρεις τάξεις του
Γυμνασίου, είναι δηλαδή διαταξικά. Το καθένα απ’ αυτά αποτελεί κοινό βοήθημα
για τον δάσκαλο και τον μαθητή, «δεν υπάρχει επομένως βιβλίο του δασκάλου με
το οποίο να διαβαθμίζεται η δική του μεγαλύτερη γνώση σε σχέση με τη μικρότερη
γνώση ή άγνοια του μαθητή». Με παράκαμψη του ισχύοντος συστήματος γραπτών
εξετάσεων, τα βιβλία αυτά προορίζονται να ενσωματωθούν στην προφορική
διδασκαλία και να πάρουν τη μορφή διαλόγου στην τάξη.

Κάθε ένας από τους συντάκτες έθετε διαδοχικά και κεφάλαιο προς κεφάλαιο
το έργο του στη συλλογική κρίση και έγκριση των υπόλοιπων μελών της
συγγραφικής ομάδας. H ακριβής τύχη της πρωτοφανούς ετούτης προσπάθειας, η
οποία ολοκληρώνεται στη δίνη της προεκλογικής περιόδου, συνδέεται προφανώς με
τις πολιτικές εξελίξεις. Σε κάθε περίπτωση, οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι που
την επιχειρούν μιλούν για «κριτική παρέμβαση στην κρίση του ανθρωπισμού και
των ανθρωπιστικών σπουδών», καθώς «πυρήνας του σύγχρονου ανθρωπισμού
θεωρείται, όχι αυθαίρετα, η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα και ειδικότερα η ελληνική
αρχαιότητα». Μια αρχαιότητα την οποία, λέει ο Δημήτρης Μαρωνίτης, «το
νεοελληνικό κράτος τη χρειάστηκε αλλά και την καταχράστηκε». Δημιουργώντας στη
σχολική εκπαίδευση «συμπτώματα έντονης παθολογίας» με κυριώτερο «την ταύτιση
της αρχαιογνωσίας με την αρχαιογλωσσία», ακριβέστερα «το καπέλωμα» του αρχαίου
κόσμου από τη διδασκαλία της γλώσσας του.

«Σας αρέσει η Ελλάδα Μις;»

Ο καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο, Θόδωρος Παπαγγελής, υπό
τον τίτλο… «Σας αρέσει η Ελλάδα Μις;», κάνει μια «δημοσκόπηση» για το πώς
έβλεπαν οι Ρωμαίοι τους Έλληνες (υπάρχουν πολλές σχετικές μαρτυρίες που
μεταφράζονται γλαφυρά). Ο «θεατρικός επιχειρηματίας» Παύλος Βιτέλιος έλεγε:
«Οι θίασοι που δοκίμασαν να ανεβάσουν ελληνική κωμωδία “μπήκαν μέσα”. Ακόμη κι
ο δικός μας Τερέντιος δεν πουλάει σήμερα. Λοιπόν οι μορφωμένοι ας διαβάζουν
στην προσωπική τους βιβλιοθήκη Έλληνες κλασικούς και ας αφήσουν τον κοσμάκη να
διασκεδάζει κι εμάς να βγάζουμε το μεροκάματο με μίμους και παντομίμους. Τώρα
τι πιστεύω για τους Έλληνες… Τι να σας πω… Θα έλεγα γενικά ότι είναι
έξυπνη ράτσα – πολύ καλοί στο λέγειν, αλλά λίγο απρόβλεπτοι. Με όλα τα στραβά
του, ο Ρωμαίος έχει διδαχτεί να πειθαρχεί στις αρχές. Ο μέσος Έλληνας έχει
μάλλον διαφορετική άποψη».

H εταίρα Κορρίνα πάλι, ήταν πιο… ωμή: «Όλος ο καλός κόσμος που ξέρω
γουστάρει τα ωραία ελληνικά πράματα – σου μιλάω δηλαδή για πάρτι, νυχτερινή
ζωή και τέτοια. Οι Έλληνες, αγόρι μου, ήξεραν ανέκαθεν να διασκεδάζουν και να
περνούν καλά. Ξέρεις πώς το λέγαν το διασκεδάζω παλιά; Το λέγαν “ελληνοφέρνω”.
Εγώ, που λες, θα ελληνοφέρνω μέχρι να πεθάνω».

«Ο Αριστοτέλης έφαγε τα λεφτά του μπαμπά του»

Στον βίο του Επίκουρου, οι Βασίλης Κάλφας (Αριστοτέλειο) και Γιώργος
Ζωγραφίδης (Κρήτη) λένε ότι ο Κήπος του ήταν ανοιχτός σε όλους «γιατί όλοι
μπορούν να γίνουν φιλόσοφοι». «Όπως έλεγε ο Επίκουρος, “και ο Πρωταγόρας στην
αρχή ήταν χαμάλης και κουβαλούσε ξύλα… κι ο Αριστοτέλης έφαγε πρώτα τα λεφτά
του μπαμπά του, μετά πήγε στρατό, μετά έγινε έμπορος φαρμάκων, ώσπου γνώρισε
τον Πλάτωνα”».

INFO

Ημερίδα δημοσιοποίησης του προγράμματος «Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη
Μέση Εκπαίδευση» το Σάββατο στην Αίθουσα Παλαιάς Βουλής. Έναρξη: 9.30 με
προσφώνηση του υπουργού Παιδείας Πέτρου Ευθυμίου και του προέδρου του Κέντρου
Εκπαιδευτικής Έρευνας Αλέξη Δημαρά. Έως 20.30.