ΓNΩMH Tρεις αντινομίες

H ανάδειξη στην εξουσία είναι από πολλές απόψεις ένα ακροβατικό εγχείρημα.
Μέχρι στιγμής, ο Γιώργος Παπανδρέου το έχει αναλάβει με ένα δυναμισμό που
αιφνιδιάζει φίλους και αντιπάλους. Στον δρόμο προς τις εκλογές ο νέος ηγέτης
του ΠΑΣΟΚ έχει να διαχειρισθεί τρεις τουλάχιστον αλληλένδετες πολιτικές
αντινομίες:

H πρώτη είναι εγγενής στο πολιτικό μας σύστημα: Τα κόμματα εξουσίας βρίσκουν
απήχηση σε πολίτες με διαφορετικές και κάποτε αντίθετες προσδοκίες. Ένα από τα
χαρακτηριστικά της σημερινής πολιτικής συγκυρίας είναι ότι οι προσδοκίες αυτές
επενδύονται, όχι απλώς στον ίδιο πολιτικό φορέα αλλά και στο ίδιο πρόσωπο.
Όμως ο Γιώργος Παπανδρέου αποφεύγει την αντίφαση. Εκμεταλλευόμενος την
τεράστια προσωπική πίστωση που του παρέχεται από το πολιτικό προσωπικό και
τους «φίλους» του κόμματος αρθρώνει και καθιστά αποδεκτό ένα πολιτικό λόγο
που, αν είναι ακόμα ασαφής στο περιεχόμενό του, έχει όμως τις ευδιάκριτες
συντεταγμένες ενός πολιτικού φιλελευθερισμού κατ’ αρχήν συμβατού με ορισμένες
από τις αναζητήσεις της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας.

H δεύτερη αντινομία παράγεται από τον τρόπο με τον οποίο ο Γ. Παπανδρέου
διαχειρίζεται την πρώτη: Από τη μια πλευρά απαντά σε υπάρχουσες προσδοκίες του
εκλογικού σώματος και από την άλλη επιχειρεί να διαμορφώσει τις προσδοκίες
του. Και αυτή η αντινομία δεν συνιστά εξ ορισμού αντίφαση. Κορυφαίος πολιτικός
είναι εκείνος που επιτυγχάνει να ανταποκριθεί στην εκπλήρωση προσδοκιών της
κοινωνίας στη διαμόρφωση των οποίων ο ίδιος έχει συντελέσει αποφασιστικά. Ο
νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εμφορείται προφανώς από τη μεγάλη αυτή φιλοδοξία. Ήδη
έχει επιτύχει να καταστήσει ελκυστικό έναν νεωτερικό πολιτικό λόγο σε ένα
ακροατήριο που μέχρι τώρα εμφανιζόταν να αποστρέφεται ή τουλάχιστον να
δυσπιστεί προς την πολιτική.

Ο τρόπος με τον οποίο ο κ. Παπανδρέου υπερβαίνει τη δεύτερη αντινομία παράγει
μια τρίτη. H διεύρυνση και μεταλλαγή της δημόσιας σφαίρας γίνεται σε βάρος του
υπάρχοντος πολιτικού φορέα, του οποίου ηγείται. Βέβαια, δεν υπάρχει καμία
αντίφαση στην υπόσχεση μετεξέλιξης του ΠΑΣΟΚ σε ανοιχτό κόμμα. H αντινομία
έγκειται στην συμπόρευση και την ταυτόχρονη απαξίωση ενός πολιτικού ανθρώπινου
δυναμικού στο οποίο αποδίδει αμφισβητούμενες πρακτικές. Στα πρώτα βήματα του
νέου του ρόλου, ο κ. Παπανδρέου αντιμετώπισε τη σχέση του με το υπάρχον
κομματικό προσωπικό σαν ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Όμως, στον ορίζοντα
των εκλογών, το παίγνιο μηδενικού αθροίσματος (ο ένας κερδίζει ό,τι χάνει ο
άλλος) θα παιχθεί μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και της N.Δ. και όχι στο εσωτερικό του
ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Παπανδρέου δεν μπορεί να κερδίσει μόνος εναντίον όλων τις εκλογές. Ένα
από τα κρισιμότερα στοιχήματα που θα αντιμετωπίσει στον ελάχιστο χρόνο που
απομένει είναι η οργάνωση μιας επιχειρησιακής συλλογικότητας. Και αυτό
προϋποθέτει μια ελάχιστη εσωτερική αποκατάσταση της συλλογικής αξιοπιστίας.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης