AΛEΞANΔPOΣ IΣAPHΣ «Tο θέμα είναι ν’ αντέχουμε…»

Με χρωματιστά μολύβια ο Αλέξανδρος Ίσαρης κατάφερε να δώσει στιλπνότητα ελαιογραφίας στο έργο του «Ο επισκέπτης», έναν από τους 21 αινιγματικούς πίνακές του που απαντούν στα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης

Ο χρόνος, το παρελθόν, η φθορά, η αιωνιότητα, το σύμπαν, το γιατί βρεθήκαμε
εδώ, το πώς βρεθήκαμε σ’ αυτό το σύμπαν και πού τελειώνει, ποιο το νόημα της
ύπαρξης, είναι αινίγματα που αντιμετωπίζει κάθε άνθρωπος. Ο ζωγράφος και
ποιητής Αλέξανδρος Ίσαρης τα διατυπώνει για μια ακόμη φορά στην έκθεση «Ο
άνθρωπος και το αίνιγμα». Εφοδιασμένος με εκατοντάδες καλοξυσμένα χρωματιστά
μολύβια, ο Ίσαρης ανατέμνει το ανθρώπινο σώμα, αναψηλαφεί το κάλλος των
αρχαίων γλυπτών και των αναγεννησιακών πινάκων ή το πάθος των θρησκευτικών
εικόνων και αποδίδει τον σύγχρονο κατακερματισμό του ανθρώπου.

Με τους πίνακές σας βάζετε αινίγματα ή τα λύνετε;

«Δεν είμαι Οιδίπους… Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, αναρωτιέμαι για τον
ρόλο που παίζει ο άνθρωπος πάνω στη γη. Το μεγάλο αίνιγμα είναι: Αν ο κόσμος
τελειώνει μέσα στις προσλαμβάνουσες που έχουμε μέσω των αισθητηρίων μας.

Πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Δεν τον αντιλαμβανόμαστε
γιατί η κατασκευή μας είναι ελλιπής και πεπερασμένη. Είμαστε ατελή όντα. Μόνο
με τον έρωτα και την τέχνη ή τη θρησκεία προσεγγίζουμε αυτό τον άλλο κόσμο».

Ο Αλέξανδρος Ίσαρης δεν είναι φιλόσοφος. Το αληθινό του όνομα είναι Γιάννης
Δημητριάδης. Γεννήθηκε στις Σέρρες το 1941. Κάποτε, βρέθηκε απέναντι σ’ ένα
καταπληκτικό χωριό, το Ίσαρι, πάνω από τη Μεγαλόπολη, την ώρα που ετοιμαζόταν
να δημοσιεύσει τα πρώτα ποιήματά του και πήρε το όνομα του ωραίου χωριού.
Αλέξανδρο τον βάφτισε μια αγαπημένη φίλη του. Έτσι τυχαία – όπως τυχαία θεωρεί
ότι συνάντησε τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή του. Τα πρόσωπα, οι φίλοι, οι
έρωτες, που ήρθαν κι έφυγαν αλλά μπορεί να υπάρχουν ακόμα σε μια φωτογραφία,
έναν στίχο, έναν πίνακα.

Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Γκρατς της Αυστρίας χωρίς να το θέλει και σ’ αυτή
τη σπουδή αναγνωρίζει σήμερα ότι οφείλει πάρα πολλά: την οργάνωση του μυαλού,
τη γνώση της οργάνωσης του χώρου, τον σωστό φωτισμό, την αίσθηση αναλογιών,
την κατανομή των όγκων και κυρίως την ευκαιρία να γνωρίσει την τέχνη και την
ευρωπαϊκή λογοτεχνία.

H αναγεννησιακή τέχνη ήταν η μεγάλη αποκάλυψη, στο σημείο που αποθεώνει όπως
και η αρχαία τέχνη το ανθρώπινο σώμα. Από τότε ξεκίνησε ο διάλογος του Ίσαρη
με τη ζωγραφική του παρελθόντος, που χρησιμεύει για να εκφρασθεί και
προσωπικά, και για να κάνει όμως το σχόλιό του πάνω στη σύγχρονη εποχή με το
πλήθος των εικόνων που βρίσκονται διαρκώς εν κινήσει και δίνουν μια αίσθηση
κατακερματισμού των πάντων. Έχει χαθεί η παλιά αρμονία, καταλήγει κάπως
μελαγχολικά και αφιερώνει τους πίνακές του στον Βαν Γκογκ, τον Τιντορέλο, τον
Ρούμπενς, ενώ στα αναγεννησιακά και τα αρχαία σώματα και αγάλματα παρεμβάλλει
ανατομικά σχέδια, σπλάγχνα και οστά – με ακαδημαϊκή πιστότητα, τελείως
διαφορετική από την ωμή τέχνη της εποχής.

H ζωγραφική που κάνετε με τα χρωματιστά μολύβια είναι δύσκολη δουλειά…

«Απαιτεί υπομονή, επιμονή, χρόνο, αλλά μέσω αυτής της τεχνικής μπορώ να ελέγξω
απόλυτα το αποτέλεσμα σε κάθε λεπτομέρεια. Έτσι ξεπερνώ τις δυσκολίες και τα
αδιέξοδα της ζωής, με έχει σώσει από πολλά, με βοηθά να συνεχίζω. Έμβλημά μου
είναι ένας στίχος του Χάινε: “Ποιος μιλά για νίκες. Το θέμα είναι ν’
αντέχουμε”».

«Ο πλούτος της ελληνικής γλώσσας έχει πάει στο αρχείο»

Το απωθημένο του: Ήθελε να γίνει σκηνοθέτης. Επειδή, όπως λέει, το θέατρο και
ο κινηματογράφος διατηρούν τη μαγεία της επικοινωνίας. Κατέληξε να σκηνοθετεί
θεατρικά τους πίνακές του και να δημιουργεί ιστορίες με πλάνα και σεκάνς από
καρέ.

«Μεταφραστής πολλών βιβλίων έγινα από ανάγκη για να τα βγάζω πέρα» συνεχίζει.
Ξεκίνησε το 1968, με το θεατρικό έργο «Ανδόρρα» του Γερμανού συγγραφέα Μαξ
Φρις, την ίδια χρονιά που εξέθεσε για πρώτη φορά τη ζωγραφική του και που
δοκίμασε τις ικανότητές του στην αρχιτεκτονική αποτύπωση στις ανασκαφές της
Κάτω Ζακρου στην Κρήτη. Τα αγαπημένα του βιβλία είναι «Ο νεαρός Τέρλες» του
Ρόμπερτ Μούζιλ, το «Μαρτυρολόγιο» του Αντρέι Ταρκόφσκι. H μετάφραση τού
«Μπετόν» του Τόμας Μπέρνχαρντ του εξασφάλισε το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης.

Ποιες είναι οι δυσκολίες και ποιο το όφελος από τη μετάφραση;

«H δυσκολία είναι ότι αργώ πολύ, είμαι τελειομανής. Τον “Τόνιο Γκρέγκερ” του
Τόμας Μαν τον μετέφρασα δεκαοκτώ φορές. Μεταφράζω σημαίνει ξαναγράφω το βιβλίο
από την αρχή χωρίς να προδώσω τον συγγραφέα στον ρυθμό, το ύφος, την
ατμόσφαιρα και το κάνω σαν να το είχε γράψει απευθείας στα ελληνικά. H
ελληνική γλώσσα, η νέα, πάσχει από ένδεια. Ο πλούτος της έχει πάει στο αρχείο.
Παράδειγμα για το ρήμα χτυπώ, στα γερμανικά υπάρχουν 24 διαφορετικές λέξεις.
Το κέρδος ήταν η πειθαρχία, η άσκηση στη γλώσσα, η δοκιμή διαφόρων εκδοχών της
ίδιας φράσης, πράγμα που ωριμάζει τη σκέψη».

INFO

Αλέξανδρος Ίσαρης, έκθεση «Ο άνθρωπος και το αίνιγμα» στην «Γκαλερί 7»
(Ζαλοκώστα 7, τηλ. 210-3612.050) έως 21 Φεβρουαρίου.