Διαστάσεις Aντισημιτισμός και αντιαμερικανισμός

H δεύτερη ιντιφάντα άρχισε τον Σεπτέμβριο του 2002. Σύντομα, η διαμάχη
μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων μεταφέρθηκε και στην Ευρώπη, όπου
παρατηρήθηκε αύξηση των επιθέσεων κατά του εβραϊκού πληθυσμού. Μπορούμε λοιπόν
να μιλήσουμε για έναν νέο αντισημιτισμό;

«Πατρίδα σας είναι το Άουσβιτς»: σύνθημα οπαδών της Λάτσιο προς τους Εβραίους οπαδούς της Ρόμα

Ο Γάλλος φιλόσοφος Αλαίν Φίνκιελκροτ είναι κατηγορηματικός. «Στο όνομα της
κριτικής κατά του Σαρόν, έχει αρχίσει να νομιμοποιείται οποιαδήποτε επίθεση
κατά των Εβραίων», είπε την περασμένη εβδομάδα σε ένα συνέδριο για τον
αντισημιτισμό, που οργανώθηκε στο Βερολίνο. Κατά την άποψή του, παρατηρείται
σήμερα μια «ισλαμο-προοδευτική συμμαχία» με σαφείς αντισημιτικούς τόνους. H
κριτική της πολιτικής που ακολουθεί η κυβέρνηση του Αριέλ Σαρόν στα κατεχόμενα
συναντά την άρνηση του δικαιώματος του Ισραήλ να υπάρχει, ο αντισιωνισμός
συγχέεται με τον αντισημιτισμό, και αυτό προκαλεί ένα εκρηκτικό μείγμα που
θυμίζει μαύρες εποχές, καταστάσεις που νομίζαμε πως είχαν παρέλθει οριστικά.

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας, πάλι, βλέπει μια σχέση ανάμεσα στον αντισημιτισμό και
τον αντιαμερικανισμό. H ιδεολογική αυτή σχέση, λέει ο Γερμανός φιλόσοφος σε
συνέντευξή του σε τρεις ευρωπαϊκές εφημερίδες, είναι χαρακτηριστική ενός
ριζοσπαστικού εθνικισμού που συνέβαλε αποφασιστικά στην πτώση της Δημοκρατίας
της Βαϊμάρης. Ο αντιαμερικανισμός στη Γερμανία ήταν πάντα συνδεδεμένος με τα
πιο αντιδραστικά κινήματα και σήμερα εξακολουθεί να χρησιμεύει στους
ανεγκέφαλους ως προκάλυμμα του αντισημιτισμού. Παράλληλα, όμως, η σχέση αυτή
τροφοδοτείται από την αυτοκαταστροφική πολιτική τού Σαρόν και από την
αδιαφορία του προέδρου Μπους για το διεθνές δίκαιο. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο
Πόλεμο, πολλές εβραϊκές οικογένειες επέλεξαν να μείνουν στη Γερμανία μόνο και
μόνο επειδή βασίζονταν στην προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών. H κριτική που
ασκείται στην κυβέρνηση Μπους έχει οδηγήσει ακόμη και το φιλελεύθερο
στρατόπεδο να κάνει διάκριση ανάμεσα στους Εβραίους και τους μη Εβραίους
πολίτες. H διάκριση αυτή δεν υπήρχε μέχρι σήμερα. Και εξηγεί γιατί ο
αντισημιτισμός στη Γερμανία, που αποτελούσε πάντα το βαρόμετρο της πολιτικής
της κουλτούρας, είναι πιο επικίνδυνος απ’ ό,τι σε άλλες χώρες. Ακόμη κι αν δεν
εκδηλώνεται πάντα με βίαιο τρόπο.

Οι φόβοι και η ανασφάλεια που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση, συνεχίζει ο
Χάμπερμας, περιπλέκουν ακόμη περισσότερο το πρόβλημα, αφού δημιουργούν
εθνοκεντρικά και ξενόφοβα αισθήματα, τα οποία εκμεταλλεύονται οι
αντισημιτισμοί της Δεξιάς και της Αριστεράς. Την ίδια ώρα, και για τους ίδιους
περίπου λόγους, καλπάζει σε διάφορες χώρες και η ισλαμοφοβία: πολλά
συντηρητικά κόμματα που εξεγείρονται κατά του αντισημιτισμού δεν διστάζουν να
καλλιεργήσουν τον φόβο και το μίσος για το Ισλάμ, όπως δείχνουν οι συζητήσεις
που γίνονται για τις προοπτικές της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε αυτό το κλίμα, η απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης να απαγορεύσει τη μαντίλα
και τα θρησκευτικά σύμβολα στα σχολεία δεν βοηθά, αφού μάλλον εμποδίζει παρά
διευκολύνει την ένταξη των Αράβων πολιτών στην κοινωνία. Απέναντι στην
επιθυμία μιας θρησκευτικής μειονότητας να αυτοπροσδιοριστεί πολιτιστικά και να
αναγνωριστεί πολιτικά, λίγο περισσότερη ψυχραιμία δεν βλάπτει.