Mακρύς ακόμα ο δρόμος για την Eυρώπη

Αδυνατούμε να προσελκύσουμε ξένες επενδύσεις, αδιαφορούμε για το περιβάλλον,
δεν χρησιμοποιούμε τη νέα τεχνολογία και δεν επιμορφωνόμαστε.

Οι «άγνωστοι» δείκτες της σύγκλισης – και απόκλισης – με την Ευρωπαϊκή Ένωση
είναι αποκαλυπτικοί για την ελληνική οικονομία, αλλά και για την κοινωνία

Όσοι καταρτίζουν τα προγράμματα των κομμάτων εν όψει των εκλογών, δεν
χρειάζεται να ψάξουν πολύ για να βρουν τι είναι αυτό που χωρίζει την Ελλάδα
από τους εταίρους της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πού πρέπει να καταβληθεί
προσπάθεια για να μειωθεί η απόσταση αυτή.

H έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της περασμένης εβδομάδας, εν όψει του
εαρινού Συμβουλίου Κορυφής, συνοδεύεται από έναν μακρύ κατάλογο των λεγόμενων
«διαρθρωτικών δεικτών», που φωτίζουν ακριβώς τα σημεία της σύγκλισης ή
απόκλισης των οικονομιών, αλλά και των κοινωνιών της Ευρώπης.

Οι «άγνωστοι» δείκτες

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, μάλιστα, δεν βρίσκεται στους δείκτες των βασικών
μακροοικονομικών μεγεθών, που είναι λίγο ώς πολύ γνωστοί, όπως το κατά κεφαλήν
ΑΕΠ, το έλλειμμα και το χρέος, αλλά στους «άγνωστους» δείκτες της σύγκλισης.

Αυτούς που υποδηλώνουν το επίπεδο της κοινωνικής συνοχής, της ποιότητας ζωής,
αλλά και τις προοπτικές για μεγαλύτερη ευημερία στο μέλλον.

Μεγάλες πληγές

Οι άγνωστοι, εν πολλοίς, αυτοί δείκτες αναδεικνύουν μεγάλες πληγές της
ελληνικής οικονομίας, που δύσκολα μπορούν να αντιμετωπισθούν, όπως η ανυπαρξία
ξένων επενδύσεων.

Καταγράφουν, επίσης, ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας που κοστίζουν στην
ίδια και στην οικονομία, όπως η χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην αγορά
εργασίας. Είναι απογοητευτικοί όσον αφορά τη χρήση των νέων τεχνολογιών και
πιστοποιούν το χαμηλό επίπεδο της οικολογικής μας συνείδησης.

Ταυτόχρονα, όμως, αποκαλύπτουν μια κοινωνία που φροντίζει για την παιδεία των
παιδιών της, καθώς τα Ελληνόπουλα δεν εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο.

Είμαστε πολύ πίσω στην προστασία του περιβάλλοντος

Το ότι το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος είναι τελευταίο στην ατζέντα
των πολιτικών, δεν είναι τυχαίο. H Ελλάδα καταλαμβάνει μία από τις τελευταίες
θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αν και
είναι η κατ’ εξοχήν χώρα του ήλιου και των ανέμων. Το ποσοστό των αναγκών της
που καλύπτει με ανανεώσιμες πηγές, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ήταν
μόλις 5,08% το 2001, ενώ κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο
ποσοστό ήταν 15,22%.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ισπανία το ποσοστό των ενεργειακών αναγκών που
καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φτάνει το 21,25%, στην Ιταλία το
16,83% και στην Πορτογαλία το 34,22%. H Ελλάδα έχει θέσει ως στόχο να αυξήσει
αυτό το ποσοστό στο 20% ώς το 2010, αλλά δεν διευκρινίζεται πώς θα γίνει αυτό,
δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια η πορεία της αξιοποίησης των εναλλακτικών
πηγών ενέργειας είναι καθοδική. Συγκεκριμένα, από 10,01% που ήταν το 1999
μειώθηκε στο μισό μέσα σε δύο χρόνια. Ο στόχος για την Ευρωπαϊκή Ένωση των
«15» είναι το 2010 να φτάσει το ποσοστό κάλυψης των ενεργειακών αναγκών με
εναλλακτικές πηγές ενέργειας στο 22%.Ενδεικτικό είναι, επίσης, ότι έχει
αυξήσει τις εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στη δημιουργία του φαινομένου του
θερμοκηπίου κατά 26% από το 1990, όταν κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση
αυτές έχουν μειωθεί κατά 2%. Εδώ, βεβαίως, η Ελλάδα έχει τη δικαιολογία ότι
ξεκινά από χαμηλή βάση, σε σύγκριση με άλλες ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες.

Αδιαφορεί για την Ελλάδα το ξένο κεφάλαιο

Στον τομέα των επενδύσεων, οι ελληνικές επιδόσεις έχουν βελτιωθεί από το 1999
και μετά, με αποτέλεσμα να έχουν ξεπεράσει το μέσο κοινοτικό επίπεδο. Το 2002
ο σχηματισμός ακαθάριστου παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό του ΑΕΠ έφθανε το 20,1%,
έναντι 17,2% κατά μέσο όρο στους «15».

Ωστόσο, οι επενδύσεις αυτές, που εν πολλοίς συνδέονται με τους Ολυμπιακούς
Αγώνες και με τα έργα του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, δεν έχουν συγκινήσει
το ξένο κεφάλαιο που εξακολουθεί να αδιαφορεί για την Ελλάδα. Οι άμεσες ξένες
επενδύσεις το 2002 αντιπροσώπευαν το 0,2% του ΑΕΠ έναντι 1,2% στους «15». Στην
Ιρλανδία το σχετικό ποσοστό ήταν 11,3%!

Τα ξένα κεφάλαια που προτιμούν την Ιρλανδία αντιπροσωπεύουν ποσοστά μεταξύ
6,7% και 12,9% του ΑΕΠ της, σταθερά τα τελευταία χρόνια. Είναι φανερό ότι για
πολλούς είναι ο επενδυτικός παράδεισος, καθώς, μάλιστα, έχει μειώσει σημαντικά
τη φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων. Ιδιαίτερα ελκυστική εμφανίζεται και
η Ολλανδία, η οποία προσελκύει κάθε χρόνο, στο διάστημα 1998 – 2002, ξένες
επενδύσεις που αντιπροσωπεύουν ποσοστά 7,4% έως 17,4% του ΑΕΠ της. Σημαντικό
επενδυτικό ενδιαφέρον προσελκύουν, επίσης, η Φινλανδία και η Γαλλία, ενώ
ικανοποιητικές είναι και οι επιδόσεις της Πορτογαλίας. H Ελλάδα βρίσκεται στη
χειρότερη θέση, με διαφορά από τους εταίρους της.

Τελευταίοι στην απασχόληση των γυναικών

Το ότι η ανεργία είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της ελληνικής
οικονομίας, είναι γνωστό. Με ποσοστό ανέργων 9,3% του εργατικού δυναμικού, το
2003, καταλάβαμε τη δεύτερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τους Ισπανούς, που
είχαν ποσοστό 11,3%. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 8%. Το θετικό
είναι, ότι το ποσοστό αυτό εμφανίζει τάσεις μείωσης, παρ’ ότι στους νέους και
στις γυναίκες παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Στις γυναίκες, ωστόσο, παρατηρείται και ένα άλλο φαινόμενο: η μη συμμετοχή
στην αγορά εργασίας. Μόνο το 42,5% των γυναικών που βρίσκονται σε παραγωγική
ηλικία συμμετέχει πραγματικά στην παραγωγική διαδικασία, έναντι μέσου όρου
55,6% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στον δείκτη αυτό βρισκόμαστε στην τελευταία θέση,
μαζί με τους Ιταλούς. Τα χαμηλά ποσοστά απασχόλησης των γυναικών, όπως είναι
φυσικό, μεταφράζονται σε χαμηλά εισοδήματα για την οικογένεια και για την
οικονομία, καθώς και σε απώλεια πόρων για τα ασφαλιστικά ταμεία. Αλλά, με τόσο
υψηλά ποσοστά ανεργίας γυναικών, πώς μπορεί να ενθαρρύνει κανείς τις Ελληνίδες
να μπουν στην αγορά εργασίας;

«Σύγκλιση» με την Ευρώπη στις τιμές

Τα στοιχεία της Eurostat πιστοποιούν, εξάλλου, αυτό που κάθε Έλληνας
αισθάνεται να έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια, δηλαδή την προσέγγιση των
ελληνικών τιμών στο ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με την Eurostat, βρισκόμαστε ακόμη περίπου στο
80% του μέσου επιπέδου τιμών της E.E., έχοντας ξεκινήσει, όμως, το 1991 από
ένα επίπεδο ίσο με το 73% του μέσου ευρωπαϊκού. Επομένως, η «σύγκλιση» είναι
φανερή. Στο ίδιο περίπου επίπεδο βρίσκονται οι τιμές στην Ισπανία, ενώ
χαμηλότερες είναι στην Πορτογαλία.

Πάντως, στην πραγματικότητα, το γενικό επίπεδο τιμών στην Ελλάδα διατηρείται
σχετικά χαμηλό, χάρη σε ειδικά καθεστώτα που ισχύουν σε ορισμένους μόνο
τομείς. Για παράδειγμα, το ηλεκτρικό ρεύμα είναι εδώ πολύ πιο φθηνό (0,0606
ευρώ ανά κιλοβατώρα, έναντι 0,1034 ευρώ ανά κιλοβατώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
κατά μέσο όρο). Επίσης, στις τηλεπικοινωνίες, μια τοπική κλήση 10 λεπτών
κοστίζει 31 λεπτά στην Ελλάδα και 39 λεπτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε άλλα
προϊόντα και υπηρεσίες έχουμε φθάσει και ορισμένες φορές ξεπεράσει τα
ευρωπαϊκά επίπεδα.

Απογοητευτικά ποσοστά στη χρήση του Ίντερνετ

Παρά τη μεγάλη εξάπλωση που έχει γνωρίσει το Ίντερνετ τα τελευταία χρόνια και
στην Ελλάδα, το ποσοστό των Ελλήνων χρηστών είναι απογοητευτικά χαμηλό, σε
σύγκριση με το αντίστοιχο των υπόλοιπων εταίρων μας. Έτσι, μεταξύ των
επιχειρήσεων, μόνο το 64,4% δηλώνει το 2002 ότι έχει πρόσβαση στο Ίντερνετ,
ποσοστό που είναι, βέβαια, πολύ καλύτερο από το 50,6% του 2001, αλλά σίγουρα
χειρότερο του 79,7% που είναι ο μέσος όρος πρόσβασης των ευρωπαϊκών
επιχειρήσεων στο Ίντερνετ. Χειρότερη είναι η εικόνα στα νοικοκυριά, που δεν
χρηματοδοτήθηκαν μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων για να «δικτυωθούν», όπως
έγινε με τις επιχειρήσεις. Το ποσοστό πρόσβασης των ελληνικών νοικοκυριών στο
Ίντερνετ έφθασε στο 16,3% το 2003, έναντι 46,8% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.

«Ναι» στην εκπαίδευση, «όχι» στην επιμόρφωση

Στο θέμα της παιδείας, μπορούμε να διεκδικήσουμε εύσημα. Μόνο το 15,3% των
Ελληνόπουλων, ηλικίας 18-24 ετών, δηλώνει ότι δεν παρακολουθεί κάποιου είδους
εκπαίδευση. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανεβαίνει στο 18,1%,
ενώ στην Ισπανία φθάνει το 29,8%.

Στη συνέχεια, όμως, φαίνεται ότι το ενδιαφέρον μας για εκπαίδευση πέφτει
κατακόρυφα, αφού μόνο το 3,7% των Ελλήνων 25-65 ετών δηλώνει ότι παρακολουθεί
κάποιου είδους επιμορφωτικό πρόγραμμα, ενώ κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση
το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 9,6%.