Δρόμοι

Ο Μάικλ Τζόρνταν…

… μπορεί να ήταν τόσο δημοφιλής που ενέπνευσε μερικούς να κλέψουν παπούτσια
(τα δικά του;), αλλά ποτέ δεν κατάφερε να εμπνεύσει τις Γιαπωνέζες να ξυρίσουν
το εφηβαίο τους. Αυτό το προνόμιο ανήκει μόνο στον Ντέιβιντ Μπέκαμ, τον Άγγλο
ποδοσφαιριστή που επισκίασε σε δημοτικότητα τον Μάικλ Τζόρνταν, όταν
εμφανίστηκε σε έναν αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2002 με ινδιάνικο
κούρεμα.

Ο Ντέιβιντ Μπέκαμ…

… είναι δημοφιλής κυρίως επειδή είναι δημοφιλές το ποδόσφαιρο. «Στο κάτω –
κάτω», γράφει ο Φράνκλιν Φόερ στο περιοδικό «Φόρεϊν Πόλισι», «περισσότερο από
το μπάσκετμπολ, ή ακόμη και από την Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο, το ποδόσφαιρο είναι ο πιο παγκοσμιοποιημένος θεσμός στον
πλανήτη. Αλλά», λέει ο συγγραφέας, «από πολλές απόψεις, αυτό το ωραίο παιχνίδι
αποκαλύπτει περισσότερα για τα όρια της παγκοσμιοποίησης παρά για τις
δυνατότητές της».

Ο Φόερ…

… ανατρέχει στη διεθνή απήχηση που είχε το ποδόσφαιρο στη μεταπολεμική
Ευρώπη, όταν οι ομάδες άρχιζαν να περνούν τα σύνορα για να παίξουν σε άλλες
χώρες. «Μόλις παγκοσμιοποιήθηκε το παιχνίδι», λέει ο Φόερ, «άρχισε το κυνηγητό
για “χρυσά πόδια”. Αυτό το κυνηγητό εξαπλώθηκε σε όλα τα γήπεδα, σε μια
παγκόσμια αναζήτηση για το επόμενο αστέρι. Έτσι ανέβηκε η ποιότητα του
παιχνιδιού, αλλά και έγινε πιο επιτακτική η ανάγκη των ομάδων να βρουν τους
καλύτερους παίκτες, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Όπως συνέβη και σε άλλους τομείς
της παγκόσμιας οικονομίας, πολλοί ήταν εκείνοι που δεν μπόρεσαν να αντισταθούν
στα γοητευτικά οφέλη από το φτηνό, εξειδικευμένο “εργατικό δυναμικό” από το
εξωτερικό». Το πολύ χρήμα είναι γεγονός πως παίζει μεγάλο ρόλο και στο
ποδόσφαιρο. Όσες ομάδες έχουν μπόλικα λεφτά, όπως η Μάντσετσερ Γιουνάιτεντ,
κυριαρχούν στο παιχνίδι, αν εξαιρέσουμε κάποια διαλείμματα. H βρετανική Τσέλσι
διακρίνεται χάρη στο χρήμα από το ρωσικό πετρέλαιο που εισέρρευσε στα ταμεία
της. Ο τρόπος που οι ομάδες παίζουν ποδόσφαιρο διατηρεί τα εθνικά
χαρακτηριστικά του, αλλά τα διεθνή κεφάλαια είναι εκείνα που κάνουν τους
πρωταθλητές.

Το παράξενο…

… όμως είναι πως το ποδόσφαιρο αποδείχθηκε αρκετά ανθεκτικό στην
αποεθνικοποίηση. Ας πούμε, στην Αγγλία, την Πορτογαλία, την Πολωνία και την
Ιαπωνία, μάταια οι ομάδες αγόραζαν ξένα ταλέντα για να γίνουν πιο
ανταγωνιστικές. Μάταια, επειδή δεν φτάνουν μερικά άτομα για να αλλάξουν τον
βασικό τρόπο που παίζει ποδόσφαιρο μια ομάδα. Αυτός ο τρόπος, λέει ο Φόερ,
«είναι βαθιά ριζωμένος στην κουλτούρα του παιχνιδιού». Στον Εγγλέζο αρέσουν οι
μακρινές μπαλιές. Ο Ιταλός είναι καλός αμυντικός. Ο Βραζιλιάνος «χορεύει» με
την μπάλα. Όλοι οι λάτρεις του ποδοσφαίρου τα γνωρίζουν αυτά. Και όσοι τα
θεωρούν δευτερεύοντα, υποστηρίζει ο Φόερ, «είναι φανερό πως υποτιμούν τη
δυνατότητα που έχουν οι τοπικές ποδοσφαιρικές κουλτούρες να αντιστέκονται στις
επιθέσεις της αγοράς».