XEΛMΟYT NIΟYTΟN Aποθέωσε την ανθρώπινη σάρκα

Ακόμη και τα 100.000 δολάρια φτάνουν σε δημοπρασίες οι φωτογραφίες του Χέλμουτ Νιούτον. Εδώ, ο ίδιος μπροστά από το έργο του «Sie kommen undressed» (Έρχονται γυμνές), από μεγάλη έκθεσή του στο Βερολίνο τον Οκτώβριο του 2000

Ο φωτογράφος που έβαλε μέσα από τη μόδα το σεξ στη ζωή των σύγχρονων ανθρώπων,
ο Γερμανοεβραίος μετρ Χέλμουτ Νιούτον, άφησε την τελευταία του πνοή στο Λος
Άντζελες, σε ηλικία 83 ετών, θύμα αυτοκινητικού δυστυχήματος.

Ο διάσημος φωτογράφος, που σφράγισε με τον φωτογραφικό του φακό την αισθητική
του 20ού αιώνα, έχασε τον έλεγχο της Κάντιλακ που οδηγούσε και προσέκρουσε σε
τοίχο τη στιγμή που έβγαινε από το πάρκινγκ του ξενοδοχείου «Chateau Marmont»,
όπου διέμενε. Πέθανε λίγο αργότερα, στο νοσοκομείο όπου μεταφέρθηκε, ενώ τα
αίτια του δυστυχήματος δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί από τις αστυνομικές
αρχές.

«Πρώτη ύλη για μένα είναι η ανθρώπινη σάρκα», έλεγε ο ίδιος. «Με αυτήν κερδίζω
το ψωμί μου. Αν και δεν μπορώ να φωτογραφίσω παρά μόνο τρεις περιπτώσεις
ανθρώπων: εκείνους που θαυμάζω, εκείνους που αγαπώ κι εκείνους που
απεχθάνομαι».

Γεννημένος στο Βερολίνο το 1920, μαθήτευσε το 1936 στην Άιβα, την περίφημη
φωτογράφο μόδας, γυμνών και πορτρέτων της εποχής. Έφυγε το 1938 από τη
Γερμανία για να περιπλανηθεί στη Σιγκαπούρη και την Αυστραλία μέχρι το 1961,
όταν επέστρεψε στην Ευρώπη με τόπο διαμονής το Παρίσι και από το 1981 το Μόντε
Κάρλο.

H φωτογραφία», έλεγε, «είναι ο μόνος χώρος στον οποίο δεν έπαψα να
τελειοποιούμαι και όπου παρ’ όλα αυτά έχω ακόμα να μάθω τα πάντα. Διεκδικώ τον
τίτλο του φωτογράφου, αλλά όχι εκείνον του καλλιτέχνη. Αυτοί που βαφτίζονται
“καλλιτέχνες” διορθώνουν τις φωτογραφίες τους, με ρετούς, με τον υπολογιστή,
με τα καδραρίσματα. Εγώ κυνηγώ το τέλειο “νεγκατίφ”. Για κάθε φωτογραφία
κρατάω σημειώσεις τι θέλω να κάνω».

Χλιδή, παρακμή, άκρατος φετιχισμός, υπεροψία, επιθετικότητα, νοσηρή
ατμόσφαιρα, ερωτισμός και κομψότητα, ήταν ορισμένοι μόνον από τους
χαρακτηρισμούς που συνόδευσαν τις φωτογραφίες του Χέλμουτ Νιούτον. Εκείνος
όμως απολάμβανε τις όποιες αντιδράσεις – που έφταναν στο σημείο ορισμένοι
αναγνώστες να ακυρώνουν τις συνδρομές τους από τη «Vogue», την «Elle» και το
«Playboy», διότι θίγονταν από την αισθητική του – και συνέχιζε τη διαδρομή του
ως φωτογράφος μόδας με ερωτικά τρίο, σαδομαζοχιστικές πόζες και πορνό
διαπραγματεύσεις.

Με τη διαφορά ότι το μάτι του φωτογράφου ξεσκόνιζε τη χυδαιότητα από τα γυμνά
σώματα των μοντέλων και τα φώτιζε με το γκλάμουρ που απαιτούσε η εποχή και η
δική του επιδίωξη: να δείχνει όμορφες γυναίκες, κατά τα πρότυπα της άριας
ναζιστικής τελειότητας, και να βγάζει τον δυναμισμό τους με κοσμήματα,
εσώρουχα και σεξ. Πολλοί δε θεωρούσαν πως στο γεγονός ότι ο εγκέφαλός του
δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τα χρώματα ίσως να οφείλονταν τα ιδιόμορφα οράματά
του που απεικονίζουν οι φωτογραφίες του.

Μπροστά από τον φωτογραφικό του φακό πέρασαν πολλές προσωπικότητες,
ανάμεσά τους η Παλόμα Πικάσο, ο Πιερ Καρντέν, ο Τζακ Νίκολσον, η Κατρίν
Ντενέβ, η Χάνα Σιγκούλα, η Σάρλοτ Ράμπλινγκ, η Καρολίνα του Μονακό, ο Καρλ
Λάγκερφελντ, η Τζέρι Χολ, η Ναόμι Κάμπελ, η Κλόντια Σίφερ. Τα πρότυπά του όμως
δεν τα αναζητούσε ανάμεσα στις «τοπ» παρουσίες. «Οι σημερινές γυναίκες είναι
πολύ αδύνατες», έλεγε. «Και το βλέμμα τους είναι σαν των τοξικομανών, έστω κι
αν δεν παίρνουν ναρκωτικά. Ποιος να τις ποθήσει; Εγώ αντίθετα τις διαλέγω
ψηλές και μεστωμένες, με ύφος αποφασιστικό και μια ιδέα αρρενωπές».

1.000 κλικ σε ένα μουσείο

Μία από τις βασικές μούσες του, ωστόσο, αποτέλεσε η σύζυγός του και φωτογράφος
Άλις Σπρινγκς, την οποία γνώρισε στην Αυστραλία και δεν χώρισε ούτε λεπτό από
την ημέρα του γάμου τους, στις 13 Μαΐου του 1948, παρόλο που την είχε
προειδοποιήσει όταν της έκανε την πρόταση πως «η δουλειά μου πάντα έρχεται
πρώτη». Την Τζουν, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, είχε την ευκαιρία να
γνωρίσει το κοινό τόσο ως… Χίτλερ στη φωτογραφική σειρά του 1973, όπου η
Τζέρι Χολ ποζάριζε ως η ερωμένη του Χίτλερ, Εύα Μπράουν, ενώ μεγάλο μέρος της
δουλειάς της ως φωτογράφου παρουσιάστηκε στην κοινή τους έκθεση «Εμείς και
Αυτοί», το 1999 στο Παρίσι.

Ο Χέλμουτ Νιούτον είχε δωρίσει το μέρος του έργου του στην πόλη του Βερολίνου
και περισσότερες από 1.000 φωτογραφίες του προγραμματίζεται να εκτεθούν σε
μουσείο της δυτικής πλευράς της γερμανικής πρωτεύουσας.