Mε το θερμόμετρο στο στόμα

Στην τηλεοπτική σκηνοθεσία που θέλει «κοντινό πλάνο» από τους πολιτικούς συμμετέχει και η Δήμητρα Παπανδρέου, προσθέτοντας προσωπικά στοιχεία στην εικόνα του πολιτικού Γιώργου Παπανδρέου

Πώς νιώθουμε; Καλύτερα; Μισό λεπτό να πάρουμε τη θερμοκρασία σας. Μείνετε
ανάσκελα παρακαλώ και με το θερμόμετρο στο στόμα, για να είναι η μέτρηση
ακριβείας. Θα σημειώσουμε στην καμπύλη της θερμοκρασίας την κατάστασή σας και
μην ανησυχείτε, δεν θα σας κρύψουμε τίποτε. Πώς; Δεν θέλατε να μπείτε στην
«εντατική» των δημοσκοπήσεων; Μα, ελάτε τώρα, πώς αλλιώς θα απολαμβάνατε το
θέαμα του εαυτού σας, όταν ανεβάζει προεκλογικό πυρετό;

Μην ανησυχείτε, στην ίδια «εντατική» βρίσκονται και οι πολιτικοί, οι οποίοι
διασταυρώνουν τα ξίφη τους στα πάνελ για το «κλίμα» που αντιστρέφεται,
πηγαινοέρχεται, ανεβοκατεβαίνει, προσπαθώντας να σας ανεβάσουν τη θερμοκρασία
για τη μία πλευρά και να σας την κατεβάσουν για την άλλη, και τούμπαλιν.

Κάπως έτσι διαμορφώνεται η προεκλογική ατμόσφαιρα που παρουσιάζει εντυπωσιακά
σύνθετα χαρακτηριστικά.

Ενώ έχει έντονα μιντιακά στοιχεία, στοιχεία «εικόνας» που επικεντρώνονται στα
πρόσωπα των δύο αρχηγών των δύο μεγάλων κομμάτων, ταυτοχρόνως φέρνει και το
άρωμα του παρελθόντος με τον παλμό των συνθημάτων και των πλαστικών σημαιών
στις συγκεντρώσεις που οι δυο τους εμφανίζονται, και μαζί αναδεικνύονται με
ένταση στοιχεία της προσωπικότητάς τους που έχουν σχέση με τις οικογενειακές
πολιτικές τους ρίζες, σε μια προσπάθεια να συνδυαστεί η ιστορία με την
τηλεοπτική προσωπολατρία.

Μοιάζει να συναντιούνται, χάρη σε μια αόρατη σκηνοθετική εντολή, η
ευρωπαϊκή παράδοση της αιτιολόγησης και ερμηνείας των πολιτικών εξελίξεων με
όρους ιστορίας και η χολιγουντιανή παράδοση του κοντινού τηλεοπτικού πλάνου
στα πρόσωπα και τα συναισθήματά τους. Συναντιούνται το «βάθος» και η
«επιφάνεια». Τι από τα δύο υπερισχύει; H αμηχανία των πολιτικών μέσα σε αυτό
το περιβάλλον, καθώς προσπαθούν να αρθρώσουν λόγο που να τους ταιριάζει, ενώ
απαιτείται από αυτούς να αρθρώσουν απλώς πολιτικό λόγο.

Το πρόβλημα είναι ότι σε καθεστώς υψηλού πυρετού δύσκολα βρίσκεις τα
λόγια σου. Οι τηλεοπτικές εμφανίσεις πολιτικών ανά ώρα σε κάποιο κανάλι δεν
αφήνει ανάσες στη σκέψη και είναι αδύνατον να αρθρωθεί πολιτικός λόγος με
ουσία. Καταφεύγουν στο αναμάσημα των ίδιων επιχειρημάτων που αποτελούν και την
επίσημη κομματική «γραμμή», αλλά που αφορά επίσης στοιχεία της «εικόνας» των
δύο πολιτικών αρχηγών. Π.χ., πόσο «καινούργιοι» είναι. Αναφέρονται δε τα
προβλήματα του απλού κόσμου ως ντεκόρ της πολιτικής σκηνής: να υπάρχουν και
αυτά. Με συναισθηματικούς όρους «ο λαός υποφέρει», «περνάει δύσκολες ώρες».

Εν τω μεταξύ η τηλεόραση κάνει τη δουλειά της, στρέφει τον φακό στα
πρόσωπα. Δύο οι τηλεοπτικές εμφανίσεις της κ. Δήμητρας Παπανδρέου, στο δελτίο
του Alpha τη μία ημέρα, του Alter την επομένη. Και στις δύο καλείται να
αναφερθεί σε προσωπικά χαρακτηριστικά του Γιώργου Παπανδρέου, στην «προσωπική
σχέση» της μαζί του και να συγκρίνει πατέρα και γιο, με τον συναισθηματισμό
της ανθρώπινης σχέσης της και με τους δύο. Μιντιακό προϊόν και η ίδια –
τουλάχιστον ως προς τη δημόσια εικόνα της -, πρωταγωνίστρια της περιόδου κατά
την οποία τα εγχώρια μίντια έγραψαν την παραληρηματική ιστορία τους με τη
γαστριμαργική, την κουτσομπολίστικη πλευρά της πολιτικής, αποτελεί το ιδανικό
πρόσωπο σε αυτό το προεκλογικό σκηνικό για να στραφούν οι κάμερες στις ρυτίδες
– ή τα τσιτώματα – και τα χαμόγελα, στο συναίσθημα και στις πολύ προσωπικές
ιστορίες. Και μέσα από αυτές να αναδειχθεί και η ιστορική συνέχεια. Όλα ένα
συνονθύλευμα εμβλημάτων και συνειρμών που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της
εικόνας και όχι του πολιτικού λόγου.

Άρρυθμη τραμπάλα

Και όσο κορυφώνεται το άγχος για πολιτική συζήτηση τόσο λιγότερο μπορεί να
επιτευχθεί κάτι τέτοιο. Άλλωστε το νέο κλίμα του χαμόγελου στις αντιπαραθέσεις
και των φιλοφρονήσεων – «βρίσκω πολύ συμπαθητικό τον κ. τάδε», «και εγώ πολύ
σας εκτιμώ» -, την ίδια ώρα που δεν έχουν βρεθεί οι πραγματικά νέοι όροι
πολιτικού διαλόγου, δίνει την αίσθηση μιας άρρυθμης τραμπάλας από την
αγγλοσαξονική ευγένεια στον ελληνοπρεπέστατο καβγά με προκάτ επιχειρήματα,
πανομοιότυπα για κάθε πλευρά, ανεξαρτήτως του πολιτικού που καταφεύγει σε
αυτά. Και μπορεί η συνέπεια στην κομματική γραμμή να αποτελεί προσόν, αλλά
στις ασφυκτικές συνθήκες του ταχύτατου τηλεοπτικού χρόνου, που παγιδεύει στην
επανάληψη, δίνει την αίσθηση ενός γύψινου λόγου, με εμμονές.