Eλληνικά και ελληνοποιημένα

Θοδωρής Αθερίδης – Σμαράγδα Καρύδη στο «… από έρωτα», στο «Θέατρο Αθηνών»

Ο Αθερίδης, μέλος παλιότερο της ομάδας «Άγαμοι θύται», δεν είναι η πρώτη φορά
που συγγράφει. Βέβαια, έγραφε τα σύντομα κείμενα της ομάδας ή συντελούσε μαζί
με τους συντρόφους του στη διαμόρφωση των κειμένων, συχνά πυκνών και πάντα
έξυπνων και εύστοχων, του πρωτότυπου συγκροτήματος. H εμπειρία εκείνη θα
πρέπει να τον βοήθησε να γράφει φυσικούς διαλόγους, εύστροφους και γεμάτους
χιούμορ. Από ένα σκίτσο, μια έξυπνη ατάκα, έναν ζουμερό, κυρίως
κοινωνικοπολιτικό διάλογο ή έναν παραληρηματικό μονόλογο δεν περνάς εύκολα σε
ένα μεγάλο θεατρικό κείμενο και μάλιστα απόλυτα ερωτικό.

Πρέπει να πω ότι το έργο που έγραψε ο Αθερίδης είναι πρωτότυπο και στην
κεντρική του ιδέα και στα επιμέρους ευρήματα. Βέβαια, ο κεντρικός του άξονας
έχει θεατρικό παρελθόν. Διότι δεν είναι λίγα τα έργα όπου ένας άντρας
ταλανίζεται, οπτασιάζεται, «δένεται», ερωτεύεται ή τρελαίνεται εξαιτίας μιας
πεθαμένης ερωμένης που στοιχειώνει τη ζωή του. Ο Αθερίδης στέκεται τεχνικώς
αμήχανος μπροστά στο εύρημά του, προχωρεί χωρίς άξονα, επανέρχεται,
αναδιπλώνει θέματα, καθυστερεί σκηνές ή κάνει άλματα. Δεν μπορεί κανείς να
αγνοήσει βέβαια πως η γραφή του έχει ποιότητα και την διακρίνει μια
ειλικρίνεια τέτοια, ώστε το πάθος των δύο αφύσικων εραστών γίνεται πειστικό.

Ο Κιμούλης φαίνεται να προσπάθησε να σφίξει τις σκηνές, να πυκνώσει τη δράση,
επεμβαίνοντας δραματουργικά στο κείμενο. Ως σκηνοθέτης δίδαξε τους τρεις
ηθοποιούς έτσι, ώστε να φανεί πως έχουν μια εσωτερική πορεία και μια συνέπεια
κινήτρων και σκοπών. Έδωσε ρυθμούς αρμόδιους και δημιούργησε με τις σχέσεις
ατμόσφαιρα. Το σκηνικό του Παντελιδάκη και οι μουσικές υπογραμμίσεις του Γ.
Ανδρέου συμπορεύτηκαν με τη σκηνοθεσία. H καλλονή Σμαράγδα Καρύδη έδειξε πως
έχει πλούσια υποκριτικά προσόντα. Χωρίς να υπερβάλει τον ιδιότυπο ρόλο της,
περνώντας με άνεση από το μεταφυσικό τοπίο στο ρεαλιστικό, κράτησε ισορροπίες,
αλλά τόνισε τον μυστηριακό χαρακτήρα του ρόλου της. Μετέτρεψε το μακάβριο σε
εράσμιο και τον εφιάλτη σε ίμερο.

Ο Αθερίδης, ως ηθοποιός, μού φάνηκε αμήχανος, περισσότερο αμήχανος και
έκπληκτος από ό,τι απαιτεί ο ρόλος ενός άντρα που είναι ερωτευμένος με μια
σκιά. H Αλίνα Κοτσοβώλου έχει αξιόλογα προσόντα, ωραία κίνηση, χιούμορ,
τσακπινιά υποκριτική και γερά εφόδια τεχνικής. Παίζοντας την αλλοδαπή σύζυγο
ευκαιρίας σκιτσάρισε λίγο υπερβολικά, έως την καρικατούρα, τον τύπο αλλά
βγάζει γέλιο που οφείλει να μην της πάρει τα μυαλά και κολακέψει το κοινό
ανταμείβοντάς το με ακρότητες, που είναι υποκριτικές ευκολίες.

Περιθωριακός ύμνος στη ζωή

H Ιωάννα Μακρή στο «Στρατότης Σωτηρίας», στο Θέατρο «Σημείο»

Στο θέατρο «Σημείο», ο Νίκος Διαμαντής ανέβασε το έργο τών Αντώνη και
Κωνσταντίνου Κούφαλη «Ο Στρατόςτης Σωτηρίας». Οι δύο συγγραφείς, βραβευμένοι
με παλιότερο έργο τους, που επίσης σκηνοθέτησε ο Διαμαντής, διαμένουν στην
Καβάλα και έχουν άμεση εμπειρία θεάτρου με παράπλευρες δραστηριότητες. Το έργο
τους είναι ένας μεγάλος μονόλογος μιας ημίτρελης, περιθωριακής, αποσυνάγωγης
και ανέστιας ηλικιωμένης γυναίκας, που όπως συνάγεται από το παραλήρημά της
έχει μεγαλοαστικό παρελθόν. Δεν φαίνεται καθαρά αν τα κουρέλια του παρόντος
βίου της οφείλονται σε καταδρομές της τύχης, αποτυχίες χειρισμών, έκπτωση,
χρεοκοπία ή αίρεση βίου, εκλογή, απόδραση και καταφυγή στον πλάνητα βίο και
στον αναρχούμενο. Το παραλήρημά της είναι θραύσματα μνήμης, εικόνες
συγκεχυμένες, τρυφερές αναμνήσεις ισόρροπου βίου χαμένου για πάντα, αλλά
συνάμα και μια δοξολογία της ζωής, ως φυσικής απόλαυσης των απλών αγαθών του
Θεού. Το έργο έχει ποιότητα γραφής, ποιητικές απογειώσεις, μια ανεπιτήδευτη
αφέλεια, μια βαθιά τρυφερότητα για τα τιμαλφή του βίου και μια διάχυτη στοργή
δίπλα στην οργή για την πλαστότητα κάποιων θεσμών και την απάτη κάποιων
φιλάνθρωπων αισθημάτων.

Ο Νίκος Διαμαντής στον μονόλογο των συγγραφέων παρενέβαλε δίκην ειρωνικών
σχολίων και δίκην χορικών δύο κλόουν που αντιδρούν μιμικά ή απαγγέλλουν
απαισιόδοξους στίχους του Σοφοκλή. Δεν έβλαψαν, αλλά φοβάμαι πως δεν βελτίωσαν
ή δεν προσέθεσαν στο κείμενο.

H παράσταση είναι ένας άθλος που εκτελεί η Ιωάννα Μακρή. Στην ωριμότητα του
ταλέντου της πλάθει τη θηλυκή κλοσάρ με βάθος φωνής, υπέροχη κίνηση
(χορογραφίες Τζένης Αργυρίου) και ένα υπόγειο πικρό χιούμορ. Εκείνο όμως που
εντυπωσιάζει στη σύνθεση της Μακρή είναι μια ιλαρή διάθεση, μια όρεξη ζωής και
μια αποδοχή ευγνώμων της μοίρας. Οι κλόουν του Αυγουστίνου Ρεμούνδου και του
Τάσου Πυργιέρη μετρημένοι και διακριτικοί.

Το έργο είναι παραγγελία του θεάτρου «Σημείο» και το θεωρώ κέρδος για τη
δραματουργία μας, παρ’ όλα τα εμφανή ελαττώματά του σε επίπεδο δομής.

Πικρό χιούμορ

Στο θέατρο «Ιλίσια – Βολανάκης» παίζεται ένα γαλλικό έργο που ελληνοποιήθηκε
δραματουργικά άρδην. Πρόκειται για τον μονόλογο μιας γηραιάς κυρίας, που
αφηγείται τον θάνατο ενός παιδιού. Τίτλος: «Όσκαρ» του Εμανουέλ Σμιτ. Στο
Παρίσι το παίζει με επιτυχία η Ντανιέλ Νταρνέ. H Μιμή Ντενίση, που το
μετέφρασε, άλλαξε τον άξονα, έκανε τη γηραιά φιλάνθρωπη κυρία ρόλο
περιφερειακό και τον αφηγούμενο τον έκανε αφηγητή και πρωταγωνιστή. Έτσι, αντί
της αφήγησης ενός τρομερού γεγονότος (πάντα είναι ασήκωτος συναισθηματικά ο
θάνατος ενός μικρού παιδιού από καρκίνο), η σκηνή προβάλλει το ίδιο το τραγικό
παιδί, που φέρει με πικρό χιούμορ αλλά και καρτερία τον σταυρό του μαρτυρίου
του. H διασκευή είναι επιτυχής, δεν ενοχλεί και δεν προσβάλλει ούτε δημαγωγεί
υποκριτικά με το να εκβιάζει τον συναισθηματισμό του κοινού λόγω του θέματος.
Ένα άρρωστο παιδί από τη φύση του είναι γεγονός μελοδραματικό.

Το έργο είναι γραμμένο εύστοχα, μετρημένα, με πλούσιους χυμούς και παιγνιώδη
τρόπο, ώστε απαλύνει τις τραγικές γωνίες.

H Έλλη Παπαγεωργακοπούλου δημιούργησε έναν θαυμάσιο χώρο, λιτό και εικαστικά
ευσύνοπτο και αναγκαίο, χωρίς περιττά αξεσουάρ. Ο Γιώργης Χριστοδούλου έγραψε
απλά και εύστοχα τραγούδια. Ωραία δένουν και τα παρέμβλητα βιντεοσκοπημένα
γεγονότα.

Ο Δημήτρης Λιγνάδης, που σκηνοθέτησε με κύρος και υψηλό γούστο την παράσταση,
πρωταγωνιστεί και εκπλήσσει με την τελειότητα της τεχνικής, τη θαυμάσια κίνηση
και το πηγαίο και συχνά γλυκόπικρο χιούμορ. Είναι μέγα κατόρθωμα να παίξεις
ένα παιδί έντεκα χρόνων που ξέρει ότι θα πεθάνει υποφέροντας. Είναι κατόρθωμα
που ο Λιγνάδης όχι απλώς δεν έκανε την ιστορία του μελό, αλλά δημιούργησε έναν
χαριτωμένο, χυμώδη, παιγνιώδη τύπο, ερωτικό και ερωτεύσιμο, έναν γοητευτικό
έφηβο.

Δίπλα του, στον ρόλο της παρηγορητικής εθελόντριας γηραιάς γιαγιάς του ελέους,
μια εκπληκτική Τζένη Ρουσσέα. Τι χάρη, τι χιούμορ, τι τρυφερότητα και πόσο
βαθιά λύπη στον βυθό της ματιάς πίσω από το παιχνιδιάρικο, τάχα αδιάφορο,
γέλιο των βλεφάρων. Και πόσο σεμνή υποκριτική.

INFO

«… από έρωτα», στο «Θέατρο Αθηνών» (Βουκουρεστίου 10, τηλ.
210-3312.343)

«Ο στρατόςτης Σωτηρίας», στο Θέατρο «Σημείο» (X. Τρικούπη 10, πίσω από
το Πάντειο, τηλ. 210-9229.579)

«Όσκαρ» στο Θέατρο «Ιλίσια-Βολανάκης» (Παπαδιαμαντοπούλου 4, τηλ. 210-7210.045)