Διαστάσεις Hθικός εγωισμός

«Το πολιτικό ζήτημα που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι η μάχη κατά των
εθνικισμών, οι οποίοι απειλούν να ανατρέψουν το σχέδιο της ενωμένης Ευρώπης. Ο
στόχος των ευφυών πολιτικών πρέπει να είναι ο κοσμοπολιτισμός». Φερνάντο
Σαμπατέρ.

Φερνάντο Σαμπατέρ: Στόχος των πολιτικών πρέπει να είναι ο κοσμοπολιτισμός

Από εθνικισμούς, ο Σαμπατέρ έχει πλούσια πείρα. Πολέμησε με πάθος τη βασκική
εκδοχή τους, πρωτοστατώντας στην ίδρυση του κινήματος Basta ya!, που οργάνωσε
διαδηλώσεις σε ολόκληρη την Ισπανία κατά της δολοφονικής δράσης τής ETA.
Ξύπνησε τους συμπατριώτες του από την απάθεια, παρουσιάζοντάς τους μια
καινούργια ηθική που βασίζεται στον εγωισμό, δηλαδή στο δικαίωμα και καθήκον
κάθε ατόμου να επιδιώκει το καλύτερο για τον εαυτό του. Το καλύτερο από ηθική
άποψη, εννοείται, γεγονός, που αποκλείει την εκμετάλλευση και την καταπίεση
των άλλων.

Ένας ηθικός εγωισμός: αυτή είναι η συνταγή που θα μας σώσει από τους
σύγχρονους δυνάστες μας, είτε είναι λαϊκιστές τύπου Χάιντερ είτε δικτατορίσκοι
σαν τον Πούτιν, είτε πρόκειται για τους νεο-φονταμενταλιστές του Πενταγώνου
είτε για τους νεο-ληστές της Enron ή της Parmalat. Αυτό που χρειάζεται δεν
είναι ένας νέος ηθικός δεκάλογος, λέει ο Ισπανός φιλόσοφος και συγγραφέας σε
συνέντευξή του στην Κοριέρε. Οι κανόνες υπάρχουν και τους γνωρίζουμε.
Αυτό που πρέπει να απαιτήσουμε είναι η εφαρμογή τους. Αυτό που πρέπει να
κάνουμε είναι να εφεύρουμε καινούργια εργαλεία που θα εξασφαλίζουν ότι οι
παραβάτες των κανόνων, όποιοι και αν είναι, όσο ψηλά και αν βρίσκονται, θα
τιμωρούνται. Τα δρομολόγια της οικονομίας έχουν αλλάξει, η κίνηση των
κεφαλαίων έχει γίνει πολύπλοκη, οι σκοτεινοί τόποι όπου εδρεύουν
εταιρείες-φαντάσματα έχουν πολλαπλασιαστεί. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να
αναπροσαρμοστούν και οι μορφές ελέγχου.

Ο Σαμπατέρ, τον οποίο θα υποδεχθούμε τον άλλο μήνα στην Αθήνα, δεν συμφωνεί με
τον Τόνι Νέγκρι, που πρεσβεύει μια εξαγνιστική επιστροφή στη φτώχεια. Προτιμά
μια γενίκευση του πλούτου. Ας εκπαιδεύσουμε τις νέες γενιές να αρνούνται την
υπέρμετρη αφθονία και τη σπατάλη, τονίζει. Δεν είναι δυνατόν να ξοδεύουμε στη
Δύση περισσότερα χρήματα για τα ζώα συντροφιάς, τα σκυλιά και τις γάτες, από
ό,τι για τον Τρίτο Κόσμο. Ο πλούτος μπορεί θαυμάσια να προέρχεται από ατομικές
ικανότητες και πρωτοβουλίες, οι πλούσιοι πρέπει όμως να έχουν επίγνωση ότι ο
οικονομικός πλούτος έχει κοινωνικό χαρακτήρα, από την κοινωνία προήλθε και σε
αυτήν πρέπει να επιστρέψει. Ο συσσωρευτικός εγωισμός είναι απαράδεκτος.

Για τον συγγραφέα τού «Ας μιλήσουμε για πολιτική» (Εκδ. Ελληνικά Γράμματα), τα
άτομα έχουν μία και μόνη αληθινή ηθική υποχρέωση: να μην παρασύρονται από την
ανοησία, με την έννοια της αδυναμίας. Στις δικές τους δυνάμεις πρέπει να
στηρίζονται και όχι σε παπάδες, πολιτικούς ή ψυχιάτρους. Και να διαβάζουν. Μία
λέξη αξίζει όσο χίλιες εικόνες. Το διάβασμα μιας εφημερίδας (εντάξει, όχι
οποιασδήποτε εφημερίδας) αποτελεί το πρώτο βήμα για να κατανοήσουμε όσα
συμβαίνουν και να δραπετεύσουμε από όλα εκείνα που μας υπνωτίζουν και μας
αποβλακώνουν.