Πόσος ακόμη παραλογισμός

Γκουαντάναμο. Στη γη του πουθενά, εκεί όπου κανένας νόμος δεν ισχύει επιβάλλεται μόνον ο νόμος του ισχυρού

Μπορεί να μας έχει συνεπάρει το προεκλογικό πάθος, άλλωστε αφορά το μέλλον μας
ως έθνους η όλη υπόθεση και φυσικά αφορά την τηλεόραση με το «φρέσκο» υλικό
που της προσφέρει. Δεν είναι όμως μόνον αυτό η τηλεόραση. Έχει και τις στιγμές
της που θυμίζουν τον υπόλοιπο κόσμο, τις σκληρές εκδοχές του, που αφορούν την
παγκόσμια κοινότητα, την ίδια την έννοια της Δημοκρατίας.

Μια τέτοια τηλεοπτική στιγμή παρακολουθήσαμε στο «Μετά» του Παύλου Τσίμα
(NET), όπου προβλήθηκε το οδοιπορικό του Φάνη Παπαθανασίου στις φυλακές της
ντροπής της εποχής μας, στη βάση του Γκουαντάναμο.

Οι εικόνες λιγοστές, οι απαγορεύσεις εμπόδισαν τον φακό να καταγράψει
τις άγριες συνθήκες όπου κρατούνται οι «εχθροί των ΗΠΑ», ύποπτοι για
διασυνδέσεις ή υποστήριξη της τρομοκρατίας – 660 κρατούμενοι από 44
διαφορετικές χώρες. Τόπος άγονος, μόνο τα συρματοπλέγματα από τις
φυλακές-κλουβιά ορθώνονταν στη μεγάλη χέρσα επιφάνεια του Γκουαντάναμo.
«Κλουβιά;», εξανέστη ο Ράμσφελντ, όταν ένας Βρετανός δημοσιογράφος τα
χαρακτήρισε έτσι και τον βλέπουμε στον φακό να λέει εν εξάλλω ότι αυτός είναι
απαράδεκτος χαρακτηρισμός, πολεμικός, που θέλει να δείξει ότι κρατούνται εκεί
σαν ζώα οι φυλακισμένοι.

Γη που δεν ανήκει πουθενά, καθώς έχει ενοικιαστεί από τους Αμερικανούς,
οι οποίοι πληρώνουν 4.000 δολάρια τον χρόνο στον Κάστρο, που αρνείται να
εξαργυρώσει τις επιταγές. H βάση όμως παραμένει στη θέση της, έξω από κάθε
δικαιοδοσία κράτους, από κάθε δικαιϊκό σύστημα, από κάθε κανόνα ανθρώπου και
πολιτισμού.

Τα ελάχιστα πλάνα μακρινά, άλλωστε απαγορευόταν, είπε ο Φάνης Παπαθανασίου,
οποιαδήποτε επαφή με τους κρατουμένους, οποιαδήποτε θέα τους, ούτε οι
δικηγόροι τους μπορούν να τους δουν. Ο ίδιος άκουσε μόνο τις κραυγές τους,
ήχοι απόκοσμοι πλασμάτων που ενώ δεν μπορούσαν να δουν τους επισκέπτες, τους
ένιωσαν με το ερεθισμένο ένστικτο του ζώου που βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο.

Είναι άνθρωποι που ξεριζώθηκαν αιφνιδίως από τις ζωές τους, για να
αλυσοδεθούν και να απομονωθούν στην κόλαση, με μοναδική ανθρώπινη ανάμνηση
τους δικούς τους, με τους οποίους επικοινωνούν – όσοι συνεργάζονται με τους
ανακριτές – μέσω του διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Και ανακρίνονται καθημερινώς,
με τις ίδιες και ίδιες ερωτήσεις, για να ομολογήσουν συνεργασίες και
συνεργάτες και να ανταμειφθούν με ένα χάμπουργκερ από πασίγνωστη αμερικανική
φίρμα φαστ-φουντ, της οποίας το λογότυπο δεσπόζει στο σεληνιακό τοπίο, σαν
σήμα κατατεθέν του «πολιτισμού» που καταργεί την προσωπικότητα.

Απίστευτο για την εποχή μας μοιάζει αυτό το σκηνικό του τρόμου, όπου
τίποτε ανθρώπινο δεν ισχύει. Αμήχανοι οι δεσμοφύλακες που λένε δυο λόγια στον
φακό της NET, ο ιερέας που δεν ξέρει τι να απαντήσει όταν τον ρωτά ο Φάνης
Παπαθανασίου αν του εξομολογούνται την ανάγκη τους να δουν τις οικογένειές
τους οι κρατούμενοι: «Δεν έχουμε τέτοιο επίπεδο επικοινωνίας», δικαιολογείται
εκείνος, διαλέγοντας προσεκτικά τις λέξεις, γιατί εκεί βρίσκονται «πολύ
επικίνδυνοι άνθρωποι για τη ζωή μου, τη ζωή σας».

Ειρωνικό σχόλιο στα όσα λέει, η μαρτυρία του Σαΐντ Αμπασίντ στον φακό, που
έζησε την κόλαση, αν και αθώος, για 13 μήνες. Μεταξύ των κρατουμένων και
παιδιά 13-15 χρόνων που έχουν, λέει, πληροφορίες για την τρομοκρατία. Μακριά
από τους γονείς τους, επισημαίνει η υπεύθυνη του Ερυθρού Σταυρού, έχει ήδη
υποστεί βλάβες ο ψυχισμός τους. Παιδιά καταδικασμένα στον τρόμο του
αποκλεισμένου ζώου, εχθροί του πολιτισμού για πάντα πλέον.

Κατάργηση της συνείδησης

Πότε πρόλαβαν αλήθεια, σ’ αυτή την ηλικία, να «έχουν ορκιστεί να είναι
εχθροί των ΗΠΑ», όπως ισχυρίζεται ο Ρίτσαρντ Περλ του αμερικανικού Πενταγώνου
στον φακό. Το Γκουαντάναμο «αποτελεί προσβολή για τις θεμελιώδεις αρχές της
χώρας», λέει ο Γουίλιαμ Ρότζερς, πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, δικηγόρος
γνωστός από την υπεράσπιση θυμάτων της εποχής Μακάρθι.

Καμία αρχή, αλλά και καμία λογική δεν μπορεί να χωρέσει αυτό που συμβαίνει
όχι μόνο στο Γκουαντάναμο, αλλά στον κόσμο ολόκληρο. Τον κόσμο, που ακόμη κι
αν σταθεί για λίγο με την προτροπή του ανήσυχου τηλεοπτικού φακού στα
συρματοπλέγματα που καταργούν τις έννοιες για τις οποίες αγωνίστηκε με χίλιους
τρόπους η ανθρωπότητα και μαζί τη συνείδησή της, έχει κι άλλες δουλειές και
κυρίως και άλλα θεάματα να καταναλώσει.