H Aθήνα του… Aνατέλλοντος Hλίου

Έκθεση κιμονό θα δούμε στην «Αθηναΐδα»

Οι ρυθμοί της καθημερινότητάς μας, της διασκέδασής μας, των διατροφικών
συνηθειών μας, ακόμα και τα «σύμβολα» της ευτυχίας μας άρχισαν να
περιγράφονται με ιδεογράμματα και συνήθειες «made in Japan»: ζεν, σούσι,
ικεμπάνα, σαμουράι, γκέισα, κιμονό, Θέατρο Νο, Γιακούζα, μάνγκα.

Θα ήταν δύσκολο να μείνει κανείς αδιάφορος στον ανατολικό άνεμο της Ιαπωνίας
που εξαπλώθηκε τα τελευταία χρόνια στη Δύση. Πολύ διακριτικά, σχεδόν αθόρυβα,
ο πολιτισμός της Ιαπωνίας, μέσα από την καλλιτεχνική αξία του παρελθόντος και
από την έντονη διαφορετικότητα του παρόντος, άρχισε να διεισδύει στα δυτικά
πρότυπα. Κι έτσι η ζωή ενός άγνωστου κόσμου, τώρα πια προβάλλει πιο ξεκάθαρη
προς εμάς. Ανεπίσημα με την «ενσωμάτωση» ιαπωνικών συνηθειών ζωής – ακόμη και
γεύσεων – στην ζωή μας και, πιο επίσημα με σειρά εκδηλώσεων, που διοργανώνει η
ιαπωνική πρεσβεία και το Ελληνο-ιαπωνικό Εμπορικό Επιμελητήριο.

H έκθεση παραδοσιακών ιαπωνικών κεραμικών (που θα διαρκέσει έως τις 20
Ιανουαρίου) ανοίγει απόψε, από το Μουσείο Κυπριακής Τέχνης «Πιερίδη», τον χορό
των εκδηλώσεων στον πολυχώρο πολιτισμού «Αθηναΐς», στον Βοτανικό. H έκθεση
παρουσιάζει την πορεία της σύγχρονης ιαπωνικής κεραμικής τέχνης διαμέσου 65
έργων, 55 καλλιτεχνών και αποτελεί την εναρκτήριο εκδήλωση για το «Πολιτιστικό
Έτος της Ιαπωνίας στην Ελλάδα 2004» προς τιμήν των Ολυμπιακών Αγώνων της
Αθήνας.

Στον κινηματογράφο του πολυχώρου από αύριο (Παρασκευή) μέχρι και την Κυριακή
(απογευματινές πάντα ώρες) θα προβληθούν οι ταινίες «Tomorrow» του Κ. Kuroki,
«Knockout» του J. Sakamoto, «Beijing Water Melon» του Ν. Obayashi, «Dying at a
Hospital» του J. Ichikawa, «Kid’s Return» του Τ. Kitano, «Tokyo Lullaby» του
J. Ichikawa, «My Secret Cache» του S. Yaguchi, «Begging for Love» του Η.
Hideyuki, «Α Tale of Osaka» του J. Ichikawa και «Kikuchiro» του Τ. Kitano. Ενώ
η γεύση του σούσι – που εξαπλώνεται σε δεκάδες εστιατόρια, αλλά και take out
στέκια σε ολόκληρη την Αθήνα και όχι μόνο, με γεωμετρική πρόοδο – θα
πλαισιώνει τις εκδηλώσεις στα εστιατόρια της «Αθηναΐδος» («Βοτανικός» και
«Red»).

Στο φουαγιέ και τον διάδρομο της «Αθηναΐδος» θα οργανωθούν από αύριο έκθεση
φωτογραφίας ιαπωνικού θέματος, έκθεση κιμονό και ιαπωνικών χαρταετών, ενώ θα
υπάρξει το Σάββατο, στις 18.15, διάλεξη και επίδειξη «Ikebana» από την πρόεδρο
του Ελληνικού Συλλόγου Ανθοδετικής Ikebana της Σχολής Ohara στο αμφιθέατρο.
Την Κυριακή 11 Ιανουαρίου στις 12.00 προγραμματίζεται επίδειξη τεχνικής
origami (paperfolding – τεχνική διπλώματος χαρτιού) με τη συμμετοχή κοινού στο
Red Perfect Bar της «Αθηναΐδος» και, παράλληλα, επίδειξη ιαπωνικής
καλλιγραφίας, με τη συμμετοχή κοινού. Τέλος, στον ίδιο χώρο και την ίδια ώρα
(έως τις 16.00) θα γίνεται επίδειξη της παραδοσιακής ιαπωνικής τελετής
τσαγιού.

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

Θεές του έρωτα και ζητήματα ευγενείας

Δοχείο με σχέδιο χρωματισμένων λουλουδιών του Kakiemon Sakaida από την έκθεση παραδοσιακών ιαπωνικών κεραμικών στoν πολυχώρο «Αθηναΐς»

Το να είσαι γυναίκα στην Ιαπωνία δεν είναι και η καλύτερη τύχη. Οι άνδρες
δείχνουν ότι δεν τις αντιμετωπίζουν ισότιμα. Μόνο οι γκέισες έχουν το προνόμιο
να εισπράττουν τον θαυμασμό και τη λατρεία τους, περιορισμένες στη συνοικία
Γιοσιβάρα, σε ένα κοινωνικό σύστημα που τις ήθελε θεές του έρωτα, αφοσιωμένες
στη λατρεία της Ομορφιάς, όπως γράφει στο βιβλίο της «Γκέισες» η Μπερενίς
Ζοφρουά-Σνάιτερ (Εκδ. Άγρα).

Από τις αδιαμφισβήτητες ποιότητες του ιαπωνικού πολιτισμού είναι και η άκρατη
ευγένεια. Σε βαθμό βασανιστικά καταπιεστικό, όπως εξηγεί η λογοτεχνική
εξαγόμενη δύναμη της Γιόκο Ογκάουα στα βιβλία της «Ο παράμεσος» και «H πισίνα
των καταδύσεων» (Εκδ. Άγρα). H πιο σημαντική ένδειξη αυτής της ευγένειας είναι
το χαμόγελο. Όχι εκείνο το χαρούμενο γέλιο της αθωότητας, αλλά ένα χαμόγελο
αινιγματικό. «Αυτό το φαινομενικά άδειο χαμόγελο είναι η άμυνα σε μία
επιθετική συμπεριφορά. Είναι ευγενικό για κάποιον κοινωνικά κατώτερο να
απαντήσει σε μία προσβολή με ένα χαμόγελο», όπως εξηγεί η Ντομινίκ Μπισόν στο
έργο της «Το ιαπωνικό σώμα» (Le corps japonais, Εκδ. Hazan).

Γνωριμία με τη χώρα και τη γλώσσα

H Πρεσβεία της Ιαπωνίας οργανώνει εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές
Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, με σκοπό την βαθύτερη κατανόηση της Ιαπωνίας
και του λαού της. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει προβολή διαφανειών και βίντεο και
συζήτηση με τους μαθητές για τις απορίες και τις εντυπώσεις τους. Για την
παρακολούθηση του προγράμματος θα πρέπει να οριστεί ραντεβού τουλάχιστον ένα
μήνα πριν από την επιθυμητή ημερομηνία. Το πρόγραμμα διαρκεί για όλο το
σχολικό έτος.

Όσο για την εκμάθηση της ιαπωνικής υπάρχουν αρκετές σχολές που παραδίδουν
μαθήματα, όπως οι Σχολές Ξυνή (τηλ. 210 3846022), Κουρέα (τηλ. 210 3846022),
Οικονομάκου (τηλ. 210 2010310), Σιούντρη (τηλ. 210 9317507), Καραρήγας (τηλ.
210 8087012), Athens University Club (τηλ. 210 3688204), «Ένωση» (τηλ. 210
3250081), Linguaphone (τηλ. 210 3642157) και Interlingua (τηλ. 210 3302260-9).
Και στη Θεσσαλονίκη: Japanese Language School Γεωργιάδου (τηλ. 2310 225765),
Σχολή Ξυνή (τηλ. 2310 265366) και Language Lab (τηλ. 2310 263489).

Οι ήχοι των manga

Ενώ τα κόμικς στη Δύση γεμίζουν από λέξεις για να περιγράψουν την εικόνα, η
τέχνη της προσθετικής αφαίρεσης, αυτής της αξίας του μινιμαλισμού,
παρουσιάζεται στα ιαπωνικά manga. «Στα μάνγκα, μια ερωτική σκηνή ή μία
μονομαχία μπορεί να απλωθεί σε πάνω από δέκα σελίδες χωρίς να χρησιμοποιηθεί
ίχνος διαλόγου. Γιατί οι δημιουργοί manga έχουν ένα δυναμικό ηχητικών
ιδεογραμμάτων που αφορούν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινή ζωή», όπως εξηγούν οι
υπεύθυνοι του ελληνικού fanzine – περιοδικού για λάτρες των μάνγκα – «Α3:
Athens Animanga Addicts», Αγγελική Καραγκουνάκη, Φώτης Ασημακόπουλος,
Κωνσταντίνος Μάνθος και Παναγιώτης Κοντίζας. Από τον ήχο των ζυμαρικών νουντλς
καθώς γλιστράνε ηχηρά μέσα στο στόμα από τα ξυλάκια («suru suru»), διάφορους
τύπους βροχής («za», «para para»), το απότομο άναμμα ενός αναπτήρα θυέλλης
(«shubo»), μέχρι τον ήχο της μπίλιας στα πατσίνκο (τα αντίστοιχα των φλίπερ)
όταν βρίσκουν τον στόχο τους («tilt»).

ΣΙΝΕΜΑ

Σαμουράι εναντίον Γιακούζα

Ακόμη και ο Τομ Κρουζ υπέκυψε στη γοητεία της Ανατολής, πρωταγωνιστώντας στον «Τελευταίο Σαμουράι» (που θα δούμε από τις 23 Ιανουαρίου)

Ο κώδικας αξιών των πολεμιστών της φεουδαρχικής Ιαπωνίας δεν απέχει πολύ από
τους κανόνες ιεραρχίας πάνω στους οποίους τα μέλη της Γιακούζα, της ιαπωνικής
μαφίας, στήριξαν τις αρχές δράσης τους. Το ζητούμενο είναι ο σεβασμός και η
απόλυτη αφοσίωση στον αρχηγό. Το μοτίβο του κώδικα τιμής των Σαμουράι έδωσε
στη Λιάν Χερν το υλικό για να γράψει την τριλογία της «Οι Μύθοι των Οτόρι»,
που ο πρώτος τόμος «H παγίδα των αηδονιών» (Εκδ. Πατάκη) έχει ξεκινήσει την
πορεία ενός μπεστ σέλερ. Για την τιμή του αρχηγού, οι υπόλοιποι της ομάδας του
θυσιάζουν ακόμα και τη ζωή τους. Ο κινηματογράφος μάς το έδειξε τηρώντας αυτό
το δίπολο: ο Τακέσι Κιτάνο, κάτι σαν Ιάπωνας Ταραντίνο, άφησε το αίμα να
κυλήσει άφθονο στον ξανθό «Τυφλό Σαμουράι» του για να διακωμωδήσει την
προγονολατρία των συμπατριωτών του με ένα τέλος μιούζικαλ.Ο Κουέντιν
Ταραντίνο, πάλι, στο «Kill Bill» έκανε το δικό του πέρασμα και ανέτρεψε τα
ιαπωνικά καθιερωμένα, τοποθετώντας στη θέση του απόλυτου άρχοντα της
ανδροκρατούμενης Γιακούζα μία γυναίκα με στυλ υποταγμένης γκέισας που σκοτώνει
με το σπαθί του σαμουράι τους αμφισβητίες της. Κι έρχεται το Χόλιγουντ με τον
επικό «Τελευταίο Σαμουράι» του Ρόμπερτ Ζούιτ (που θα δούμε από 23 Ιανουαρίου)
και το χαμόγελο του Τομ Κρουζ να αντιμετωπίσει τα βάθη της ιαπωνικής
παράδοσης, που βασίζονται στην αφοσίωση και την αυτοθυσία.

H Ιαπωνία ανάμεσά μας

Πρεσβεία της Ιαπωνίας, Πολιτιστικό τμήμα, Βασ. Σοφίας 64, τηλ. 210 7245875

Ελληνο-ιαπωνικό Εμπορικό Επιμελητήριο, Αναγνωστοπούλου 30, τηλ. 210 3641650

Ελληνο-ιαπωνικός Σύνδεσμος, τηλ. 210 3638966

Ιαπωνικό Σχολείο Αθήνας, Πεύκη, τηλ. 210 6126593

Σχολή Ikebana (ανθοδετικής), πληρ. τηλ. 210 7245875

Σχολή Kento (άθλημα με κοντάρια), πληρ. τηλ. 210 7245875

Σχολή Otake Dogo (καράτε από Ιάπωνες), πληρ. τηλ. 210 7245875

Πρώτες ύλες για ιαπωνικά φαγητά θα βρείτε στα καταστήματα Salamat
(Αμπελόκηποι και Γλυφάδα).

Γλυκά με ιαπωνικές πρώτες ύλες (όπως το macha cake, από πράσινο τσάι macha)
θα βρείτε στα καταστήματα Fresh του Στέλιου Παρλιάρου (Κριεζώτου και Ψυχικό).

INFO

Το «Πολιτιστικό Έτος της Ιαπωνίας στην Ελλάδα 2004» ξεκινάει απόψε με έκθεση
παραδοσιακών ιαπωνικών κεραμικών στον πολυχώρο πολιτισμού «Αθηναΐς» (Καστοριάς
34-36, Βοτανικός, τηλ. 210 3480000) και παράλληλες εκδηλώσεις. Καθημερινά
10.30-22.00, έως 20 Ιανουαρίου. Πληροφορίες: τηλ. 210-3641.650.

INFO

Οι προβολές για μαθητές από το Πολιτιστικό Τμήμα της πρεσβείας (Λεωφ. Βασ.
Σοφίας 64). Πληροφορίες: Δευτέρα-Παρασκευή, 9.00-15.00, τηλ. 210 7245875.

LINK

Πρεσβεία της Ιαπωνίας: http: //www.gr.emb-japan.go.jp