Kι όμως, προστατεύουμε και τη σκιά μας!

Μπορεί ο Λούκι Λουκ να καταφέρνει να πυροβολήσει τη σκιά του, ωστόσο οι έρευνες Βρετανών, Ιταλών και Αμερικανών επιστημόνων αποδεικνύουν ότι ο άνθρωπος προστατεύει τη σκιά του όπως προστατεύει οποιοδήποτε μέλος του σώματός του

Αντιλαμβανόμαστε τη σκιά, ως προέκταση του σώματός μας. Νέα έρευνα, τα
συμπεράσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν προχθές στο επιστημονικό περιοδικό
«Nature Neuroscience», αποδεικνύει πως στον εγκέφαλό μας, σώμα και σκιά είναι
εγγεγραμμένα σχεδόν ως μία οντότητα. Αν μάλιστα ένα αντικείμενο βρεθεί πάνω
στη σκιά του χεριού μας, αντιδρούμε όπως ακριβώς εάν το αντικείμενο βρισκόταν
πάνω στο χέρι μας. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν πως για τις εγκεφαλικές
αναπαραστάσεις, η σκιά χρησιμοποιείται εξίσου για την περιγραφή του σώματος
στον χώρο και τη θέση του απέναντι σε άλλους. Επιπλέον, οι μηχανισμοί άμυνας
λειτουργούν αυτόματα για την προστασίας της, όπως ακριβώς λειτουργούν για την
προστασία ενός μέλους του σώματος.

Επίσης, τα συμπεράσματα εξηγούν γιατί ορισμένοι άνθρωποι έχουν ανάγκη να
κρατούν συγκεκριμένη απόσταση από άλλους όταν βρίσκονται σε κοινωνικές
εκδηλώσεις. «Κανείς δεν αποδέχεται εύκολα κάποιος άλλος άνθρωπος να βρίσκεται
πολύ κοντά στη σκιά του», σημειώνει η Margaret Livingstone, ερευνήτρια, ειδική
σε θέματα όρασης και αντίληψης στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Harvard,
στη Βοστώνη των Ηνωμένων Πολιτειών. «Τη συμπεριφορά αυτή τη συναντά κανείς
ευκολότερα σε παιδιά. Όμως ισχύει και για τους μεγάλους – για ορισμένους,
μάλιστα, αυτή η “ευαισθησία” είναι εντονότερη. Στο εργαστήριό μου, έχω έναν
φοιτητή που νιώθει ακριβώς έτσι», λέει η ίδια, μιλώντας στο περιοδικό «New
Scientist».

H έρευνα έγινε από μία ομάδα ειδικών από τη Βρετανία, την Ιταλία και τις
Ηνωμένες Πολιτείες: ο Francesco Pavani, από το Πανεπιστήμιο Royal Holloway του
Λονδίνου, ο Umberto Castiello από το Universita degli Studi, στο Τρέντο της
Ιταλίας και η Margaret Livingstone, από το Harvard, θεωρούν πως η ανθρώπινη
αυτή αντίδραση σχετίζεται με τη συνήθεια οι άνθρωποι να δημιουργούν μία
νοητική αλλά πολύ ισχυρή σχέση με ένα ψεύτικο άκρο ή ένα εργαλείο που
χρησιμοποιούν συνεχώς και να συσχετίζουν την όποια αλλαγή στο άκρο ή στο
εργαλείο, με κάποια συγκεκριμένη αίσθηση. Για παράδειγμα, έχει παρατηρηθεί πως
αν κάποιος κρύψει το πραγματικό του χέρι και παρατηρήσει ένα χτύπημα σε ένα
ψεύτικο άκρο, κοντά του, θα αντιδράσει πονώντας, σαν να είχε χτυπηθεί το
πραγματικό του χέρι. Ουδέποτε όμως οι επιστήμονες είχαν επιβεβαιώσει
αντίστοιχη σχέση και παρόμοιες αντιδράσεις με κάτι τόσο άυλο, όσο η σκιά.

Όταν η λογική περισσεύει

Αν υπάρχει η εγγραφή, η αναπαράσταση στον εγκέφαλο, η «λογική σκέψη»
φαίνεται πως… περισσεύει. Οι επιστήμονες ξέρουν ότι συμβαίνει με το…
τιμόνι. Από τη στιγμή που κάποιος θα πάρει τη θέση του οδηγού στο αυτοκίνητο,
νιώθει το τιμόνι ως προέκταση του εαυτού του και αντιδρά ανάλογα. Πρόσφατα
μάλιστα, ο Miguel Nicolelis, από το Πανεπιστήμιο Duke της Βόρειας Καρολίνας
των Ηνωμένων Πολιτειών, επιβεβαίωσε πως το ίδιο συμβαίνει επίσης σε πειράματα
με πιθήκους, οι οποίοι χρειάζεται να μάθουν να χειρίζονται ένα μηχανικό άκρο.
Αντιδρούν, ύστερα από λίγο, σαν να ήταν το άκρο αυτό αληθινό. Κι αυτό γιατί
υπάρχει πια μια νοητική αναπαράσταση για το τεχνητό άκρο. Οι ειδικοί θεωρούν
αντίστοιχα πειράματα εξαιρετικής σπουδαιότητας, καθώς μπορούν να δώσουν νέα
ώθηση στον τομέα της προσθετικής τεχνητών μελών και να βοηθήσουν σημαντικά
ανθρώπους με κινητικά προβλήματα, να ζήσουν μία καθ’ όλα φυσιολογική ζωή.