Θρίαμβος τηλεοπτικών κριτηρίων

Ναι, είναι ωραία η ζωή όταν γελάμε, αλλά να υπάρχει και λόγος

Το είδαμε και αυτό. Αίφνης ασχολήθηκε η τηλεόραση των σκουπιδολογικών
εντυπώσεων με την τέχνη. Και το αποτέλεσμα; H αποκαθήλωση ενός ζωγραφικού
πίνακα από την έκθεση «Outlook» 45 ολόκληρες ημέρες μετά την έναρξη της
έκθεσης. Ουδείς είχε ασχοληθεί, μέχρι που ο πρόεδρος ενός μικρού πολιτικού
κόμματος, του οποίου οι ακραία συντηρητικές απόψεις συναντούν συχνά τον
τηλεοπτικό νεοπουριτανισμό και γι’ αυτό φιλοξενείται πλειστάκις από σχετικά
τηλεοπτικά πάνελ, αποφάσισε να επιδείξει την προεκλογική ετοιμότητά του με το
να καταθέσει μήνυση κατά του πίνακα για προσβολή των χρηστών ηθών.

Και χάρη στην τηλεόραση των εύκολων εντυπώσεων, που για να τις εξασφαλίζει
συντηρεί κλίμα κλειστοφοβικό, όπου οτιδήποτε μοιάζει να υπερβαίνει τα μικρά
συντηρητικά όρια του οικογενειάρχη τού καναπέ χρίζεται αιρετικό, οι
ιδεολογικοπολιτικές απόψεις του μικρού πολιτικού κόμματος επιβλήθηκαν ως
αισθητικό κριτήριο για το περιεχόμενο ενός πίνακα, προκαλώντας σπασμούς και
στους υπόλοιπους πολιτικούς σχηματισμούς – τα ‘χει πληρώσει η τέχνη αυτά, αλλά
και οι λαοί.

Το θέμα προβλήθηκε από το δελτίο του Alter, ένα δελτίο που χαϊδεύει τα λαϊκά
πάθη συντηρώντας τις παρωπίδες της αγωνίας, του φόβου για το διαφορετικό ή το
καινούργιο, υιοθετώντας τον εισαγγελικό λόγο που βασίζεται σε απόλυτες
αλήθειες και βεβαιότητες – ακριβώς όπως η θρησκεία, αλλά και οι πολιτικές
ιδεολογίες. Ήδη το περιεχόμενο του πίνακα ήταν μια χρυσή ευκαιρία για
τηλεοπτική πρόκληση, με άλλοθι – όπως γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις – την
καταγγελία. H τέχνη έγινε πρόφαση, όπως τα πλάνα από στριπ σόου, για να
καταγγελθεί η πορνεία.

Έτσι είδε το έθνος των τηλεθεατών του Ευαγγελάτου τον πίνακα με το ανδρικό
μόριο στη στιγμή της έκφρασης του βασικού ενστίκτου, απέναντι στον σταυρό. Και
τη στιγμή που είχε φουντώσει το καταγγελτικό μένος, παρεμβαίνει ο κ. Μιλτιάδης
Έβερτ τηλεφωνικώς για να δηλώσει με την αγανάκτηση του προσβεβλημένου ότι, αν
δεν κατεβάσουν τον πίνακα, θα πάει ο ίδιος να τον κατεβάσει με τα χέρια του.
Να μην υστερήσει. H κάλπη καραδοκεί.

Δεν είναι η πρώτη φορά που το τηλεοπτικό τελετουργικό προσφέρεται για να
προκληθεί σύγχυση ως προς τα ουσιώδη και να επικρατήσει εν τέλει μέσα στη
φασαρία και την πολεμική ατμόσφαιρα ό,τι πιο συντηρητικό και πουριτανικό.
Γιατί το τελευταίο συνδέεται άμεσα με το ένστικτο του φοβισμένου, που δεν
επιθυμεί παρά να κλειστεί μέσα στα στενά τείχη εθνικών, θρησκευτικών και
πολιτικών βεβαιοτήτων. H απόλυτη καθυστέρηση.

Από αυτήν τη δεξαμενή των έγκλειστων του καναπέ, καταλλήλως ερεθισμένων από
εισαγγελικά θεάματα, αλιεύουν τους ψηφοφόρους τους και οι πολιτικοί.
Αναπαράγεται από τις δύο πλευρές, σε αγαστή συνεργασία, το κλειστοφοβικό κλίμα
που θα δικαιώσει τους κοντόθωρους στόχους της τηλεθέασης και της προεκλογικής
ψηφοθηρίας.

H τέχνη δεν έχει σχέση με όλα αυτά, υποτίθεται. Είναι πέρα από τα όρια, αυτό
περιμένουμε, αυτός θα έπρεπε να είναι ο ρόλος της. Στο κάτω κάτω, η επίσκεψη
σε μια έκθεση προϋποθέτει επισκέπτες ενεργητικούς, με άποψη και θέσεις. Αυτό
θα περιμέναμε να υποστηρίξει και η πολιτική που αποφάσισε και ενίσχυσε μια
τέτοια έκθεση, ο υπουργός Πολιτισμού και οι διοργανωτές. Ας μαλώσουμε για την
αισθητική της ποιότητα, ας συζητήσουμε αν η τέχνη που θέλει να προκαλέσει το
κάνει με τηλεοπτικούς όρους, αλλά είναι θλιβερή αυτή η εποχή που αποδέχεται τα
τηλεοπτικά κριτήρια ως κριτήρια της τέχνης.

Αναμετρήθηκαν… σφριγηλότητες

Αίφνης, η τηλεόραση και η πολιτική έσκυψαν επάνω από την τέχνη ηδονικά, με
ερεθιστικό βοήθημα στην ανάρμοστη αιφνίδια συνάντηση των τριών τη θέαση του
συμπλέγματος από το μεγάλο κοινό. Και, όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιου είδους
συναντήσεις, αναμετρήθηκαν σφριγηλότητες. Βρέθηκε το έθνος των τηλεθεατών να
παρακολουθεί την αναμέτρηση του προεκλογικού σφρίγους των πολιτικών υπό το
δέος ενός ζωγραφισμένου αρσενικού σφρίγους, σε αιρετική μάλιστα έκσταση. H
αισθητική τής προεκλογικής αγχώδους πολιτικής απέναντι στην αισθητική της
τέχνης. Με την τηλεόραση να ταυτίζεται ιδεολογικώς και τελετουργικώς με την
πρώτη, η δεύτερη είναι «ξένο σώμα», μια αιρετική φύση απέναντι στη φύση της
τηλεόρασης.

Και το δυστύχημα είναι ότι απόψεις ανθρώπων που υποτίθεται ότι έχουν
ευαισθησίες ή υπηρετούν την τέχνη αξιοποίησαν αυτό το ίδιο τηλεοπτικό
τελετουργικό που την προσβάλλει, για να ξεσπάσουν προσωπικές πικρίες για τη μη
συμμετοχή τους στην έκθεση ή στη διοργάνωσή της ή αισθητικές αντιρρήσεις τους.
Φρίκη! Επιτρέπουμε στην τηλεόραση να καθοδηγεί ό,τι έχει απομείνει να θυμίζει
τη ζωή.