Δρόμοι

H «Μητρόπολη»…

… στην αρχή δεν άρεσε στον Φριτς Λανγκ, τον δημιουργό της. Πέρασαν χρόνια
για να καταλάβει ο σκηνοθέτης πόσα μηνύματα είχε στείλει με αυτήν την ταινία
στις σύγχρονες «μητροπόλεις».

Οι πόλεις…

… δεν είναι πια ίδιες. Στις πτυχές τους φωλιάζει ο φόβος. Μια παρουσία
αδιόρατη, ανεπαίσθητη, αλλά έτοιμη να εκραγεί σε πρώτη ευκαιρία. Οι πιο
επικίνδυνοι τόποι είναι οι πιο κοινοί, οι τόποι διέλευσης και οι τόποι
κατανάλωσης, οι πιο πολυσύχναστοι, οι τόποι που ερχόμαστε σε επαφή με τους
άλλους ανθρώπους. Στο αεροδρόμιο, στο μετρό, ξέρουμε πως έχουμε ήδη
εγκαταλείψει την ιδιωτική σιγουριά μας. Ξέρουμε πως εκεί ερχόμαστε σε επαφή με
έναν κόσμο εξωτερικό και μακρινό. Και αφού είναι εξωτερικός και μακρινός,
καθετί άγνωστο και πρωτόγνωρο μπορεί να ξυπνήσει μέσα μας τον φόβο.

Ο φόβος…

… μπορεί να είναι εξωτερικός, μπορεί να είναι εσωτερικός. Πλάι στους ξένους
τρομοκράτες φοβόμαστε εσωτερικούς εχθρούς που βάζουν σε κίνδυνο την τάξη και
την ασφάλειά μας. Συχνά μπερδεύουμε τους μεν με τους δε, την εξωτερική απειλή
με τις ζώνες ανασφάλειας και φτώχειας μέσα στην πόλη, τις δυνάμεις της αταξίας
με τις δυνάμεις της τάξης, καθώς η δράση τους έχει σημεία κοινά. Κάνει τα όρια
ανάμεσά τους δυσδιάκριτα και φέρνει πάντα το ίδιο αποτέλεσμα: στο τέλος, ο
φόβος είναι ο φόβος που νιώθουμε για τον άλλο. Μια μεγάλη συνέντευξη έδωσε
στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» ο κοινωνιολόγος Μαρκ Οζέ και μίλησε για όλα αυτά.
Ο φόβος αλλάζει την πόλη; «Ασφαλώς. Οι μητροπόλεις μας γεμίζουν από
τηλεοπτικές κάμερες, ελέγχους και μπλόκα. Οι πόλεις κατατεμαχίζονται σε ζώνες
που προστατεύονται με κάθε μέσον από τον εξωτερικό κόσμο». Ολόκληρες συνοικίες
και κτίρια ορθώνουν φράγματα για να απομονωθούν από την υπόλοιπη πόλη. Οι
πλατείες δεν είναι πια τόποι συνάντησης και συζήτησης, αλλά πεδία βολής
ελεύθερων σκοπευτών. Μπροστά στην απειλή, μένουμε κλεισμένοι στα σπίτια μας.
Επικοινωνούμε με τον εξωτερικό κόσμο μέσω του Ίντερνετ, μα ακόμη και αυτός δεν
είναι χωρίς κίνδυνο, αφού είναι πλημμυρισμένος από ιούς.

Για να ξορκίσουν…

… τον φόβο, πολλές φορές οι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να τον μοιραστούν
μαζί με άλλους, να μιλήσουν μαζί τους, να βγουν από την απομόνωσή τους, λέει ο
Μαρκ Οζέ. Και αυτό είναι καλό. H σχέση με τους άλλους είναι σαν να βάζει μια
τάξη σε αυτό το χάος. Φτάνει να ξέρει κανείς πως αυτή η τάξη μπορεί να είναι
προσωρινή, πως ό,τι συμβαίνει σε έναν μακρινό τόπο μπορεί να έχει συνέπειες σε
έναν άλλο τόπο, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Το φτερούγισμα μιας πεταλούδας την
Κίνα μπορεί να φέρει καταιγίδες στην Αμερική, όπως πρεσβεύει η θεωρία του
χάους. Γιατί όλα μπορεί να φαίνονται άτακτα και άναρχα, μα όλα είναι στενά
δεμένα μεταξύ τους, σαν κρίκοι στην ίδια αλυσίδα.