Aναζητώντας την ουτοπία
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
Λίλα Ποπόβα, «Μελέτη Προσωπογραφίας». Κυβισμός, φουτουρισμός, η ανθρώπινη |
«Αλήθεια, γιατί τόση πολλή, μοντέρνα, τέχνη στη Θεσσαλονίκη, με δύο κορυφαία
μουσεία και εκδηλώσεις που δείχνουν πρωτοπορία και στο θέμα και στην σύλληψη;»
αναρωτηθήκαμε πριν από χρόνια, όταν ανακοινώθηκε η στέγαση της Συλλογής
Κωστάκη στο εκεί Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και η λειτουργία του Κέντρου
Σύγχρονης Τέχνης.
H πόλη αυτή έχει μια ισχυρή δημόσια εικόνα στον πολιτισμό, καρπό της
βυζαντινής και ρωμαϊκής ιστορίας της, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, του
Φεστιβάλ Κινηματογράφου, είναι πόλη φοιτητών, ποιητών και στοχαστών. Ναι, αλλά
γιατί η σύγχρονη τέχνη, η ιστορία και το παρόν των πειραματισμών; Σε ποιους
απευθύνεται; Δεν είναι αυτή η τέχνη προνόμιο και ιδεολογικό αξεσουάρ των
μεγάλων καλλιτεχνικών μητροπόλεων και μόνο, όπως διατείνονται οι οπαδοί και
εισαγωγείς της;
Αναζητώντας μια κατασταλαγμένη απάντηση – αμέσως μετά το απογοητευτικό
μετείκασμα από το αθηναϊκό «Outlook» – επισκεφθήκαμε τους χώρους του Κρατικού
Μουσείου. Στη Μονή Λαζαριστών λειτουργεί η έκθεση του Κωνσταντίνου Ξενάκη
(επιμέλεια M. Μαυρομάτης) και στο Λιμάνι η «Τέχνη και Ουτοπία» με επιμέλεια
του M. Παπανικολάου (διευθυντή του Μουσείου) και των συνεργατών του.
H πρώτη θετική αίσθηση ήλθε από τους χώρους. Μακριά από το κέντρο – αλλά και
αιτία για χωροταξική αναβάθμιση της περιοχής – η Μονή Λαζαριστών είναι
ανακαινισμένη σε λιτό και λειτουργικό στυλ, ταιριάζει πολύ με τη λακωνικότητα
του εικαστικού χώρου που υπηρετεί. Αναλόγως και η Αποθήκη B1 στο Λιμάνι. Δεν
ξέρω τι θα γίνει και με τη μεγαλοπρεπέστερη «Υφανέτ», που θα αποτελέσει σε
λίγο τη νέα έδρα του Μουσείου, αλλά καθώς φαίνεται – συνυπολογίστε και το
μοναδικό Βυζαντινό Μουσείο, του αλησμόνητου Κρόκου – η Θεσσαλονίκη έχει
καλύτερη μουσειακή αρχιτεκτονική απ’ την Αθήνα. Ό,τι είδαμε είχε ουσία και
ομορφιά, χωρίς τα γνωστά εφέ των αρχιτεκτόνων που ανταγωνίζονται τον καθαυτό
εκθεσιακό ρόλο των μουσείων.
H έκθεση του Κωνσταντίνου Ξενάκη ταίριαζε και με το κτιριακό κέλυφος
και με το γενικότερο προφίλ του Μουσείου. Από τους βασικότερους Έλληνες
πρωτοπόρους του 1960, με ρίζες στον ρωσικό κονστρουκτιβισμό, ο Ξενάκης
βασίζεται στα τυποποιημένα οπτικά σήματα (από τα σχεδιαστικά «στένσιλ», τους
υπολογιστές κ.ά.) και συνθέτει μια σφηνοειδή κρυπτική γραφή πάνω σε χάρτινα
ρολά. Σοβαρός προβληματισμός για την τυπολογία της γραφής, εμμέσως για τον
πλατωνικό «Φαίδρο», και εικαστικό αποτέλεσμα υποβλητικό, η ωριμότερη έκθεση
του Ξενάκη.
H «Τέχνη και Ουτοπία» είναι ανθολογία (B. Καντίνσκι, K. Μάλεβιτς, Λ.
Ποπόβα, B. Τάτλιν κ.ά.) από τη Συλλογή Κωστάκη. Κυβισμός, φουτουρισμός, η
εικόνα αναλυμένη ή διεσταλμένη προς αφαιρετικές κατευθύνσεις, και δίπλα
ντοκουμέντα τεκμηρίωσης. Εδώ μας γεννήθηκαν μερικές σκέψεις παραπάνω.
Την Ιστορία ή την επικαιρότητα οφείλει να υπηρετεί ένα μεγάλο μουσείο
σύγχρονης τέχνης; «Δεν πιστεύω στην Ιστορία, αφού έχει παραδείγματα για
οτιδήποτε» ισχυρίζονται οι νεωτεριστές, «κάθε εποχή ξαναγράφει την Ιστορία στα
μέτρα της» πιστεύει ο Γκαίτε. Ήταν χαρά να ζει κανείς την ευαισθησία και γνώση
των επιμελητών αυτής της έκθεσης, την απουσία προσπάθειας για εντυπωσιασμό και
όσων ελαττωμάτων τέλος πάντων κατακρίνουμε συνήθως στο αθηναϊκό Εθνικό Μουσείο
Σύγχρονης Τέχνης ή, προ μηνών -… και με υπερβολή, ζητώ συγγνώμη! – στην
έκθεση συλλογών του Μακεδονικού.
Κρίνοντας από αυτήν τη σημαντική έκθεση – και από τους καταλόγους παλαιοτέρων,
από το 1997 κ.εξ. – βεβαιωθήκαμε ότι το Κρατικό Θεσσαλονίκης εντόπισε τον ρόλο
του, γίνεται κέντρο ιστορικής-αισθητικής έρευνας, συνεργάζεται με άλλα
ευρωπαϊκά, δανείζοντας έργα και συνδιοργανώνοντας επιστημονικές συναντήσεις.
Διαισθάνεται κανείς ότι εμβαθύνοντας στην εκλογικευμένη ουτοπία της σοβιετικής
μοντέρνας τέχνης του 1910-1930, η πατρίδα των Κύριλλου και Μεθόδιου ζωντανεύει
δημιουργικά έναν ιστορικό πολιτισμικό δεσμό, όπως περίπου τα σημερινά
κοινοτικά προγράμματα αναθερμαίνουν τα παλιά δρομολόγια πολιτισμού από και
προς τα Βαλκάνια, τις παρευξείνιες χώρες και τα κεντρο-ευρωπαϊκά μουσεία.
Βαθμολογία
«Τέχνη και ουτοπία»
* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 6
* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 9
* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 7
* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά για το θέμα τους; 9
«Κωνσταντίνος Ξενάκης»
* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 6
* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 7
* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 7
* Τα έργα είναι από τα πιο ώριμα της πορείας του; 9
8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων
6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη
5 = Τα συνηθισμένα
INFO
«Τέχνη και Ουτοπία», επιλεγμένα έργα από τη Συλλογή Κωστάκη, Κρατικό Μουσείο
Σύγχρονης Τέχνης, Αποθήκη B1 – Λιμάνι Θεσσαλονίκης, τηλ. 2310 589.140-2, μέχρι
31 Μαρτίου 2004.
Κωνσταντίνος Ξενάκης, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μονή Λαζαριστών, τηλ.
2310 589.140-2, μέχρι 21 Δεκεμβρίου 2003.
Google news
