Tο «Οutlook» του μεταμοντέρνου καλλιτέχνη

Μια μέρα αποφάσισε να ζωγραφίσει στους τοίχους του εργαστηρίου του όλα όσα
βρίσκονταν μέσα σ’ αυτό. Το εργαστήριό του ήταν ένα απλό τετράγωνο δωμάτιο, μ’
ένα μεγάλο παράθυρο που έβλεπε στον δρόμο. Ξεκίνησε ζωγραφίζοντας στον τοίχο
απέναντι από το παράθυρο, το παράθυρο το ίδιο· η απόδοση ήταν τόσο τέλεια που
ακόμη και ένας παρατηρητικός επισκέπτης δεν θα μπορούσε να διακρίνει ποιο από
τα δύο παράθυρα ήταν το πραγματικό. Κατόπιν ζωγράφισε τους πίνακες που
βρίσκονταν κρεμασμένοι στον τοίχο πλάι στο παράθυρο, όλοι τους
αυτοπροσωπογραφίες. Το έκανε με τόση περισσή τέχνη που, μολονότι πίνακας και
κορνίζα είχαν τώρα μια διάσταση, πάλι δεν θα μπορούσε να πει κανείς ποιες ήταν
οι αυθεντικές αυτοπροσωπογραφίες και ποιες οι απομιμήσεις τους. Στη μία γωνία
του εργαστηρίου υπήρχε ένα γραφείο με μια καρέκλα μπροστά του. Ζωγράφισε το
γραφείο και την καρέκλα στη γωνία απέναντι από το αληθινό γραφείο και την
καρέκλα.

H αναπαραγωγή ήταν τέτοιου επιπέδου που όταν κάποια στιγμή ο καλλιτέχνης,
καταβεβλημένος από την προσπάθεια, θέλησε να καθήσει στην καρέκλα βρέθηκε στο
κενό. Στο ταβάνι ζωγράφισε όλα όσα βρίσκονταν στο πάτωμα, το γραφείο, την
καρέκλα, το καλάθι των αχρήστων, το καβαλέτο και τον εαυτό του ανάποδα φυσικά,
αλλά με τόσο μεγάλη ακρίβεια ώστε αν στηριζόταν στα χέρια του με το πρόσωπο
στραμμένο στο ταβάνι δεν θα μπορούσε να διακρίνει καμία διαφορά ανάμεσα σε όσα
βρίσκονταν στο πάτωμα και όσα απεικονίζονταν στο ταβάνι. Σε λίγο όλα τα
αντικείμενα στο εργαστήριό του καθρεφτίζονταν στους τοίχους και το ταβάνι,
συμπεριλαμβανομένου και του καβαλέτου στο κέντρο του δωματίου, και του καμβά
που στηριζόταν πάνω του και στον οποίο έβλεπες το δωμάτιο και τον ζωγράφο να
επιχειρεί άλλη μία αυτοπροσωπογραφία του. Σ’ αυτήν αποτύπωσε τον εαυτό του να
χαμογελά με ικανοποίηση για όσα είχε μόλις κατορθώσει να φτιάξει, όρθιος
μπροστά στο καβαλέτο, στον πίνακα του καβαλέτου που είχε ζωγραφίσει στον
τοίχο. Τέλος, ζωγράφισε τον εαυτό του να κάθεται στη φανταστική καρέκλα με το
κεφάλι ανάμεσα στα χέρια και στους αγκώνες ν’ ακουμπούν στο γραφείο. Για
μερικά λεπτά κοίταξε τον εαυτό του να στοχάζεται συνοφρυωμένος μπρος στο
φανταστικό γραφείο, ύστερα όμως προχώρησε προς το πραγματικό και, αφού κάθησε,
τοποθέτησε μπροστά του ένα μεγάλο άσπρο χαρτί και άρχισε να σχεδιάζει την
εικόνα τού εαυτού του να κάθεται στο γραφείο σχεδιάζοντας τον εαυτό του…

Υστερόγραφο στην έκθεση σύγχρονης τέχνης «Outlook»: αν υπάρχει ένα κοινό νήμα
που συνδέει τους καλλιτέχνες που εκπροσωπούνται σ’ αυτήν είναι η αγωνία να
μεταφέρουν στο έργο τους τη σύγχρονη εμπειρία, να ξεδιπλώσουν δηλαδή ένα
«εσωτερικό περιβάλλον», μέσα στο οποίο το εξωτερικό «γεγονός» θα βρει μια
θέση. H «χειρονομία» τους υπογραμμίζει το άγχος της συνείδησης και όχι την
ικανότητά της να ορίζει ή να μεταδίδει το περιεχόμενό της. Δεν είναι ούτε
εναγκαλισμός ούτε προειδοποίηση, αλλά κρατάει κάτι και από τα δύο, σε μία αγνή
διαβεβαίωση, που τίποτα δεν βεβαιώνει.

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση»