ΓNΩMH Ο κίνδυνος δεν είναι ο αντισημιτισμός

Αυξάνεται ο αντισημιτισμός στην Ευρώπη; Ο Αριέλ Σαρόν, ο πρωθυπουργός του
Ισραήλ, κατήγγειλε αυτήν την εβδομάδα την επανεμφάνιση «ενός αντισημιτισμού
που υπήρχε ανέκαθεν». Οι επιθέσεις εναντίον εβραϊκών στόχων στη Γαλλία και οι
βομβιστικές επιθέσεις εναντίον των δύο συναγωγών στην Τουρκία μοιάζουν κακά
προμηνύματα. Και όταν ένας Γερμανός βουλευτής επιρρίπτει στους Εβραίους ευθύνη
για τα εγκλήματα του μπολσεβικισμού και ο διοικητής των γερμανικών ειδικών
δυνάμεων συμφωνεί δημοσίως μαζί του, τότε αξίζει τον κόπο να εξετάσουμε το
θέμα.

Ουδείς ιστορικός θα μπορούσε να αρνηθεί την έκταση του ευρωπαϊκού
αντισημιτισμού στις αρχές του 20ού αιώνα. Ωστόσο, το Ολοκαύτωμα οδήγησε σε
έναν εκ βάθρων μετασχηματισμό των νοοτροπιών στην Ευρώπη. Μετά τον πόλεμο, η
ευρέως διαδεδομένη πίστη στον επιστημονικό ρατσισμό περιέπεσε σε ανυποληψία
και η Unesco εξέδωσε την περίφημη διακήρυξή της πως η φυλή είναι ένας
κοινωνικός μύθος. Ο θεμελιακός νόμος της Δυτικής Γερμανίας του Κόνραντ
Άντεναουερ έθετε ρητά εκτός νόμου τη φυλετική προκατάληψη. Ακόμα και οι αβρές
προκαταλήψεις των παλαιότερων γενιών ηχούν σαν κακοφωνία στα αυτιά των νέων.
Αν κάποιοι αντίλαλοι επιμένουν ανατολικότερα, σβήνουν κι αυτοί σιγά σιγά με
τον μετασχηματισμό των μετα-κομμουνιστικών κοινωνιών. Αντίθετα, λοιπόν, με
αυτά που πιστεύει ο Σαρόν, μόνο μερικοί εκκεντρικοί θεωρούν τις εκφράσεις
αντισημιτισμού πολιτικά ή πολιτισμικά αποδεκτές.

Υπήρξε ανέκαθεν μεταξύ των Εβραίων μια συζήτηση για τη σημασία του
αντισημιτισμού στην Ευρώπη, και οι Σιωνιστές έτειναν ανέκαθεν για προφανείς
λόγους να δίνουν έμφαση στην απειλή που αυτός εκπροσωπεί. Σήμερα όμως, το ίδιο
το Ισραήλ μοιάζει περισσότερο με πηγή κινδύνου για τους Εβραίους όλου του
κόσμου παρά με καταφύγιο, και ακόμα και οι Ισραηλινοί δείχνουν απογοητευμένοι.

Εάν ο Σαρόν ανησυχεί σοβαρά για τον αντισημιτισμό, δεν υπάρχει κανείς σε
καλύτερη θέση από τον ίδιο να κάνει κάτι γι’ αυτό αλλάζοντας την πολιτική της
κυβέρνησής του έναντι των Παλαιστινίων.

© The Times, 2003

Ο Marc Mazower είναι καθηγητής Ιστορίας στο Birkbeck College του Λονδίνου.