ENTΓKAP MΟPEN «Ο διανοούμενος πρέπει να είναι μόνος…»

Ο Γάλλος στοχαστής Εντγκάρ Μορέν αποδέχθηκε με συγκίνηση την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

«Όταν ο πατέρας μου πήγε στο Παρίσι και τον ρώτησαν ποια είναι η εθνικότητά
του, αυτός απάντησε… Θεσσαλονικιός. Γι’ αυτό νιώθω ότι μέσα στην αίθουσα
βρίσκεται το πνεύμα του πατέρα μου». Με έκδηλη συγκίνηση ο μεγάλος Γάλλος
στοχαστής, Εντγκάρ Μορέν, αποδέχτηκε την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα
του Τμήματος Νομικής του ΑΠΘ.

Με τη Θεσσαλονίκη τον συνδέουν ιδιαίτεροι δεσμοί, καθώς οι γονείς του
έζησαν για πολλά χρόνια στην πόλη μέχρι να πάνε στο Παρίσι, όπου γεννήθηκε ο
ίδιος το 1921. «Είμαι πολύ συγκινημένος, γιατί αποφάσισε να με τιμήσει το
μεγαλύτερο πανεπιστημιακό ίδρυμα της πόλης, που κατά κάποιο τρόπο θεωρώ
δεύτερη πατρίδα μου», δήλωνε χτες.

Ο Γάλλος διανοητής, διευθυντής σήμερα του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής
Έρευνας της Γαλλίας, έχει εκδώσει περισσότερα από 30 βιβλία και δημοσιεύσει
πλήθος μελετών και άρθρων σε περιοδικά και εφημερίδες στη Γαλλία και το
εξωτερικό. Βαθύτατα ουμανιστής έδωσε με το έργο του το στίγμα μιας νέας
αντίληψης για τον κόσμο, έναν κόσμο απαλλαγμένο από τους δογματισμούς και τους
ψεύτικους μύθους και τους φονταμενταλισμούς. Υπήρξε στέλεχος του
Κομμουνιστικού Κόμματος της Γαλλίας, από το οποίο όμως αποχώρησε το 1951,
ασκώντας δριμύτατη κριτική στον σταλινισμό και τις μεθόδους του, για να
αφοσιωθεί στη δημοσιογραφία και το συγγραφικό και επιστημονικό του έργο.

«Ο διανοούμενος πρέπει να είναι μόνος και να τα λέει όλα, μόνος για να
μπορεί να τα λέει όλα», επιμένει. Κι αυτό τα λέει όλα για την ηθική αρχή που
διέπει τη φιλοσοφία και το έργο του και την οποία τήρησε απαρέγκλιτα σε όλη
του τη διαδρομή.

«Σε μια εποχή όπου οι αυτόκλητοι διανοούμενοι όλων των αποχρώσεων προσφέρουν
συνήθως “γην και ύδωρ” στις παντός είδους εξουσίες, ο Εντγκάρ Μορέν μένει
πιστός στην ηθική της σύγκρουσης με το κατεστημένο και της αντίστασης στη
βαρβαρότητα. Στόχος του η καταπολέμηση του ψέματος και η υπεράσπιση της
αλήθειας. Γι’ αυτό και αρνήθηκε να ακολουθήσει τα γνωστά στερεότυπα του
διανοούμενου, εμμένοντας στην άποψη ότι η κατάκτηση της γνώσης προϋποθέτει
πρωτίστως την πνευματική ανεξαρτησία και πάνω απ’ όλα τη γνώση του εαυτού
μας», είπε γι’ αυτόν ο καθηγητής της Νομικής, Ζήσης Παπαδημητρίου.

Σύγκρουση δίχως εξόντωση

Το πολύπλευρο έργο και τις θέσεις του συνόψισε ο ίδιος ο Εντγκάρ Μορέν,
εκφράζοντας τις απόψεις του για τη δημοκρατία: «Μια δημοκρατία δεν είναι
ζωντανή παρά μόνο μέσα στο παιχνίδι των αντίθετων ιδεών που συγκρούονται με
τρόπο ειρηνικό και βάσει ορισμένων κανόνων, που είναι κανόνες δημοκρατίας και
εμποδίζουν να γίνει η σύγκρουση βίαιη και ωμή. Μα είναι ταυτόχρονα κι ένας
τόπος, όπου οι ιδέες μπορούν να συγκρουστούν χωρίς τη φυσική εξόντωση των συνομιλητών».