ΔHMHTPHΣ EΪΠIΔHΣ «Tο σινεμά είναι τέχνη πολιτική»

«Οι διαγωνισμοί στην τέχνη, και στο σινεμά λοιπόν, είναι μια μορφή οπισθοδρόμησης. Θα έπρεπε να απαγορευθούν διά νόμου», λέει στα «NEA» ο διευθυντής του πρωτοποριακού και νεανικού τμήματος του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, «Νέοι Ορίζοντες», Δημήτρης Εϊπίδης (φωτό: Γιώργος Γιακουμίδης)

Δώδεκα χρόνια τώρα παλεύει υπό την «ομπρέλα» του Φεστιβάλ Κινηματογράφου
Θεσσαλονίκης να πείσει τους πάντες (κοινό και παράγοντες διοίκησης) πως
«υπάρχει ανεξάρτητος κινηματογράφος».

Δώδεκα χρόνια τώρα ανοίγει «Νέους Ορίζοντες» διαχειριζόμενος το πλέον
ενδιαφέρον τμήμα του Φεστιβάλ, δημιουργώντας τη «νέα τάξη» θεατών που δεν
είναι αυτό που κάποτε ονόμαζαν «σινεφίλ»…

Δώδεκα χρόνια μετά, στη φετινή διοργάνωση, επανέρχεται με πρόγραμμα 45 ταινιών
αλλά και με μια διακήρυξη ανεξαρτησίας του κινηματογράφου, που – όπως τονίζει
– «άλλοτε αρθρώνεται με κραυγές κόντρα στο ρεύμα και άλλοτε με συνειδητές και
μεθοδευμένες καλλιτεχνικές πράξεις».

Είναι ο Δημήτρης Εϊπίδης, ο διευθυντής των «Νέων Οριζόντων». Πασίγνωστος στο
διεθνές κοινό εδώ και δεκαετίες, εμφανίστηκε με μια χούφτα ταινίες άγνωστων
κινηματογραφιστών και κατάφερε δρώντας παράλληλα – εμβόλιμα σχεδόν – να
εξασφαλίζει περισσότερα εισιτήρια, περισσότερο σινεμά, περισσότερους νέους,
περισσότερες «ζυμώσεις» και ενδιαφέρον για το «τι είναι το σινεμά σήμερα».

Κατάφερε και κάτι άλλο. Να ιδρύσει και να θεσμοθετήσει το πλέον ενδιαφέρον και
πρωτοποριακό τμήμα – αυτό του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, που διοργανώνεται κάθε
Μάρτιο στη Θεσσαλονίκη.

Γέννημα της προπολεμικής Αθήνας και θρέμμα της πολυεθνικής Αμερικής της
δεκαετίας του ’60 (σπούδασε στο Σαν Φρανσίσκο λογοτεχνία και θέατρο),
μετανάστης στον Καναδά από το 1968 κι από το 1971 με το «θράσος και την
αναίδεια» που του προσήψαν οι παρατηρητές του στη χώρα υποδοχής κατάφερε να
στήσει το πρώτο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μόντρεαλ.

«Βάλαμε τους μισθούς μας και μια σειρά από μεταχρονολογημένες επιταγές –
κανείς δεν μας εμπιστευόταν τα χρήματά του -, βάλαμε και πολύ μεράκι και
στήσαμε το φεστιβάλ. Χρειάστηκε να καταθέσουμε τις παραμονές της πρεμιέρας του
ένα οργανόγραμμα, κατάλογο συνεργατών (καλλιτεχνική επιτροπή, γραμματεία,
τηλεφωνητές)… Ανοίξαμε τον τηλεφωνικό κατάλογο, “κλέψαμε” τυχαία
ονοματεπώνυμα και τα παραθέσαμε… Το φεστιβάλ έγινε και μάλιστα πέτυχε.
Είχαμε και κέρδη: 28 δολάρια! Την επόμενη χρονιά οι χορηγοί ήρθαν μόνοι
τους…»

Έκτοτε πέρασαν τρεις και πλέον δεκαετίες. Τα τελευταία 15 χρόνια ο εμπνευστής,
ιδρυτής και διευθυντής του Φεστιβάλ του Τορόντο είναι μόνο μέλος της Επιτροπής
Προγράμματος.

Ο κινηματογράφος είναι σήμερα αυτό που ήταν;

«Το ρώτησαν και στον Κουστουρίτσα αυτό κι απάντησε πως ο κινηματογράφος σήμερα
είναι δύο ειδών. Αυτός του Σπίλμπεργκ και το ιρανικό σινεμά. Δεν ξέρω βέβαια
πού τοποθετεί αυτός τον εαυτό του… Το ξέρω πως εδώ, σήμερα, είναι αλλιώς τα
πράγματα. Ανήκω όμως σε μια γενιά όπου επικρατούσε ο ρομαντισμός».

Ο κινηματογράφος σήμερα είναι περισσότερο εικαστική-καλλιτεχνική έκφραση ή
ξαναείναι πολιτική πράξη;

«Ο κινηματογράφος είναι σήμερα όσο ποτέ πολιτική τέχνη. Ο κόσμος αλλάζει, κι
είναι αυτός που θα τις καταγράψει αυτές τις αλλαγές. Τα μηνύματα. Τα
συναισθήματα των ανθρώπων. Ο κινηματογράφος είναι διάλογος, κοινωνική έκφραση,
επικοινωνία, αναμετάδοση πληροφοριών, είναι κραυγή διαμαρτυρίας, πληροφόρηση.
Όχι σαν αυτή των “επίσημων” πρακτορείων. Ο κινηματογράφος είναι εναλλακτική
μορφή αγώνα για την αλλαγή της κοινωνίας μας. Ένας κινηματογράφος που έρχεται
από τραπεζίτες και επενδυτές, που χρειάζεται τα δεκανίκια του Χόλιγουντ για να
υπάρξει δεν είναι πραγματική τέχνη. Τέχνη κάνει αυτός που μετατρέπει την
κάμερά του σε κάννη…»

Το θέμα των φετινών «Νέων Οριζόντων» είναι η μετανάστευση.

«Το κυρίαρχο θέμα της ζωής του πλανήτη, είναι αυτό της μετανάστευσης. Ο κάθε
πολίτης του κόσμου θα πρέπει να έχει το δικαίωμα επιλογής του χώρου όπου θέλει
να ζήσει… Τα σύνορα είναι άγονη διαδικασία».

Σας ήθελαν – παλιότερα τουλάχιστον – ως διεκδικητή στην κούρσα της διαδοχής
στη φημολογούμενη αντικατάσταση του κ. Δημόπουλου στα ηνία του Φεστιβάλ
Κινηματογράφου.

«Αστειότητες. Δεν την ξέρω αυτή τη διαδικασία κι είμαι ξέρετε πολύ μεγάλος πια
για τη μάθω. Δε μ’ αρέσουν οι δημόσιες σχέσεις. Στην Ελλάδα χρειάζονται πολύ.
Στον Καναδά δε χρειάστηκε να ξέρω ούτε το όνομα του εκάστοτε υπουργού
Πολιτισμού για να προχωρήσω. Σ’ αυτόν τον τόπο επιβραβεύεται μόνο η
μετριότητα. Οι “Νέοι Ορίζοντες” ήταν πάντα το “φτωχό παιδί του Φεστιβάλ” – η
“αναγκαιότητα”…»

«H αλήθεια τού σήμερα»

Στους «Νέους Ορίζοντες» προβάλλονται απλώς ταινίες. Αντιμετωπίζετε την
περίπτωση της καθιέρωσης διαγωνιστικού τμήματος;

«Δεν ξέρω τι προωθεί ο διαγωνισμός. Αντίθετα, νομίζω πως καθηλώνει τα
πράγματα. Θα ‘πρεπε – ειδικά στην τέχνη – να απαγορευθεί διά νόμου».

Ποια ταινία να μη χάσουμε στους «Νέους Ορίζοντες»;

«Όλες. Τη ρωσική “Επιστροφή”, την αυστριακή “Επιβίωση”, τη γαλλική “Από τότε
που ο Οτάρ λείπει”… Όλες έχουν ιστορίες με μετανάστες. Πολιτικούς,
οικονομικούς, συναισθηματικούς. Έχουν την αλήθεια τού σήμερα. Αυτό είναι σινεμά…».