H παγίδα της Mπάρμπι

Παιχνίδι αλλά όχι και τόσο αθώο η κουκλίτσα Μπάρμπι κατάφερε να επιβάλει το μοντέλο της γυναίκας που προσφέρει χωρίς να διεκδικεί σε πολλές γενιές

Μια κουκλίτσα πρότυπο, η Μπάρμπι των κοριτσίστικων ονείρων και του εφιάλτη της
γυναικείας ωριμότητας, αποτέλεσε την αφορμή για την εκπομπή «Ευρώπη Express»
του Γιώργου Κουβαρά (ΝΕΤ) να διερευνήσει το σύγχρονο μοντέλο της γυναίκας. Γι’
άλλους παιχνίδι για πιτσιρίκες που πρωτοεξευρενούν τη θηλυκότητα, γι’ άλλους
πονηρή κατασκευή της αγοράς που θέλει να διαμορφώσει καταναλώτριες προϊόντων
ομορφιάς και μάλιστα μιας ομορφιάς που είναι αδύνατον να αποκτήσουν,
βιομηχανικής, της πρέσας, και χωρίς τα στοιχεία της απειλής, χωρίς δηλαδή τον
ερωτισμό του αληθινού, της φθοράς, του διαφορετικού.

Φαίνεται πως το μπέρδεμα είναι μεγάλο τόσο για τις γυναίκες που υποκύπτουν,
που παραδίδονται άνευ όρων στο κυνήγι της ομορφιάς, όσο και για εκείνες που
αρνούνται ή δεν μπορούν να ακολουθήσουν τις απαιτήσεις του πολιτισμού της
εικόνας, αλλά συναντούν τη δυσκολία της αποδοχής για την εκτός προδιαγραφών
εμφάνισή τους. H ομορφιά θαυμαζόταν ανέκαθεν, θα πει ένας μάγος των πινέλων
του μακιγιάζ, ο Αχιλλέας Χαρίτος. Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη παγίδα, καθώς
στην εποχή της άγριας κατανάλωσης επιβάλλονται εκείνα τα μοντέλα ομορφιάς, στα
οποία είναι αδύνατον να ανταποκριθεί η φύση, η πραγματική ζωή. Απόδειξη η
ξανθιά κυρία σε άλλο ρεπορτάζ της εκπομπής, η οποία έχει υποβληθεί σε δεκάδες
πλαστικές επεμβάσεις, προκειμένου να μοιάσει στην κουκλίτσα Μπάρμπι. Πρόσωπο,
στήθος, μηροί, λίφτινγκ, λιποαναρροφήσεις και το αποτέλεσμα μια πλαστική
φιγούρα, απομίμηση γυναίκας, σαν κακότεχνο κέρινο ομοίωμα. Ευτυχής πάντως η
κυρία για το αποτέλεσμα υποσχέθηκε στην κάμερα ότι ακόμη και στα 82 της χρόνια
θα είναι εκθαμβωτική. Τι να το κάνει άραγε;

H αλήθεια είναι πως στις μεσογειακές χώρες το κοίταγμα, η οπτική αξιολόγηση,
αποτελεί σημαντική πτυχή της δημόσιας έκφρασης ανδρών και γυναικών. Είναι
επόμενο να προβάλλουν οι γυναίκες τα θέλγητρά τους. Από τη στιγμή, όμως, που η
φυσική αυτή συμπεριφορά πέρασε στον έλεγχο της αγοράς, τα θέλγητρα μπήκαν σε
καλούπια και μαζί η σεξουαλικότητα, ιδίως η γυναικεία. H Μπάρμπι αποτελεί το
ιδανικό μοντέλο γι’ αυτό.

Ένα ομοίωμα γυναίκας, που διαθέτει στήθος, άρα πρόκληση για τους
άνδρες, αλλά όχι φύλο ανάμεσα στα πόδια της, άρα δεν έχει σεξουαλικότητα. Ένα
παιχνίδι για την κατασκευή της γυναίκας-θύμα, που προκαλεί, προσφέρεται, αλλά
δεν διεκδικεί ικανοποίηση. Μοιάζουν παλιωμένα όλα αυτά σε μια εποχή που το
γυναικείο κίνημα μετρά την απώλεια της εμπιστοσύνης των ίδιων των γυναικών.
Από την άρνηση να προβάλλουν τη θηλυκότητά τους στους χρόνους των φεμινιστικών
διεκδικήσεων, πέρασαν, όχι στην αποδοχή της, αλλά στην υποταγή της στο ακραίο
μοντέλο της Μπάρμπι-θηλυκότητας, κάνοντας ουρές στα ιατρεία των πλαστικών
χειρουργών και προσπαθώντας να χωρέσουν στα απίθανα ρούχα που τους
προτείνονται από τις βιομηχανίες της μόδας ως ενισχυτικά της γοητείας τους.

Ωστόσο, όλο αυτό δεν είναι ανεξάρτητο από τον πειρασμό στον οποίο φαίνεται να
έχει μπει η Ευρώπη, να ξαναστείλει τις γυναίκες σπίτια τους, να τις αποκλείσει
από την αγορά εργασίας. Νόμοι ξεπερασμένοι, ανισότητες στους μισθούς και στα
επιδόματα, όλα δείχνουν πως παραμένουν κυρίαρχες οι νοοτροπίες εκείνες που
θέλουν τη γυναίκα εξάρτημα του πολιτισμού και όχι συνδημιουργό, όπως
παραδέχθηκε και η κ. Άννα Διαμαντοπούλου, καλεσμένη στο στούντιο του Γιώργου
Κουβαρά.

Στόχος είναι να ανατραπούν οι συνθήκες, έστω με νόμους, αλλά αυτοί δεν
ανατρέπουν νοοτροπίες. Απόδειξη η θέση του Νίκου Μουρατίδη, του μουσικού
παραγωγού που πήρε μέρος στο σόου για τις Ποπ Σταρ και έκανε την επιλογή των
μελών του συγκροτήματος με βάση προδιαγραφές εμφάνισης: «Όταν είσαι ποπ σταρ
πρέπει να είσαι έτσι, δεν γίνεται να είσαι υπέρβαρη. Δυστυχώς, υπάρχει
ρατσισμός για τους υπέρβαρους».

Τι να κάνουν και τα κοριτσάκια που βομβαρδίζονται με τα μοντέλα των ποπ σταρ;
Πώς να κλείσουν τα μάτια στο όνειρο που τους προσφέρεται με τόση συστηματική
επιμονή και πώς να γνωρίζουν, άγουρα ακόμη, ότι μόνο αν ξυπνήσουν θα
αντιληφθούν ότι πρόκειται για εφιάλτη. Προτιμούν την ύπνωση και αν η
πραγματικότητα δεν τους την επιτρέπει, υπάρχουν πάντα οι κατασκευαστές της,
αρκεί να πληρώσουν και θα γίνουν ακόμη και Μπάρμπες.