Eθνο-συναισθηματική θολούρα

Πριν γίνει στοιχείο εθνικού φολκόρ η σημαία, ας αναρωτηθούμε το πραγματικό νόημα των συμβόλων στην εποχή μας

Το θέμα ιδανικό για να απελευθερώσει την δυναμική των συγκρούσεων που προκαλεί
στις σύγχρονες κοινωνίες το επιβεβλημένο από τις οικονομικές συνθήκες άνοιγμά
τους σε διαφορετικές κουλτούρες και τρόπους ζωής. Συγκρούσεις, που δεν είναι
πάντα εμφανείς, όπως η υπόθεση του Οδυσσέα Τσενάι, που έφερε την κοινωνία της
Μηχανιώνας αντιμέτωπη με τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου κόσμου χωρίς, όπως
είναι φανερό, ουδείς να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να μπορέσει να
ανταποκριθεί, αλλά που αποκαλύπτονται μέσα από τον τρόπο με τον οποίο
χρησιμοποιούνται τα συναισθηματικά φορτισμένα εθνικά σύμβολα.

Τις ίδιες ημέρες για παράδειγμα, που στα τηλεπαράθυρα σπαρασσόταν το έθνος
αναζητώντας απάντηση στο θεμελιώδες ερώτημα της ανθρώπινης ύπαρξης «ποιος
είμαι;», σε ένα μπιγκμπραδερικό «παιχνίδι», στο Survivor, οι παίκτες
ζωγράφισαν μια ελληνική σημαία και την κρέμασαν από τα δέντρα.

Μία ομάδα Ελλήνων βρέθηκε σε εξωτικό νησί, στον Ειρηνικό, κυνηγώντας τις
ψευδαισθήσεις που μοιράζει ο παγκοσμιοποιημένος τηλεπολτός. Και ενώ τα μέλη
της εκχώρησαν την ύπαρξή τους στο θέαμα που πρεσβεύει τις πιο ισοπεδωτικές
αξίες της αγοράς χωρίς όρια, που μετατρέπει τον άνθρωπο σε προϊόν χωρίς
συνείδηση, άρα χωρίς ιστορία, αίφνης ένιωσαν την ανάγκη να εκδηλώσουν στοιχεία
«ταυτότητας». Αντίδραση, προφανώς, αποκλειστικώς συναισθηματική με στοιχεία
νοσταλγίας.

Μόνο που η ελληνική σημαία στο εξωτικό νησί του Survivor γίνεται αίφνης και το
σύμβολο της παραπλάνησης, του παραλογισμού στον οποίο φτάνει ο άνθρωπος που
κουβαλάει συγκίνηση και συναίσθημα χωρίς την επίγνωση του πολιτισμού και της
ιστορίας του. Έρμαιο εκείνης της «τεχνοκρατικής» τηλεοπτικής μεθόδου, που
αποξηραίνει τις κουλτούρες για να τις μετατρέψει σε ανώδυνο φολκλόρ, που
εξαφανίζει το στοιχείο της σύγκρουσης από την συνάντησή τους με βεβιασμένο
αντίδοτο την γλυκερή έκφραση των πιο έντονων χαρακτηριστικών τους.

Έτσι η ανάρτηση της ελληνικής σημαίας στους εξωτικούς κοκκοφοίνικες δεν ήταν
παρά μια γλυκερή εθνικοπατριωτική έξαρση, που εκδηλώθηκε σε αγαστή σύμπνοια με
τον σκληρό ανταγωνισμό του μπιγκμπραδερικού κόσμου, όπου υπέρτατη αξία είναι ο
ατομισμός, το ο-θάνατός-σου-η-ζωή-μου.

Σε όλο αυτό το θλιβερό θέαμα εκείνο που λείπει, αφήνοντας το τοπίο θολό, είναι
η επίγνωση τόπου και χρόνου, συνείδηση και ωριμότητα.

Το ίδιο τοπίο διαπιστώνουμε πως διαμορφώνεται και με τους εκάστοτε καβγάδες
για τα εθνικά σύμβολα, που συγκαλύπτουν το γεγονός ότι ο ίδιος πολιτισμός τα
έχει χρησιμοποιήσει από σύμβολα ενοχής ως σύμβολα απενοχοποίησης, χωρίς να
συζητήσει ποτέ την ιστορική διαδρομή από το ένα άκρο στο άλλο. Τα μετέτρεψε εν
τέλει σε ένα είδος εθνο-ενοχικού φολκλόρ.

Από τον υποχρεωτικό πατριωτισμό της σημαίας την εποχή της χούντας στον εξ
ορισμού δημοκρατικό πατριωτισμό του πασοκικού κράτους, από την αντικατάσταση
ιστορικών βεβαιοτήτων από βεβαιότητες μιας φουριόζας αριστεροσύνης, για να
βουτήξουμε και πάλι με αγωνιώδη βιασύνη στην ιστορία αναζητώντας νέες
βεβαιότητες-ασπίδα σε μια παγκοσμιοποίηση μπαμπούλα εκείνο που μονίμως μένει
αδιαμόρφωτο είναι η συνείδηση, εκείνο που ουδείς συζητάει είναι η επίγνωση. Ο
αιώνας της σιωπής συνεχίζεται υπό τον εκκωφαντικό θόρυβο των τηλεπαραθύρων.

Και το ενδιαφέρον είναι ότι υπό την πίεση των ραγδαίων αλλαγών του κόσμου οι
δύο πλευρές, οι εθνοκεντρικοί-παγκοσμιοφοβικοί και οι πατριώτες-κοσμοπολίτες
καταφεύγουν σε ένα είδος τεχνικής μάνατζμεντ για να αποφορτίσουν το ενοχικό
πεδίο της ιστορικής σιωπής του έθνους.

Χρησιμοποιούν τα γεγονότα σαν στατιστική νομοτέλεια – τόσες νίκες στους
πολέμους, άρα ήρωες οι μεν, τόσος πολιτισμός, άρα κοσμοπολίτες οι Έλληνες, οι
δε – φορτίζοντάς την και αυτή με εκείνη την συναισθηματική θολούρα που
αποτελεί το καταφύγιο της έλλειψης επιχειρημάτων και πειθούς μιας πολιτικής σε
μόνιμη προεκλογική υστερία.

Ασφυκτική ομφαλοσκόπηση

Να σηκώνουν τη σημαία οι αλλοδαποί ή να μην σηκώνουν τη σημαία;

Μήπως το ερώτημα είναι πλέον γιατί πρέπει οι μαθητές να σηκώνουν εθνικά
σύμβολα, που έχουν την ιστορική και συναισθηματική τους φόρτιση, όταν τα
σχολεία στα σύγχρονα κράτη των προσμείξεων, οφείλουν να είναι πυρήνες που θα
αναπτύξουν τις σχέσεις και θα δημιουργήσουν προϋποθέσεις αφομοίωσης και όχι
σύγκρουσης των διαφορετικών; Και αυτό σημαίνει ότι αντί να ομφαλοσκοπούμεθα
στα τηλεπαράθυρα, ένα έθνος που ασφυκτιά σε αδιέξοδους διαλόγους με όρους
τηλεθέασης, να πάρουμε αποστάσεις από το θέαμα για να αντιμετωπίσουμε τις
απαιτήσεις της πραγματικότητας.