«Bομβαρδίζουν» για να βρέξει!

Είτε με αεροπλάνα είτε από το έδαφος, επιστήμονες σε 25 χώρες «βομβαρδίζουν» τα σύννεφα με δέσμες ιωδιούχων κρυστάλλων ή χλωριούχο ασβέστιο ή χλωριούχο αμμώνιο, επιχειρώντας να προκαλέσουν βροχές ή να αποφύγουν χαλαζοπτώσεις

H αμερικανική Δύση είναι μία από τις περιοχές του πλανήτη που υποφέρει από
ξηρασία τα τελευταία χρόνια. Επιστήμονες σε αρκετές περιοχές της Αμερικής,
αλλά και σε 24 ακόμα χώρες, βομβαρδίζουν τα σύννεφα ελπίζοντας να βρέξει
περισσότερο. Μερικές φορές πετυχαίνουν, αλλά όχι πάντα.

Ερευνώντας τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για να επέμβουν στον
καιρό, το Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών των ΗΠΑ εξέδωσε προχθές τα συμπεράσματά
του, χωρίς όμως να δώσει σαφή απάντηση στο ερώτημα της αποτελεσματικότητάς
τους: «Σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχουν πειστικές επιστημονικές αποδείξεις για
την αποτυχία ή την επιτυχία των μεθόδων αυτών. Υπάρχουν μεν ενδείξεις ότι η
σπορά ουσιών επηρεάζει τις φυσικές διαδικασίες στα σύννεφα, όχι όμως ότι
αλλάζει τον καιρό».

H περιοχή του Ντένβερ στο Κολοράντο έχει ένα πρόγραμμα σποράς ύψους 1,1
εκατομμυρίων δολαρίων με θετικά αποτελέσματα. Σε ολόκληρη την Αμερική
λειτουργούν άλλα 65 προγράμματα, ενώ το ίδιο γίνεται και σε 24 ακόμα χώρες.

Στα χιονοδρομικά κέντρα. H σπορά νεφών ξεκίνησε στα ερευνητικά
εργαστήρια της General Electric στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ’40. Πολλές
πολιτείες το εφαρμόζουν εδώ και δεκαετίες. Από τους πιστότερους πελάτες είναι
τα θέρετρα του σκι, όπως το Βέιλ στο Κολοράντο. Τα τελευταία 28 χρόνια οι
υπεύθυνοι συνεργάζονται με ειδικούς που βομβαρδίζουν τα σύννεφα. «Πιστεύουμε
ότι η σπορά νεφών αυξάνει τη συνολική χιονόπτωση κατά 15% με 18% κάθε σεζόν.
Σε μερικά σημεία μάλιστα, βλέπουμε αύξηση κατά 40%», λέει ο Μπιλ Τζένσεν,
διευθυντής στο χιονοδρομικό κέντρο. Τα έξοδα φτάνουν τα 58.000 δολάρια το μήνα
για τρεις μήνες σποράς, ποσό πολύ μικρότερο σε σχέση με τα 50.000 δολάρια που
κοστίζει η λειτουργία χιονομηχανών για ένα βράδυ.

H μέθοδος της σποράς το χειμώνα γίνεται κυρίως από το έδαφος. Στο Ντένβερ,
γεννήτριες στο έδαφος αλλά σε υψόμετρο εκτοξεύουν δέσμες ιωδιούχων κρυστάλλων
σε καταιγιδοφόρα σύννεφα με θερμοκρασίες από -3 ώς -13 βαθμούς Κελσίου. Όταν
υδρατμοί ή σταγονίδια προσκολλώνται πάνω στους κρυστάλλους, απελευθερώνεται
άδηλη θερμότητα αυξάνοντας το μέγεθος του σύννεφου και την διάρκεια της
καταιγίδας.

Το καλοκαίρι χρησιμοποιούνται περισσότερο τα αεροπλάνα, που ρίχνουν τους
κρυστάλλους με φωτοβολίδες ή με μπάλες ξηρού πάγου πάνω στα σύννεφα. H μέθοδος
αυτή χρησιμοποιείται επίσης για την αποφυγή χαλαζόπτωσης. Σε αυτή την
περίπτωση, τα σύννεφα βομβαρδίζονται με διαφορετικές ποσότητες κρυστάλλων σε
διαφορετικά σημεία. Αλλά, η μέθοδος δεν είναι ευρέως αποδεκτή, γιατί ίσως
αποτρέπει και τη βροχόπτωση.

Άλλη μέθοδος, που πολλοί λένε έχει καλύτερα αποτελέσματα, είναι η υγροσκοπική
σπορά. Τα αεροπλάνα ρίχνουν χλωριούχο ασβέστιο ή χλωριούχο αμμώνιο σε σύννεφα
βροχής. Μερικοί επιστήμονες λένε ότι έχουν δει αύξηση της τάξεως του 109% στη
βροχόπτωση. Αυτό είναι άλλωστε και το ζητούμενο: «H σπορά νεφών δεν μετατρέπει
ένα έτος ξηρασίας σε έτος βροχής», επισημαίνει ο Ντον Γκρίφιθ, πρόεδρος της
Ένωσης Συμβούλων Καιρού της Βόρειας Αμερικής. H εταιρεία του ειδικεύεται στη
μέθοδο αυτή εδώ και 30 χρόνια. «H μητέρα φύση είναι πολύ πιο ισχυρή από εμάς.
Αν το ρεύμα αέρα στην τροπόσφαιρα είναι βόρεια της Γιούτας και η ξηρασία είναι
πιο έντονη από το συνηθισμένο, η σπορά νεφών δεν μπορεί να το μετακινήσει».
Πέρυσι η πολιτεία της Γιούτας ξόδεψε 325.000 δολάρια στο πρόγραμμα, με
αποτέλεσμα να αυξηθούν οι βροχοπτώσεις κατά 15%.

Πάντως, η αισιοδοξία είναι μεγαλύτερη για το μέλλον. Νέες τεχνολογίες και
βελτιωμένα εργαλεία μετρήσεων θα φέρουν καλύτερα αποτελέσματα, λέει ο Ρέλοφ
Μπρούτζις, ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικών Ερευνών και υπεύθυνος για
τα πειράματα σποράς νεφών.