Λίστες, εκπλήξεις και πωλήσεις

Ο Μάριο Βάργκας Γιόσα αναφέρεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια στους υποψηφίους για το βραβείο Νόμπελ, πολλοί όμως ποντάρουν (και λόγω… Ιράκ) στον Σύρο ποιητή Adonis (κάτω)

Θα δοθεί στην ποίηση το φετινό Νόμπελ Λογοτεχνίας που ανακοινώνεται σήμερα;
Και θα πάει στη Συρία, ίσως και για να εξευμενιστεί ο αραβικός κόσμος μετά τον
πόλεμο στο Ιράκ; Στην πραγματικότητα κανείς δεν μπορεί να απαντήσει το
ερώτημα. Ο Σύρος ποιητής Αλί Αχμάντ Σαΐντ, γνωστότερος ως Adonis, προβάλλεται
από αρκετούς ως φαβορί. Από κοντά, φυσικά, και οι… συνήθεις ύποπτοι. Οι
Αμερικανοί Φίλιπ Ροθ, Νόρμαν Μέιλερ, ο Νοτιοαφρικανός Τζ. M. Κούτσι (βραβείο
Booker 1999), οι ισπανόφωνοι Μάριο Βάργκας Γιόσα, Κάρλος Φουέντες, οι
φλαμανδόφωνοι Ούγκο Κλάους, Χάρι Μούλις, Σέες Νότεμπομ, ο Αλβανός Ισμαήλ
Κανταρέ, ο Βρετανός Σάλμαν Ρούσντι, η Καναδέζα Μάργκαρετ Άτγουντ και ο Γάλλος
Ταχάρ Μπεν Ζελούν.

Αν, πάντως, το βραβείο πάει στην ποίηση, ύστερα από έξι απονομές σε
μυθιστοριογράφους, υπάρχουν και άλλοι υποψήφιοι. Κάποιοι… τρομάζουν στην
ιδέα ότι θα μπορούσε, εκτός από ποιητής, ο βραβευμένος να είναι και
Σκανδιναβός – κατονομάζουν εδώ τον Σουηδό Τόμας Τρανστρέμερ. Επιπλέον, επειδή
η τελευταία φορά που το Νόμπελ δόθηκε στην ποίηση (1996), τυγχάνει να είναι
και η τελευταία φορά που δόθηκε σε γυναίκα (στην Πολωνέζα Βισλάβα Σιμπόρσκα),
εκείνοι που ποντάρουν στη Σκανδιναβία ρίχνουν στο τραπέζι το όνομα της Δανέζας
Ίνγκερ Κρίστενσεν. Εναλλακτικά, για την ποίηση, αναφέρεται ο Γάλλος Υβ
Μπονφουά.

H εμπειρία πάντως των τελευταίων ετών δείχνει ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη.
Μάλιστα κάποιοι λένε ότι αν ένα όνομα που περιλαμβάνεται στη short list, την
τελική λίστα των πέντε υποψηφίων, έχει ακουστεί πολύ, αποκλείεται. Ας
θυμηθούμε ότι ούτε ο Γαλλοκινέζος Γκάο Ξινγκγιάν (Νόμπελ 2000) ούτε ο Ούγγρος
Ίμρε Κέρτες (2002) ήταν γνωστοί στο ευρύ κοινό ή «έπαιζαν» στις προβλέψεις.

Από τα 1.000 στα 40.000 αντίτυπα!

Τα 18 ισόβια μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας ανακοινώνουν σήμερα σε ποιον θα
απονείμουν το βραβείο (και το 1,3 εκατ. ευρώ που το συνοδεύουν). Σε κάθε
περίπτωση, η απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας σημαίνει κάθετη αύξηση των
πωλήσεων. «Το Νόμπελ είναι αναγνωρίσιμο, σε αντίθεση με το Booker που δεν
επηρεάζει πολύ τις πωλήσεις», λέει ο υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της
«Ωκεανίδας» Βασίλης Κιμούλης. Το δοκιμιακό «Among the Believers» του B. Σ.
Νάιπολ (Βρετανός, γεννημένος στο Τρίνινταντ), πριν από το Νόμπελ (2001) δεν
πουλούσε στις ΗΠΑ πάνω από 1.000 αντίτυπα τον χρόνο, ενώ μετά εκτοξεύθηκε στα
40.000 αντίτυπα. Στην Ελλάδα, γνωρίζοντας ότι τα περισσότερα ξένα
μυθιστορήματα δεν ξεπερνούν τα 1.500 αντίτυπα, εντυπωσιάζεται κανείς από το
ότι το βιβλίο του Νάιπολ «Μισή ζωή», που εκδόθηκε στην Ελλάδα στις 21
Δεκεμβρίου 2001 («Ωκεανίδα»), πούλησε 2.120 αντίτυπα τις πρώτες δέκα ημέρες
και σήμερα έχει φθάσει τα 11.000 αντίτυπα. Τα δύο βιβλία του Ίμρε Κέρτες
(«Καστανιώτης») πούλησαν από 10.000 αντίτυπα, περίπου. Όσο για τον Πορτογάλο
Ζοζέ Σαραμάγκου (Νόμπελ 1998): στις ΗΠΑ είχε μόλις τυπωθεί η «Περί τυφλότητος»
σε 8.000 αντίτυπα όταν ανακοινώθηκε η απονομή τού βραβείου. Τυπώθηκαν αμέσως
άλλα 200.000 αντίτυπα. Αλλά και στην Ελλάδα κυκλοφορούν οκτώ βιβλία του, από
τα οποία τουλάχιστον δύο έχουν ξεπεράσει την… ταρίφα των 10.000 αντιτύπων
που αντιστοιχεί σε πολλούς νομπελίστες.