Βελτιώνοντας συνεχώς την ποιότητα των αφιερωμάτων του το περιοδικό μάς
προσφέρει αυτή τη φορά πέντε κείμενα για τον Νίκο Γκάτσο (1911-1992) αυτόν τον
«Μεγάλο Απρόοπτο» της ελληνικής ποίησης (δάνειος χαρακτηρισμός από τη φράση
ενός άξιου επιγόνου του, του Μάνου Ελευθερίου: «H προσφορά του Γκάτσου στο
τραγούδι ήταν το Μεγάλο Απρόοπτο»).


Ο επιμελητής του αφιερώματος Ηρακλής Παπαλέξης σημειώνει στο εισαγωγικό ότι τα
κείμενα που δημοσιεύονται επιχειρούν να εντοπίσουν τη σύμπλευση του μοναδικού
ποιήματος του μεγάλου Αρκά «Αμοργός» με το στιχουργικό του έργο. Μοιραία
λοιπόν το πεδίο είναι στενόχωρο, αλλά το ενδιαφέρον βρίσκεται στην οπτική
γωνία και στις προσωπικές ευαισθησίες των πέντε αρθρογράφων. Ας πάρουμε μια
μικρή γεύση: Θανάσης Χατζόπουλος (γιατί ο Γκάτσος δεν έγραψε άλλο ποιητικό
έργο μετά την «Αμοργό»):


«... Δεν επέμεινε, γιατί η "Αμοργός" υπήρξε για κείνον ένα ποίημα και κυρίως
ένα όριο, δηλαδή ένα οριακό ποίημα. Ύστερα απ' αυτή δεν θα μπορούσε με τα
ποιήματά του να ελευθερώνει την ποίηση που ο ίδιος προσδοκούσε και επιθυμούσε
να ελευθερώνουν τα ποιήματα - κατεξοχήν λειτουργία ενός ποιητή. Δεν επέμεινε,
επειδή διέκρινε πως η "Αμοργός" δεν του άνοιγε αλλά του έκλεινε το δρόμο που ο
ίδιος επιθυμούσε και επιδίωκε να ανοίξει...».


Κώστας Μυλωνάς (για τον ποιητή του τραγουδιού):


«Με τη στιχουργική του ο N. Γκάτσος αναδεικνύεται όχι μόνο ο σημαντικότερος
και ο πιο διαχρονικός τραγουδοποιός του τόπου μας, αλλά και ο σοφός δάσκαλος,
ο οποίος, ανάμεσα στα πολλά άλλα, μας δίδαξε ότι η αληθινή και μεγάλη τέχνη
δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των λόγιων προσεγγίσεων, αλλά και των ταπεινών
μορφών έκφρασης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε αυτό που έλεγε κι ο ίδιος: "Προτιμώ
την ταπεινή τέχνη που λειτουργεί, παρά την υψηλή που σκονίζεται στις
βιβλιοθήκες"».


Αλέξης Ζήρας (περί υπερρεαλισμού και «αυτοματικής» γραφής):


«Μπορούμε να πούμε, κάπως συμπερασματικά, ότι το (ψευδο)ζήτημα κατά πόσο η
ποίησή του προήλθε από ένα στιγμιαίο κεραυνοβόλημα της ελεύθερης έμπνευσης ή
από μια σειρά διαλεκτικών αναβαθμών της ποιητικής του ρητορικής, ακυρώνεται
από την πιο απλή και αβασάνιστη ανάγνωση της "Αμοργού"».


Ευγένιος Αρανίτσης (για τον θρύλο που θέλει τη γραφή της «Αμοργού» σε μια
νύχτα):


«H μία νύχτα της "Αμοργού" είναι (...) η φωτεινή νύχτα, αυτό το οξύμωρο, αυτός
ο μυστικοπαθής ανταγωνισμός σκότους και φωταψίας, των οποίων την τελική
ενότητα η λογοτεχνική ιστορία καταγράφει ως "επιφοίτηση"».


Το αφιέρωμα συμπληρώνεται με τα κείμενα του Φίλιππου Μανδηλαδά για τα «Δάνεια»
από την ελληνική παράδοση στη «νέα» «Αμοργό» και της Αγγελικής Πασσιά
«Αμοργός: η ένωση δύο αντιθέτων».


«ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»



Μυθεύματα για τον Ηράκλειτο







Το πιο βατό κείμενο του περιοδικού (Εκδόσεις Στιγμή) για τους μη μυημένους στη
φιλοσοφική έρευνα και κριτική είναι αυτό του Ευάγγελου N. Ρούσσου «Ηράκλειτος
παρωδούμενος - βιογραφικά μυθεύματα». «Το μεγαλύτερο μέρος των γνωστών αρχαίων
μαρτυριών για τη ζωή του Ηράκλειτου είναι μυθοπλασίες με τις οποίες ορισμένες
θέσεις της ηρακλείτειας διδασκαλίας, παρωδούμενος, όπως θα φανεί, αποδίδονται
στον ίδιο τον φιλόσοφο σαν συμβάντα της προσωπικής του ζωής. Οι μυθοπλασίες
αυτές είναι αποθησαυρισμένες κυρίως στον Διογένη τον Λαέρτιο.


M' αυτά τα λόγια αρχίζει το κείμενό του ο Ρούσσος και ακολούθως απαριθμεί τα
περιστατικά που, σύμφωνα με τους μυθοπλάστες, σημάδεψαν την προσωπική ζωή του
Εφέσιου φιλοσόφου:


1. Ο Ηράκλειτος ήταν αυτοδίδακτος. 2. Εισηγήθηκε τη λιτότητα σαν
μέσο για την επικράτηση της ειρήνης και της ομόνοιας. 3. Του ζήτησαν να
νομοθετήσει, αυτός όμως δεν αναδέχθηκε το έργο, επειδή οι πολιτικοί του
αντίπαλοι είχαν ήδη επικρατήσει. 4. Απογοητευμένος, αποσύρθηκε στον ναό
της Αρτέμιδος και εκεί έπαιζε με τα παιδιά αστραγάλους. 5. Κατάντησε
μισάνθρωπος και πήρε τα βουνά. 6. Σιτιζόταν με χόρτα και βότανα. 7.
Σαν επακόλουθο αυτής της δίαιτάς του, αρρώστησε από υδρωπικία. 8.
Προτείνοντας στους γιατρούς αινίγματα, με τα οποία υπονοούσε την αρρώστια
του, τους εμπόδισε να καταλάβουν τι τους ζητούσε, και έτσι αυτός στερήθηκε τη
βοήθειά τους. 9. Επιχειρώντας ο ίδιος ένα δικό του θεραπευτικό πείραμα,
επέφερε τον θάνατό του. 10. Τον έφαγαν τα σκυλιά.


Στη συνέχεια ο Ρούσσος με παράθεση και ανάλυση αρχαίων πηγών, επιχειρεί να
ανατρέψει τα μυθεύματα.


Το corpus του τεύχους είναι αφιερωμένο στον Εμπειρισμό με μελετήματα του
Michael Frede, του Στέλιου Βιρβιδάκη, του John McDowell και του Robert
Brandom.


«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»



H συγκλονιστική «Δεύτερη Παρουσία»







Εδώ και δεκατέσσερα χρόνια αποκαθίσταται και συντηρείται η συγκλονιστική
«Δευτέρα Παρουσία» του Μιχαήλ Άγγελου στην Καπέλα Σιξτίνα. Το περιοδικό
φιλοξενεί σε 20 σελίδες την ιστορία της δημιουργίας αυτού του μεγαλουργήματος
αλλά και τις περιπέτειές του ανά τους αιώνες. Δυστυχώς δεν μπορώ να μεταφέρω
με λόγια την εντύπωση από τις αριστουργηματικές φωτογραφίες (με τις
επεξηγηματικές λεζάντες), που καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του κειμένου, για
το έργο (1541) «που άλλαξε για πάντα την πορεία της παραστατικής τέχνης».


«Οι θησαυροί της Εποχής του Χαλκού» είναι ένα ακόμα απολαυστικό ανάγνωσμα.
Περιγράφονται και φωτογραφίζονται τα ευρήματα ενός ναυαγίου του 14ου αιώνα
π.X. - «το αρχαιότερο γνωστό» - κοντά στις μικρασιατικές ακτές, στο Ουλού
Μπουρούν. Το φορτίο του πλοίου αντιπροσωπεύει, ούτε λίγο ούτε πολύ, επτά
διαφορετικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου κατά τη νεώτερη εποχή του
χαλκού.


Σε θέση οχυρή και ευλίμενη, στη βραχώδη χερσόνησο της ανατολικής Πελοποννήσου,
ο Ναύπλιος, γιος του Ποσειδώνα, «έκτισε και ώκησε» την πόλη που πήρε το όνομά
του. Έτσι ξεκινάει το εξαιρετικό οδοιπορικό για το Ναύπλιο (κείμενο Κύρος
Κόκκας, φωτογραφίες Κώστας Βέργας), ένα από τα λίγα θέματα ελληνικού
ενδιαφέροντος του περιοδικού.


«ΟΜΠΡΕΛΑ»



Χιούμορ







Το αφιέρωμα του περιοδικού «Αναζητώντας το χιούμορ» δεν συνιστά
εμπεριστατωμένο ανθολόγιο ούτε καν προσπάθεια ταξινόμησης του θεματικού
υλικού. Είναι απλώς πεζά κείμενα ώστε, όπως σημειώνει και ο εκδότης Μάκης
Αποστολάτος, «να προκύψει ένα ευχάριστο και βατό σύνολο δροσιάς και
φρεσκάδας». Έτσι συνυπάρχουν δοκίμια για το χιούμορ και το γέλιο, λαογραφικά
σημειώματα (π.χ. για την παλιά ζακυνθινή καντάδα), πεζά Ελλήνων και ξένων (από
Βυζάντιο έως Τσιφόρο και από Ροΐδη έως Σακελλάριο, αλλά και Σουίφτ και Τσέχωφ
και Αζίζ Νεσίν...).


Το τρίτο μέρος του αφιερώματος περιλαμβάνει «εύθυμα γραφήματα» νεωτέρων:
Ασημακόπουλος, Κακίσης, Σφακιανάκης, Σολδάτος, ντε Πράδα κ.ά.


ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ



* «ΔΙΑΒΑΖΩ»: A. Μεταξά 26, Αθήνα - 106 81. Τηλ.: 210-3301.313.


* «ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»: Ζωοδόχου Πηγής 91-93, Αθήνα - 114 73. Τηλ.: 210-3844.064.


* «ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Σταδίου 24, Αθήνα - 105 64. Τηλ.: 210-3333.201.


* «ΟΜΠΡΕΛΑ»: Θεμιστοκλέους 43-45, Αθήνα - 106 83. Τηλ. 210-3800.913.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από