XPHΣTΟΣ KAΠPAΛΟΣ Ένα πολύτιμο «αέτωμα» ζητεί στέγη

Ο γλύπτης Χρήστος Καπράλος, που πίστευε ότι «τελειότητα του ήθους είναι να ζεις την κάθε μέρα σαν να ήταν η τελευταία σου», δούλεψε ακούραστα ως το τέλος της ζωής του

«Παρωδία» του αετώματος του Ναού του Διός στην Ολυμπία ονόμαζε ο Χρήστος
Καπράλος τη μεγάλη επική σύνθεση που ετοίμασε δουλεύοντας πυρετωδώς επί
ενάμιση χρόνο (από το 1965) στο εργαστήρι του, στην Αίγινα. Ένα έργο το οποίο
συμβολίζει το πιο ελληνικό θέμα: την αιώνια πάλη της ύλης με το πνεύμα. Ένα
δημιούργημα που συγκινεί, αλλά δεν βγήκε ποτέ από τον τόπο όπου υλοποιήθηκε
και δεν φωτογραφήθηκε. Και τώρα, για κάποιους μήνες το καλοκαίρι του 2004, θα
αποτελέσει την ελληνική απάντηση στο έργο του μεγαλύτερου γλύπτη του 20ού
αιώνα Χένρι Μουρ, το οποίο θα εκτίθεται στη διπλανή αίθουσα, έκτασης 1.250
τ.μ., στην Εθνική Γλυπτοθήκη.

Οι ομοιότητες με το διάσημο αέτωμα της Μάχης Κενταύρων και Λαπίθων, ξεκινούν
από την αρχή: από την ξαπλωμένη μορφή του ποτάμιου θεού Αχελώου στην άκρη της
τριγωνικής σύνθεσης και φθάνουν έως το τέλος της σύνθεσης με τον νεαρό
ποταμό-θεό Κλαδέο.

Τριγύρω μάχονται οι δυνάμεις του αλόγου με τους ήρωες. Όμως η διαφορά
βρίσκεται στην κεντρική μορφή. Ο Καπράλος δεν έφτιαξε έναν αγέρωχο Απόλλωνα,
αλλά τη μορφή ενός βοσκού που κρατάει ένα αρνάκι στο χέρι του και είναι
μισοσκεπασμένος με κάπα. Στο αέτωμα, που θεωρείται ως το αριστούργημα του
Καπράλου, η κορύφωση της σύνθεσης οδηγεί στον άνθρωπο.

Ο Χρήστος Καπράλος ήταν από τους καλλιτέχνες που έπιανε χώμα και γινόταν
χρυσάφι της τέχνης στα χέρια του. Ζωγράφιζε, έκανε πήλινα έργα, σμίλευε το
μάρμαρο και το μαλακό πουρί της Αίγινας, είχε στήσει δικό του χυτήριο στο
σπίτι του, στην Αθήνα.

Όταν το 1965 τον επισκέφθηκε στο εργαστήρι του ο νεαρός τότε γλύπτης Γιάννης
Παρμακέλλης, αναζητώντας δουλειά με τη σκέψη ότι ο Καπράλος θα είχε αρκετές
παραγγελίες, εκείνος του απάντησε: «Παραγγελίες έχω σίγουρα πολλές, που δεν
μου εξασφαλίζουν όμως κέρδη, αφού τις δίνω εγώ ο ίδιος στον εαυτό μου». Και
τον συμβούλευσε να κάνει και αυτός το ίδιο: «Έτσι δεν θα μείνεις ποτέ χωρίς
δουλειά». Αυτή η γνωριμία όμως έγινε αφορμή για να ασχοληθεί ο Καπράλος με το
ξύλο.

H σύντροφός του Σούλη Καπράλου, η οποία διευθύνει σήμερα το ίδρυμα Χρήστου και
Σούλης Καπράλου στην Αίγινα, θυμάται την περιπέτεια και την κινητοποίηση για
την εξεύρεση των πρώτων κορμών των ευκαλύπτων που είχαν κοπεί για τη
διαπλάτυνση του αυτοκινητοδρόμου στο Κιάτο και αργότερα από το Γουδί τη
μεταφορά τους με τον γερανό και με το πλοίο στην Αίγινα, όπου τα ξύλα
ρίχνονταν στο λιμανάκι, στη θάλασσα, για να μη σκιάσουν τον πυρετό της
δημιουργίας και το καρδιοχτύπι. Έτσι βγήκαν ακατέργαστα, στεγάζονται στο
εργαστήριο, περιμένοντας την ευκαιρία να δειχθούν σ’ έναν χώρο.

Μουσείο στα χαρτιά

Μια μορφή κενταύρου, δια χειρός Χρήστου Καπράλου, από την «Παρωδία» του αετώματος του Ναού του Διός στην Ολυμπία, που θα εκτεθεί για πρώτη φορά στην Εθνική Γλυπτοθήκη

Ο χώρος αυτός, το Μουσείο Καπράλου στην Αίγινα, υπάρχει στα χαρτιά. Είναι
ένα διώροφο κτίριο, 800 τ.μ., σε σχέδια του αρχιτέκτονα Δημήτρη Κρανιώτη.
Πρόκειται να ανεγερθεί σ’ ένα γειτονικό προς το εργαστήρι οικόπεδο με τα 400
εκατομμύρια δρχ. που εισέπραξε το Ίδρυμα από την πώληση της περίφημης ζωφόρου
με τη Μάχη της Πίνδου στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και από την πώληση της «Μάνας»
του Καπράλου. Τα έργα που θα εκτεθούν βρίσκονται όλα αποθηκευμένα στο κλειστό
εργαστήρι τού Καπράλου στην Αθήνα και το μόνο που λείπει ακόμα είναι η έκδοση
της οικοδομικής άδειας.

Δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του γλύπτη υπάρχει η πρόταση της κυρίας Μαρίνας
Λαμπράκη-Πλάκα για την υπαγωγή του Ιδρύματος και του υπό ανέγερσιν Μουσείου
Καπράλου στην Αίγινα στην Εθνική Πινακοθήκη, ώστε να εξασφαλισθεί η εύρυθμη
μελλοντική λειτουργία του. H έκθεση της «Παρωδίας» στη Γλυπτοθήκη της Εθνικής
Πινακοθήκης, στο Γουδί, μοιάζει με προοίμιο της υιοθεσίας.