Γιάπηδες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης

Ο άνθρωπος χωρίς χρόνο

Μια ανήσυχη σιωπή βαραίνει την αίθουσα συνεδριάσεων και φωλιάζει αργά στις
καρδιές των πέντε ανδρών γύρω από το τραπέζι συσκέψεων. Όχι πάνω από τρία
λεπτά, όχι πάνω από τρία λεπτά, λέει στον Ρίντερκνεχτ μια φωνή μέσα του.
Πιθανόν αυτή του Χοτς ή του Ντέντσλερ ή του Άσβαντεν ή του Μπρέντλε. Και οι
τέσσερις του τόνιζαν συνεχώς: «Ο Σνέμπελι δεν έχει χρόνο. Περιορίστε την
παρουσίασή σας σε τρία λεπτά το ανώτερο. Αλλιώς χάνει την υπομονή του».

Τι συμβαίνει όταν ο Σνέμπελι χάνει την υπομονή του, κανείς δεν το ξέρει
ακριβώς. Παρά μόνο ότι είναι καταστροφή. Ο Ρίντερκνεχτ, εάν ερμηνεύει σωστά
τις ασαφείς υποδείξεις ανώτερων και εμπειρότερων συναδέλφων (μεταξύ άλλων και
των Χοτς, Ντέντσλερ, Άσβαντεν και Μπρέντλε), δεν θα απέκλειε εντελώς ούτε τη
σωματική βία. Έχει λοιπόν συμπτύξει την αναφορά του, μία ανάλυση των πιθανών
τόπων για την εμπορική συνδιάσκεψη, σε δύο λεπτά και τριάντα έξι δευτερόλεπτα.
Τη χρονομέτρησε στη μοναξιά του αυτοκινήτου του, στο πάρκινγκ των αθλητικών
εγκαταστάσεων της Vita.

Ο Χοτς, που η θέση του στο οργανόγραμμα βρίσκεται ακόμα στα μισά της απόστασης
ώς τον Σνέμπελι, αμβλύνει τη σιωπή με τον γεμάτο αυτοπεποίθηση ξερόβηχα του
θαμώνα που δεν χρειάζεται να αποδείξει τον σεβασμό του προς την ομήγυρη. Ο
Ντέντσλερ ερμηνεύει τον ξερόβηχα ως προειδοποίηση για την είσοδο του Σνέμπελι
και κοιτάζει προς την πόρτα. Οι Άσβαντεν και Μπρέντλε ακολουθούν το βλέμμα
του. Ο Ρίντερκνεχτ έχει σχεδόν σηκωθεί, ενώ ο Χοτς κουνά το κεφάλι μ’ ένα
επιεικές χαμόγελο κι οι άλλοι συμφωνούν νευρικά.

«Μην πανικοβάλλεστε, κύριε Ρίντερκνεχτ, θα προλάβετε», λέει ο Χοτς
χαμογελώντας προστατευτικά. Οι Ντέντσλερ, Άσβαντεν και Μπρέντλε χαμογελούν κι
αυτοί. Μετά τους παραλύει πάλι η σιωπή.

Όχι πάνω από τρία λεπτά, σκέπτεται ο Ρίντερκνεχτ και ανασηκώνει κλεφτά την
πρώτη σελίδα της έκθεσής του.

Ο Ντέντσλερ ζωγραφίζει με κίτρινο μαρκαδόρο υπογράμμισης στο χαρτί του και
σκέφτεται: τρία λεπτά. Το ανώτερο τρία λεπτά.

Ο Άσβαντεν κοιτάζει επίμονα το ταβάνι και σκέφτεται: τα καταφέρνω άνετα σε
τρία λεπτά.

Ο Μπρέντλε βγάζει το ρολόι του και το ακουμπά δίπλα στη διαφάνεια.

Ο Χοτς σπάει τη σιωπή: «Και μην ξεχνάτε: Όχι πάνω από τρία λεπτά». Και μετά
συμπληρώνει με νόημα: «Τον ξέρετε τον Σνέμπελι».

Έτσι οι πέντε κύριοι κάθονται αγχωμένοι γύρω από το τραπέζι συσκέψεων και
περιμένουν τον άνθρωπο, για τον οποίο τα λεπτά είναι τόσο πολύτιμα ώστε δεν
μπορεί να αφιερώσει παρά μόνο τρία σε καθέναν απ’ αυτούς.

Σε μια στιγμή κάθεται ένα περιστέρι στο πρεβάζι του παραθύρου, και ο Ντέντσλερ
λέει: «Ένα περιστέρι». Σε μια στιγμή πλησιάζουν στην πόρτα φωνές. Και
απομακρύνονται πάλι.

Κάπου στις διακλαδώσεις του ομίλου κάποιος σίγουρα υπερβαίνει τα τρία του
λεπτά και κατατρώει τη μερίδα που αναλογεί στους πέντε άνδρες που περιμένουν,
γιατί βέβαια ο ίδιος ο Σνέμπελι δεν έχει χρόνο.

Τα λεπτά αργοστάζουν. Ένα του Χοτς, ένα του Ντέντσλερ, ένα του Άσβαντεν, ένα
του Μπρέντλε και ένα του Ρίντερκνεχτ.

Ο χρόνος κυλά, χωρίς ν’ ανοίγει η πόρτα για να εισβάλλει ο Σνέμπελι και
να ανοίξει τη συνεδρίαση πριν καλά – καλά καθήσει στη θέση του. Αφού έχουν
περάσει προ πολλού τα τρία λεπτά του καθενός από τους πέντε, χτυπά το
τηλέφωνο. Ο Χοτς απαντά: «Ευχαριστώ, κυρία Γκέρχαρντ», λέει με κατανόηση και
κατεβάζει το ακουστικό. «Ο κύριος Σνέμπελι μας διαμηνύει ότι δεν θα μπορέσει
να έρθει, και μας παρακαλεί να τον συγχωρέσουμε».

Αυτό και κάνουν. Ανακουφισμένοι και γνωρίζοντας ότι δεν σπατάλησαν ούτε ένα
λεπτό από τον άνθρωπο χωρίς χρόνο.

H δυσκολότερη απόφαση του Κνεχτ

Στους έρημους ορόφους μουγκρίζουν οι ηλεκτρικές σκούπες, τα περισσότερα
γραφεία είναι ήδη σκοτεινά και στους διαδρόμους σβήνουν η μία μετά την άλλη οι
λάμπες φθορισμού. Πάνω στο γραφείο του Κνεχτ – παραλλαγή B του στάνταρ
προγράμματος για «Μεσαία στελέχη I» σε μπεζ παστέλ της Kellco – στοιβάζονται
οι κατάλογοι με έπιπλα γραφείου. Τους είχε βγάλει από τον φάκελο «Προσωπικά»
στο βάθος της κρεμαστής αρχειοθήκης, όταν σιγουρεύτηκε ότι το πεδίο ήταν
ελεύθερο. Γιατί η μελέτη επίπλων γραφείου του ανωτέρου επιπέδου από τις
παραμονές κιόλας της προαγωγής μπορούσε να εκληφθεί λάθος από τους φθονερούς
συναδέλφους, πρακτικά δηλαδή απ’ όλους.

Το μόνο που ενδιαφέρει πραγματικά τον Κνεχτ είναι να μην επιβαρύνει την
επερχόμενη περίοδο προσαρμογής στην καινούργια του θέση με φαινομενικά
ασήμαντες λεπτομέρειες όπως η επιλογή της επίπλωσης του γραφείου του.

Ο Κνεχτ δεν βιάζεται. Έχει τηλεφωνήσει στο σπίτι κι έχει πει με περίλυπο ύφος
να μην τον περιμένουν ούτε απόψε για φαγητό. Και η Μέλανι το έχει δεχτεί με τη
ρουτίνα της συζύγου που είναι έτοιμη να πληρώσει το τίμημα για την καριέρα του
συζύγου. Αυτός είναι ένας απ’ τους λόγους που ο Κνεχτ δεν κάνει την επιλογή
των επίπλων γραφείου στο σπίτι: Θέλει να συνηθίσει έγκαιρα την οικογένειά του
στην εντατικοποίηση των ρυθμών της δουλειάς του, που θα συνδέεται, και μόνο
για λόγους γοήτρου, με την προαγωγή. Ο άλλος λόγος είναι οι προλήψεις της
Μέλανι. Θα έλεγε ότι θέτει σε κίνδυνο την προαγωγή του ασχολούμενος από τώρα
τόσο πολύ με το ζήτημα της επίπλωσης.

Μέχρι και το επίπεδο «Μεσαία στελέχη III» τα προγράμματα επίπλωσης
είναι προκαθορισμένα. Στα «Μεσαία στελέχη II» δίδεται και μία εναλλακτική, ενώ
στα «Μεσαία στελέχη I» δυνατότητα επιλογής μεταξύ τριών γραμμών. Από «Ανώτερα
στελέχη III» και πάνω, παρέχεται στα διευθυντικά στελέχη ένα κονδύλι. Και
ελευθερία κινήσεων για τη διάθεσή του.

Ο Κνεχτ εφοδιάστηκε πριν από λίγο καιρό με προσπέκτους στο περιθώριο μιας
μοναχικής σαββατιάτικης εξόρμησης στο εμπορικό κέντρο «Garten». Ένας σύμβουλος
επιπλώσεων με πολλή κατανόηση τον είχε ξεναγήσει σε όλες τις σιωπηλές,
υπόγειες αίθουσες της έκθεσης και του είχε δείξει μερικά ενδιαφέροντα
αντικείμενα, αφού ο Κνεχτ του είχε προηγουμένως εμπιστευτεί τι ακριβώς
φανταζόταν («οπωσδήποτε κάτι αντιπροσωπευτικό») και το διαθέσιμο κονδύλι του
(«γύρω στα 25.000 φράγκα»).

Ο Κνεχτ αποχαιρέτησε τον σύμβουλο επίπλωσης γραφείου λίγο πριν από το κλείσιμο
των καταστημάτων. Με μία αναγνωρίσιμη σακούλα γεμάτη στοιχεία για την απόφασή
του, που είχε αφήσει στο πορτ μπαγκάζ κι είχε περάσει λαθραία τη Δευτέρα στο
γραφείο μέσα στον χαρτοφύλακά του. Έκτοτε τα μελετά συχνά και με σοβαρότητα
μέχρι αργά μετά το τέλος της δουλειάς. Για τους παραπάνω λόγους. Και γιατί δεν
βλάπτει τις παραμονές της προαγωγής να εγκαταλείπεις το κτίριο τελευταίος.

II

H επίπλωση του γραφείου δεν είναι φυσικά η σημαντικότερη πλευρά μιας προαγωγής
σε ανώτερο στέλεχος. Μισθός, τίτλος, εγγραφή στα εμπορικά μητρώα,
δημοσιοποίηση, κάλυψη των εκτός έδρας, γραφείο στον όροφο της διεύθυνσης,
business class σε όλες τις πτήσεις, αναβάθμιση της κατηγορίας ξενοδοχείου και
του κυβισμού του εταιρικού αυτοκινήτου και η επαγγελματική κάρτα με τα
ανάγλυφα γράμματα είναι εξίσου σημαντικά. Σ’ αυτά όμως δεν μπορείς να κάνεις
λάθος. Κάτι που δεν ισχύει και για την επίπλωση του γραφείου.

H πρώτη βασική απόφαση κατά την επιλογή του διευθυντικού γραφείου είναι: με ή
χωρίς μετόπη; Τον Κνεχτ πάντα τον γοήτευε η ιδέα να ακρωτηριάζεται οπτικά ο
διευθυντής από τη μέση και κάτω. Έτσι περιορίζεται στην ουσία του: κεφάλι,
καρδιά και χέρια, και γίνεται άτρωτος εκεί όπου εδρεύουν τα κατώτερα ένστικτα.
Και, ας μην υποτιμούμε το γεγονός, παράλληλα αυξάνεται η έκθεση των
συνομιλητών του στην απέναντι καρέκλα (για την οποία θα αποφασίσει αργότερα).
Κι έπειτα η μετόπη έχει ακόμα ένα προτέρημα, που του ήρθε στον νου μετά από
μακρά μελέτη των δεδομένων: Καθώς εμποδίζει απ’ την απέναντι πλευρά να απλώσει
κανείς τα πόδια κάτω απ’ το γραφείο, πρακτικά επιβάλλει την κονσόλα
επισκεπτών, όπως ονομάζει ο Κνεχτ τη στενή, επιπρόσθετη επιφάνεια στο
μπροστινό μέρος του γραφείου, όπου μπορούν οι υφιστάμενοι να σημειώνουν
οδηγίες και οι γραμματείς να γράφουν κατά την υπαγόρευση.

Αυτό το τραπεζάκι πλάι στο αρχηγικό γραφείο έχει το προτέρημα ότι
αποτελεί ένα κάποιο μέτρο σύγκρισης για τη συνολική εικόνα, όπως μια ψείρα
δίπλα σ’ ένα σπίρτο. Ο Κνεχτ στις πρώτες του βραδινές συνεδρίες για την
επιλογή των επίπλων κλίνει προς το διευθυντικό γραφείο με μετόπη και κονσόλα
επισκεπτών, γιατί ενώ αναπαριστά τις σχέσεις ιεραρχίας, επιτρέπει συνάμα στον
ιδιοκτήτη του μία περισσότερο καταδεκτική εμφάνιση.

Έχει όμως και μειονεκτήματα: μια κάποια δυσκαμψία, μια κάπως συντηρητική νότα,
κυρίως η σύνθεση από μελιά στη ζεστή απόχρωση του κονιάκ.

Επειδή όμως ως ανερχόμενος στα ανώτερα κλιμάκια ήθελε να εκφράζει μάλλον
δυναμικότητα και προοδευτικότητα, στις μετέπειτα υπερωρίες καταπιάνεται όλο
και περισσότερο με μοντέρνες λύσεις. Με συστήματα που θέτουν τον άνθρωπο στο
επίκεντρο (λες κι ο ίδιος δεν διψούσε για μετόπες και κονσόλες επισκεπτών).
Και με σχεδιαστές, για τους οποίους ο χώρος του γραφείου είναι το ίδιο
σημαντικός με κάθε μεμονωμένο γραφειάκι και το έπιπλο γραφείου δεν είναι
σύμβολο κοινωνικού στάτους και οροθετική γραμμή, αλλά αρχιτεκτονικό στοιχείο
για τη διάρθρωση των χώρων.

Ένα ευρύ πεδίο. Δύο βδομάδες πριν από την προαγωγή αυτή καθαυτή κι ο Κνεχτ δεν
έχει ακόμα καταλήξει ούτε για το γραφείο.

Κι έχει ακόμη μπροστά του το ζήτημα «Αντιπροσωπευτικότητα και εργονομία του
καθίσματος στον εργασιακό χώρο της διεύθυνσης».

III

Ύστερα από τριάντα οκτώ ώρες υπερωρίας που καταχωρήθηκαν ως «Διοικητικές
Εργασίες», ο Κνεχτ αποφάσισε. Κατά της μετόπης, κατά της κονσόλας επισκεπτών,
κατά όλων αυτών των χυδαίων συμβόλων κοινωνικού στάτους και υπέρ μιας
διακριτικής, καλαίσθητης και λειτουργικής λύσης. Τώρα γνωρίζει τα πάντα για
την ελεύθερη καλωδίωση, την αδιαβάθμιστη ρύθμιση ύψους και κλίσης, τη σύνθεση
επίπλων, τα διαχωριστικά, τα βοηθητικά ντουλάπια και τις τροχήλατες
συρταριέρες.

Φανταζόταν τον εαυτό του να κάθεται πίσω από το ZK 5000 DL (δυνατό σημείο:
διακριτική κομψότητα και αίσθηση οικειότητας), όπου το κανάλι διέλευσης των
καλωδίων της σύνθεσης είναι ανυψωμένο και στερεωμένο στην επιφάνεια του
γραφείου. Χτυπάει η πόρτα και μπαίνει μέσα ο Χάιμαν. Ο Χάιμαν, που στον αγώνα
για την προαγωγή θα έχει βγει χαμένος, ο Χάιμαν που θα κάθεται ακόμα στο
γραφειάκι του των «Μεσαίων στελεχών I» και θα σφίγγει τα δόντια, κάθε φορά που
θα βλέπει το γραφείο «Ανωτέρου στελέχους III» του Κνεχτ. «A, Χάιμαν», θα του
έλεγε, όταν επιτέλους θα σήκωνε το βλέμμα από τα απόρρητα (μόνο για ανώτερα
στελέχη!) χαρτιά του, «καθίστε». Κι ο Χάιμαν θα έπρεπε να στριμωχτεί μπροστά
από τη μετόπη στη στενή κονσόλα, που ίσα που αφήνει χώρο για το σημειωματάριο
του τηλεφώνου.

Έχει φανταστεί πολλά τέτοια σενάρια. Με τον καιρό τού φαινόταν πιο
πειστικό το εξής: Ο Κνεχτ κάθεται στην ελεύθερη επιφάνεια εργασίας ενός
Metropol, καπλαμάς ελβετικής αχλαδιάς, βαμμένος και γυαλισμένος σε φυσικό
ανοιχτό χρώμα. Οθόνη, τηλέφωνο και έγγραφα εργασίας τακτοποιημένα σε αρχεία
και ράφια πάνω από το κυρίως γραφείο. Χτυπάει η πόρτα και μπαίνει μέσα ο
Χάιμαν. «A, Χάιμαν», θα του έλεγε και θα έσπρωχνε το πλαϊνό γραφείο
συνεργασίας τόσο μακριά, που ο Χάιμαν θα καθόταν στην απώτατη περιφέρεια του
κέντρου της εξουσίας του, «καθίστε». Και μετά θα γλιστρούσε κομψά πάνω στα
διπλά ροδάκια της καρέκλας του – μοντέλο Trilax, που ακολουθεί με απόλυτο
συγχρονισμό τη φυσική κίνηση του σώματος για άνετο κάθισμα και που με τρία
σημεία ρύθμισης της κλίσης στηρίζει εργονομικά το σώμα σε κάθε στάση – κατά
μήκος της επενδυμένης με τρία στρώματα βαρύτιμου ξύλου άκρης του γραφείου
συνεργασίας και θα έλεγε: «Εν συντομία παρακαλώ».

Καθώς, λοιπόν, ο Κνεχτ αποφασίζει για τις τελευταίες λεπτομέρειες της
επίπλωσης του γραφείου του μετά την προαγωγή, βγαίνει από το υπόγειο γκαράζ η
Μερσεντές του Άμπντερχαλντεν, εκπροσώπου του διοικητικού συμβουλίου.

«Ποιος έχει ακόμα φως εκεί πάνω;».

«Ο Κνεχτ, τον τελευταίο καιρό δουλεύει μέχρι τέτοια ώρα», απαντά ο Ντένι,
διευθυντής προσωπικού.

«Δεν είναι υποψήφιος για διευθυντής;».

Ο Ντένι κουνά το κεφάλι καταφατικά.

«Και κάνει ήδη ως υποδιευθυντής υπερωρίες;». Ο Άμπντερχαλντεν κουνά το κεφάλι.

«Έχουμε εναλλακτική;».

«Τον Χάιμαν», απαντά ο Ντένι.

INFO

Μάρτιν Ζούτερ, «Business Class», θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα