Σπαγγέτι της… πλάκας

«Άννας» αυτού του επταημέρου ο Γάλλος Κουέντιν Ταραντίνο της χάρτινης
μπουλντόζας με τον γαλλικό τίτλο «Le boulet», τον ελληνικό… υπότιτλο «Γυαλιά
καρφιά» και με σκηνοθέτες (δύο παρακαλώ) τους Αλέν Μπερμπεριέν και Φρεντερίκ
Φορεστιέρ. Ταραντίνο, τρόπος του λέγειν. Περισσότερο προς απομίμηση του Γκάι
Ρίτσι των «2 καπνισμένων καννών» φέρνει, με ολίγην σάλτσα Μπαντ Σπένσερ και με
δεύτερο πιάτο σπαγγέτι γουέστερν. Όμως, η αλήθεια να λέγεται. Οι Γάλλοι, ως
κινηματογράφος, είναι οι μόνοι θρασείς ολοκλήρου της υφηλίου. Οι μόνοι που
αντιγράφουν το Χόλιγουντ και που εμποδίζουν τη μαζική μετανάστευση των βλαστών
τους προς το αμερικανικό ορνιθοτροφείο βιομηχανοποιημένου και μεταλλαγμένου
ποπ κορν.

Τόσο λοιπόν διασκεδαστική αντιγραφή, που αδιστάκτως θα έλεγα πως έχει
μεγαλύτερη πλάκα απ’ όλες τις αμερικανικές πλάκες που εξήλθαν τους θερινούς
μήνες. Ακόμα και από το «Matrix 2» και από τον επερχόμενο «Εξολοθρευτή 3».
Αλήθεια σάς λέω. Εκτός κι αν δεν με πιστεύετε, επειδή τ’ αυτιά σας έχουν
βουλώσει και από καιρό έχουν πάψει ν’ ακούν οποιαδήποτε άλλη γλώσσα πλην της
αγγλικής. Οπότε, το καλύτερο που έχετε να κάνετε, είναι να επισκεφθείτε την
πλησιέστερη ψυχιατρική κλινική.

«Γυαλιά καρφιά». Ο «Τούρκος» χορεύει μάμπο με την… Κίκα σε ξενοδοχείο, στην έρημο της Σαχάρας!

Έχουμε και λέμε (κατά σειρά): Ο πρώτος τύπος είναι ένας κοπανατζής της φυλακής
που κερδίζει στο Λόττο το πρώτο τίμιο μεροκάματο της… έντιμης καριέρας του,
αξίας 15 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων (πάνω κάτω 750 εκατομμύρια ελληνικές
δραχμούλες!). Ο δεύτερος τύπος είναι ο δεσμοφύλακας των ίδιων φυλακών, ο
οποίος εμπλέκεται στην ιστορία λόγω… Κίκα. H πανέμορφη ηρωίδα του Αλμοδόβαρ
– εκείνη, ντε, με τη στραβή μύτη και τους αλλήθωρους οφθαλμούς – συμβαίνει να
είναι το γυναικάκι του. Και συμβαίνει ακόμα να έχει τοποθετήσει το νικητήριο
Λόττο στην «μπανάνα» του συζύγου της. Όμως εκείνος αγνοεί τη μετακίνηση της
λείας στην… «μπανάνα», οπότε και υπό την απειλή του όπλου αναγκάζεται
εκείνος να μετακινηθεί παρέα με τον κοπανατζή από το Παρίσι στην έρημο της
Σαχάρας, προκειμένου να βρει την Κίκα! Ο τρίτος τύπος φέρει τη χαίτη του
Ζιγκουλίνοφ (παλαιστής του ’60 που έκανε το τόπι του Καρπόζηλου). Ο ίδιος
τύπος με το ψευδώνυμο «Τούρκος» έχει μπερδέψει την μπουλντόζα με τον άνθρωπο.
Με άλλα λόγια, γκρεμίζει το σύμπαν άνευ λόγου και παραμικρής αιτίας. Γορίλλας
του «Τούρκου» είναι ένας ανεγκέφαλος κρεμανταλάς βάρους δύο φορές ο
Σβαρτσενέγκερ και εξυπνάδας τρεις φορές ο Μπους. Το καρέ της πινακοθήκης
τεράτων συμπληρώνεται από τρεις μπάτσους, δηλαδή τον εξής ένα. Τα… τρίδυμα!

Αν τώρα ανακατέψετε όλο αυτόν τον συρφετό και αν τον αναμείξετε με γκρεμισμένα
λούνα παρκ, με ράλι στη Σαχάρα, με Νίντζα, με σεΐχηδες στην έρημο και με
αφρικανικά ξενοδοχεία των πέντε αστέρων, εντός του οποίου ο λυσσασμένος από
έρωτα «Τούρκος» χορεύει μάμπο με παρτενέρ την… πανέμορφη Κίκα, τότε μπορείτε
να σχηματίσετε αμυδρή ιδέα περί του τι ακριβώς συντελείται για 107 λεπτά της
ώρας. Της μουρλής!

Ο πενηντάρης και το μανούλι

Από τον «Άννα» λοιπόν (δηλαδή το «Le boulet») στον «Καϊάφα». Τουτέστιν, «Une
femme de menage», τουτέστιν «H οικιακή βοηθός» του βετεράνου Κλοντ Μπερί.
Παραγωγού, σεναριογράφου, σκηνοθέτη. Από την μπουλντόζα στο ησυχαστήριο!

Κατά μία έννοια (εντελώς ελληνική και κωμική) το εν λόγω σενάριο, το οποίο
προέρχεται από ομότιτλο μυθιστόρημα, θα ήταν αρκετό για μια ακόμα έξοδο του
Λαμπρούκου (Κωνσταντάρα) προς τα παραληρούντα πλήθη των θηλυκών. Πάσης
χρονολογίας και κοινωνικής τάξεως. Ο Μπερί όμως, το προσέγγισε από τη σοβαρή
του πλευρά. Την εντελώς σοβαρή και… κλιμακτηριακή! Με υπόγειο σαρκασμό θα
απέφευγε την ακαμψία, την επανάληψη και την πλήξη.

Πενηντάρης, μονήρης, απογοητευμένος, χωρισμένος και προγραμματισμένος (Ζαν
Πιέρ Μπακρί) ψάχνει εναγωνίως οικιακή βοηθός για να σκουπίζει τις γόπες ενός
εργένη. Έτσι πέφτει πάνω στο δέκα το καλό. Μανούλι 20 Μαΐων (Εμιλί Ντεκέν, η
«Ροζέτα» των Νταρντέν), άρτι εγκαταλειμμένη από τον εραστή της, με ζυγωματικά
τρυφερού… λύκου και με ύφος «help me τα κάνω όλα», σπεύδει να τα κάνει όλα.
H προσωποποίηση της ανασφάλειας και των δεκάδων υποσχέσεων στη διάθεση ενός
ώριμου τύπου με άδειο κρεβάτι. Χτύπησε λάθος πόρτα. Γιατί ο τύπος έχει άδειο
κεφάλι.

«H οικιακή βοηθός». Τι τριάντα, τι σαράντα, τι πενήντα

Διότι ναι μεν ακούει τζαζ, κλασική μουσική, καπνίζει «Γκολουάζ» και περνάει
τον ελεύθερο χρόνο του σε αποψάτα μπαρ, από την άλλη όμως δεν απέχει ίντσα από
τον ορισμό του looser. Με λίγα λόγια, ουδέποτε στην πενηντάχρονη ζωή του πήρε
μια πρωτοβουλία της προκοπής. Έτσι, συμβαίνει το εξής γελοιο-σουρεαλιστικό. Το
μανούλι να τον εκλιπαρεί να μείνει και να κοιμάται στον καναπέ (γιατί δεν έχει
πού την κεφαλήν κλίνη) και ο looser να της απαντάει «μια στιγμή να συσκεφθώ με
τον εαυτό μου»! Τελικώς μένουν μαζί, κοιμούνται μαζί, τρώνε μαζί, βγαίνουν έξω
μαζί, πάνε διακοπές μαζί. Πώς; Απλώς και εξωφρενικώς. Εκείνη με τους 20
Μάηδες, που τραβάνε από το μανίκι τον πενηντάρη. Αν είναι δυνατόν! Να
διαγραφεί πάραυτα από τα ληξιαρχεία όλων των αρσενικών, όλης της οικουμένης.

E, και; Κάπου εδώ στην εικόνα μπαίνουν (κατά σειρά) η αμμουδιά, η θάλασσα, το
σπίτι στην εξοχή και ο εικοσάρης. Θα φύγει το μανούλι με τον παίδαρο ή θα
κάνει ορθοπεταλιά στον ανήφορο με τον πενηντάρη; Να το πω; Άσε καλύτερα. Μου
επιτρέπεται όμως να πω τα εξής αναγνώσιμα και αυτονόητα: Επίπεδη η σκηνοθεσία,
υποδειγματική η εμφάνιση των δύο πρωταγωνιστών, ξινή η ατμόσφαιρα. A! και κάτι
ακόμα. Παραλίγο να το ξεχάσω. Κολακευτικό για τους πενηνταεξηντάρηδες, αλλά εν
κατακλείδι τούς δίνει μια και τους βυθίζει στα Τάρταρα. Φίλοι μου, πολλές
εικοσάρες γοητεύτηκαν από τους γκρίζους κροτάφους, αλλά από τα κολλήματα
καμία!

Περασμένα μεγαλεία

Τρίτη και τελευταία επιλογή μια επανάληψη. Από το παρελθόν. Τότε που πιστέψαμε
πως η διεθνής κινηματογραφική κουλτούρα μάς παραχώρησε τον θρόνο της
πρωτοπορίας. Τρομάρα μας! Τότε, στη δεκαετία του ’70, που Αγγελόπουλος,
Βούλγαρης, Παναγιωτόπουλος και μερικοί άλλοι, προσπάθησαν να μας απαλλάξουν
από τον γλωσσοδέτη του ελληνικού κινηματογράφου.

Αποτέλεσμα; Παγκοσμίως; Ο εξής ένας: Θόδωρος Αγγελόπουλος. Οι άλλοι απλώς
χάραξαν το όνομά τους σε κάποιες ταινίες. Ένας εξ αυτών ο Νίκος
Παναγιωτόπουλος. Με τους «Τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας» – που
επανακυκλοφορεί έπειτα από 28 χρόνια – κατάφερε να κερδίσει το πρώτο βραβείο
στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο και το δεύτερο στο Φεστιβάλ του Σικάγου, του 1978.
Έως εκεί. Γιατί η καλύτερη διεθνής αναλαμπή του ταυτίστηκε και έκλεισε με τους
«Τεμπέληδες»

H δεκαετία του ’70 χαρακτηρίστηκε από το θράσος της σημειολογίας. Ό,τι θύμιζε,
παρέπεμπε, έμοιαζε με αμερικανικό σινεμά και με κλασική γραφή, το θεωρούσαν
φτηνό, εύκολο, συμβατικό και αναχρονιστικό. Ήταν η εποχή που η κινηματογραφική
κουλτούρα το ‘χε ρίξει στη σκέψη. Άφθονη, γριφώδης και αργόσυρτη. Μέσα σ’ αυτό
το κλίμα προκύπτει από το πουθενά μια ελληνική ταινία που περισσότερο
ταιριάζει στη Γαλλία και ελάχιστα στην Ψωροκώσταινα. Στη θέση τού τότε Έλληνα
υπουργού Πολιτισμού (της N.Δ. και του εθνοκαραμανλάρχη) θα απένειμα στον
Έλληνα που μας έκανε Ευρωπαίους, μετάλλιο ανδρείας! Ο εθνάρχης όμως διασκέδαζε
με Λαμπρούκο και ο υπουργός Πολιτισμού δεν είχε καν ακούσει το όνομα Φράνσις
Φορντ Κόπολα.

«Οι τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας». Ύστερα από 28 χρόνια και ξανά προς την δόξα τραβούν (κατά σειρά βλέπουμε, τον Γ. Διαλεγμένο, την Όλγα Παυλάτου και τον Νικήτα Τσακίρογλου)

Ο Παναγιωτόπουλος λοιπόν – για τα μέτρα της εποχής και με τα ευτελή μέσα του
Greek cinema – μετέτρεψε τον άνθρακα σε χρυσό. H φωτογραφία του Μπέλη
εκτοξεύει την ελληνική τεχνική στο ρετιρέ της Ευρώπης και τα σκηνικά του
Φωτόπουλου και του Καραπιπέρη μεταμορφώνουν την Κωλοπετινίτσα σε αριστοκρατικό
αγρόκτημα της Βρετάνης. Ιδίου επιπέδου και το καστ. Γιατί ο Παναγιωτόπουλος
είναι εστέτ και όμοιό του δεν έχει η ελληνική οθόνη, αλλά και γιατί το σενάριο
απαιτούσε ύφος και όψη μπουρζουαζίας. Βασίλης Διαμαντόπουλος, Γιώργος
Διαλεγμένος, Νικήτας Τσακίρογλου, Δημήτρης Πουλικάκος στην πιο λαμπερή τους
στιγμή. Και πάνω απ’ όλους η Όλγα Καρλάτου. Με τα μάτια της Μαρί Λαφορέ και
τον αισθησιασμό μιας Παριζιάνας.

Μέχρι εδώ. Από εκεί και κάτω το ζήτημα είναι καθαρά σημειολογικό. Διότι ένας
πατέρας και γόνος της μεγαλοαστικής κοινωνίας, παρέα με τα τρία… αρσενικά
του κλείνονται και ακινητοποιούνται εντός της πολυτελούς αγροικίας. Συμβαίνουν
ελάχιστα, αλλά υπονοούνται απείρως περισσότερα. Μεταξύ αυτών και το εξής
αυτονόητο. H άρχουσα τάξη διάγει περίοδο οκνηρίας, μαλθακότητας και παρακμής.
Ενώ; Ενώ η εργατική τάξη, διά της Καρλάτου, είναι έξυπνη, ανήσυχη, ερωτεύσιμη
και ζωντανή. Περασμένα μεγαλεία και θυμώντας τα να… χαμογελάς!