BAΣIΛHΣ NIKΟΛAΪΔHΣ «Ένας απλός μεσάζων είμαι…»

«Οι σκηνοθέτες απλώς μεσάζοντες είμαστε μεταξύ του κοινού και του κειμένου», είναι η άποψη του Βασίλη Νικολαΐδη

Στη σκηνοθεσία βγήκε το 1985. Με μια σύγχρονη όπερα – τον «Ερωτόκριτο» του
Νίκου Μαμαγκάκη. «Κατά τύχην έγινε. Θεωρητικά – θεατρολογία – έχω σπουδάσει.
Ούτε μουσική ούτε θέατρο. Μου ζήτησε ο Νίκος Μαμαγκάκης να τον βοηθήσω να
κάνει το λιμπρέτο και μετά ανέλαβα και τη σκηνοθεσία. Ήταν το βάπτισμα του
πυρός. Ωραία εμπειρία. Δεν ήξερα, βέβαια, τι μου γινότανε. Τα επόμενα χρόνια
ήταν μια περίοδος ψαξίματος. Έκανα “μικρά” πράγματα».

Ο Βασίλης Νικολαΐδης «μετράει» πια σαράντα πέντε σκηνοθεσίες. Σκηνοθέτησε στο
Εθνικό, στο Μέγαρο, στη Λυρική, στην Επίδαυρο, στο Ηρώδειο… Φέτος το
καλοκαίρι συνεργάστηκε και πάλι με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης. Ο «Κατά φαντασίαν
ασθενής» που ανέβασε με τον Γιώργο Παρτσαλάκη και που είδαμε στο Ηρώδειο ενώ
τώρα περιοδεύει – ο τρίτος Μολιέρος που κάνει μετά τον «Ντον Ζουάν» που
σκηνοθέτησε στο Παλιό Πανεπιστήμιο με τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο και τον
Δημήτρη Πιατά και τον «Ταρτούφο» που έκανε στο «Πόρτα» με τον Γιάννη Μπέζο και
τον Παύλο Χαϊκάλη – ήταν μια πρόταση ενδιαφέρουσα – ο ίδιος ο ετοιμοθάνατος
Μολιέρος παίζει τον «Κατά φαντασίαν ασθενή» του και πεθαίνει επί σκηνής – και
μια παράσταση λαγαρή, αποτελεσματικότατη, που ενθουσίασε. Και μια ευκαιρία για
να τα πούμε.

Ειδωθήκαμε στο σπίτι του, στη Νεάπολη – πρόποδες Λυκαβηττού. Ένα ασπρόμαυρο
γατουλάκι, βυζανιάρικο, που μόλις του έστειλε ένας φίλος του από τη Μύκονο,
έχει κουρνιάσει στην αγκαλιά μου.

Έχουν περάσει δεκαοκτώ χρόνια από την πρώτη σας σκηνοθεσία. Συνεχίζετε να
λειτουργείτε ως σκηνοθέτης χωρίς δική του ομάδα και θέατρο, που τον επιλέγουν
και δεν επιλέγει ο ίδιος. Δεν σας έχει κουράσει αυτό, δεν σας εμποδίζει να
εκφραστείτε όπως ακριβώς θα θέλατε;

«M’ έχει κουράσει. Αλλά θεωρώ πολύ δύσκολο να φτιάξει κανείς μια ομάδα ακόμα –
την εκατοστή τριακοστή όγδοη… Βέβαια είμαι στη σκέψη αυτή εδώ και καιρό. Θα
δούμε…».

Το κριτήριο για να αποδεχτείτε μία πρόταση ποιο είναι;

«Καταρχάς το έργο. Αν και, επειδή έχω δουλέψει κυρίως ένα κλασικό ή κλασικίζον
ρεπερτόριο, δεν ήταν, ομολογώ, όλα τα έργα που έκανα έργα που θα είχα σκεφτεί
να τα κάνω από μόνος μου. Αλλά κι αυτό έχει την ομορφιά του.

Βέβαια, εκτός από το έργο, κριτήριο είναι και οι φορείς που μου κάνουν την
πρόταση, είναι οι συντελεστές, είναι και κάποιοι ηθοποιοί, όπως τώρα ο Γιώργος
Παρτσαλάκης».

Ποια ήταν η αρχική σας σκέψη για τον «Κατά φαντασίαν ασθενή»;

«Πιστεύω ακράδαντα ότι δεν είναι από τα πολύ σπουδαία έργα του Μολιέρου. Το
έγραψε για να “ξελασπώσει” σε μια περίοδο που ήταν ο ίδιος άρρωστος. Αυτό το
“στίγμα” ότι ένας ασθενής παίζει έναν κατά φαντασίαν ασθενή ήταν πιο
δελεαστικό απ’ το ίδιο το έργο. Πόσο μάλλον εφόσον είχα έναν ηθοποιό σαν τον
Παρτσαλάκη που μπορεί πολύ εύκολα να περάσει από τη μια κατάσταση στην άλλη,
έναν ηθοποιό “τζενέρικο” που έλεγαν οι παλιοί – που είναι ικανός να κάνει τα
πάντα… Έχει έναν αυτοσαρκασμό και παράλληλα μια μελαγχολία πολύ
ενδιαφέροντα, ενώ τα εκφραστικά του μέσα παραμένουν ακέραια».

Αυτό το «σενάριο» όμως που σκαρώσατε βασίζεται σε μια άποψη κάπως
«φιλολογική». Δεν φοβηθήκατε ότι μπορεί να «βαρύνει» την παράσταση, να
«αραιώσει» τα κωμικά στοιχεία που είναι το ζητούμενο σε μια περιοδεύουσα
παράσταση κωμωδίας;

«Καθόλου. Αντίθετα, το επιδίωξα να “βαρύνει” κάποια στιγμή η παράσταση, να
αποκτήσει μια “επικινδυνότητα” μέσα από ανατροπές. Κάνουν το έργο, που είναι
μια φάρσα, πιο ενδιαφέρον».

Και το κοινό καταλαβαίνει;

«Ελάχιστοι ξέρουν ότι ο Μολιέρος πέθανε κατά τη διάρκεια των παραστάσεων. Οι
περισσότεροι νομίζουν ότι κάτι παθαίνει ο Παρτσαλάκης…». Γελάει. Πάντα
μαυροντυμένος, με τα μαλλιά πια γκριζαρισμένα. «Δεν πειράζει όμως. Στο τέλος
το ξεκαθαρίζουμε».

Ηθοποιοί συνάδελφοι

Με τους ηθοποιούς πώς δουλεύετε;

«Δουλεύω καταρχάς το κείμενο. Καθόμαστε σε ένα τραπέζι και το αντιμετωπίζουμε
μαζί. Δεν με ενδιαφέρει καθόλου να ασκήσω την “εξουσία” του σκηνοθέτη. Αυτή
την εξουσία εκ των πραγμάτων την έχω. Δεν υπάρχει κανείς λόγος να κάνω
κατάχρησή της. H σχέση μου με τους ηθοποιούς είναι καθαρά συναδελφική. Θέτω
ένα πλαίσιο στο οποίο θέλω να κινηθούν και μετά τους αφήνω ελεύθερους. Θέλω ο
ηθοποιός να είναι αυτός που δημιουργεί. Τις περισσότερες φορές τα πράγματα
βγαίνουν σχεδόν από μόνα τους.

Και δεν με ενδιαφέρουν τα σκηνοθετήματα. Ούτε η παρουσία του σκηνοθέτη στις
παραστάσεις μου να είναι τόσο έντονη ώστε από κάτω να λένε “κοίτα τι του ‘πε
του ηθοποιού να κάνει!”. Για μένα καλύτερη σκηνοθεσία είναι αυτή που δεν
φαίνεται. Περνούμε νομίζω καλά με τους ηθοποιούς. Δεν εννοώ ότι κάνουμε
πλάκα… Με την ουσιαστική έννοια του όρου».

Τον χειμώνα θα κάνει στη Λυρική τον «Τροβατόρε» του Βέρντι με τον Βαγγέλη
Χατζησίμο, τη Δήμητρα Θεοδοσίου, τη Βικτόρια Μαϊφάτοβα και τον Δημήτρη
Καβράκο.

Οι επιθυμίες σας για το μέλλον;

«Θα ήθελα να κάνω τη “Μήδεια”. Σε κλειστό χώρο όμως. Έχω μια συγκεκριμένη ιδέα
και κάποια στιγμή ξέρω ότι θα την πραγματοποιήσω».