Pίπλεϊ… α λα ελληνικά

Ματ Ντέιμον, Τζον Μάλκοβιτς, Αλέν Ντελόν. Τρία από τα κινηματογραφικά πρόσωπα του Τομ Ρίπλεϊ, ενός ήρωα που παραμένει επίκαιρος 50 χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση

Σε περιφερειακό θέατρο στον Κολωνό, η ομάδα «Δράσις» θα ανεβάσει τον προσεχή
Οκτώβριο τον «Ταλαντούχο κύριο Ρίπλεϊ», με πρωταγωνιστή τον Κωνσταντίνο
Παπαχρόνη.

Ο Τομ Ρίπλεϊ, ο ήρωας της Πατρίτσια Χάισμιθ, εκδηλώνεται με μια σύνοψη αρετών
και ελαττωμάτων, ιδανικός και καταραμένος, σκοτεινός και χαριτωμένος, πάντα
ταλαντούχος, πάντα παθιασμένος αλλά και απαθής και ασταθής. Δολοφόνος
ιδιόρρυθμος, μια καλλιτεχνική φύση που πάει στην Κόλαση και κάθε φορά
αναγεννάται ορμητικά. Ευαίσθητος, αυθεντικός έως ανήθικος, αμφισέξουαλ με
ομοφυλοφιλικές ορμές, γοητευτικός και αιώνια γοητευμένος από την ομορφιά της
φύσης και της τέχνης.

Έγινε ιδανική κινηματογραφική μορφή μέσα από ταινίες που έκαναν με
επιτυχία τον γύρο του κόσμου. Πέντε ιστορίες σε ισάριθμα βιβλία («Ο
ταλαντούχος κ. Ρίπλεϊ», «Ο Ρίπλεϊ κάτω από το χώμα», «Το παιχνίδι του Ρίπλεϊ»,
«Το αγόρι και ο Ρίπλεϊ», «Ο Ρίπλεϊ σε βαθιά νερά») άνοιξαν με ιδιαίτερη αίγλη
την αυλαία για έναν μυθιστορηματικό ήρωα, βίωμα και alter ego της ιδιόρρυθμης
Χάισμιθ.

Ένα απίστευτο κράμα πνεύματος και ύλης, μια ενδιαφέρουσα πρόσμειξη αρσενικής
και θηλυκής φύσης, μια σύνθεση χειροπιαστών εκφραστικών τρόπων και ποιητικής
υπέρβασης, πρισματικός και εντέλει μοντέρνος, λιγότερο λυρικός και περισσότερο
υπονομευτικός, αποδείχτηκε το τέλειο σωματικό κινησιακό όργανο στα πρόσωπα των
σταρ που τον ερμήνευσαν: Αλέν Ντελόν, Ντένις Χόπερ, Ματ Ντέιμον, Μπάρι Πέπερ
και, προσφάτως, του Τζον Μάλκοβιτς.

Ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης θα είναι η ελληνική θεατρική εκδοχή του γοητευτικού δολοφόνου με τα πολλά ταλέντα, Τομ Ρίπλεϊ

Στον αντίποδα των κινηματογραφικών αστέρων, ο Τομ Ρίπλεϊ θα ερμηνευτεί
σκηνικά από τον νεαρό ηθοποιό Κωνσταντίνο Παπαχρόνη, στη θεατρική διασκευή της
Φίλις Ντέιζι, που θα ανεβάσει στο θέατρο «Επί Κολωνώ» η ομάδα «Δράσις». Στη
μετάφραση της Ιζαμπέλας Κυριαζή ο σκηνοθέτης Βασίλης Μυριανθόπουλος
αντιμετωπίζει τη θεατροποίηση του μυθιστορήματος «Ο ταλαντούχος κ. Ρίπλεϊ» ως
εσωτερικό έργο. Προτίθεται να στήσει τον κόσμο του Ρίπλεϊ στο σκηνικό του
Γιώργου Γαβαλά, κρατώντας την εποχή με ανοίγματα διαχρονικά και μια αφαίρεση
που σχετίζεται με τις επιλογές του. Αν έφευγε ο Ρίπλεϊ τι θα έπαιρνε μαζί του,
ανθρώπους, αντικείμενα, εικόνες, ήχους; Ανάλογης αισθητικής αντίληψης θα είναι
τα κοστούμια του Γιώργου Ελευθεριάδη.

Μέσα από τους 13 ρόλους που θα ερμηνεύσουν επτά ηθοποιοί, η παράσταση θα
επικεντρωθεί στο ψυχολογικό θρίλερ. «Τα πρόσωπα δηλαδή που περιστοιχίζουν τον
ήρωα είναι στο μυαλό του. Στην αστάθεια του μυαλού του γίνεται όλο το
παιχνίδι. Είναι ίσως ο μοναδικός συμπαθής δολοφόνος, γιατί δεν κάνει αυτοσκοπό
του το έγκλημα, αλλά αξιώνει όσα δικαιούται. Την αδικοχαμένη του ζωή. Κι αυτό
το συμμερίζεσαι», λέει ο Βασίλης Μυριανθόπουλος, που αναμένεται να κάνει μια
σύγχρονη παράσταση, πολύ σωματική, με χιουμοριστικές διαφυγές. Άλλωστε, «η
Χάισμιθ ήταν πολύ παιχνιδιάρα, και συχνά χρησιμοποιούσε ως “εργαλείο” τους
φόνους που έστηνε στις ιστορίες της, για να δώσει “χώρο” σε άλλα τοπία».

Ένας ήρωας για τον 21ο αιώνα;

Πατρίτσια Χάισμιθ. Ο Τομ Ρίπλεϊ είναι δημιούργημα και alter ego της

H απλή γραφή της Πατρίτσια Χάισμιθ, της συγγραφέως που εμπνεύστηκε τον κ.
Ρίπλεϊ, έγινε συχνά εφαλτήριο πολεμικής εναντίον των έργων της, σημειώνει ο
Άντριου Ουίλσον στην κυριακάτικη «Independent». Όμως, η Χάισμιθ κατάφερνει,
αρκετά χρόνια μετά τη συγγραφή των βιβλίων της και οκτώ μετά τον θάνατό της
(1995), να ταυτίσει τον αναγνώστη της με τον αλλοπρόσαλλο ήρωά της και να τον
κάνει να αγωνιά κι αυτός για τη σωτηρία του. Μίλησε για τη σκέψη του να
αλλάξουμε τον εαυτό μας δημιουργώντας μια νέα ταυτότητα, άποψη που βρίσκει
περισσότερο πρόσφορο έδαφος στην Ευρώπη αντί στην Αμερική, όπου οι μνήμες από
την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου και της βομβιστικής επίθεσης
στην Οκλαχόμα είναι ακόμα σχετικά νωπές. Ενώ, όμως, ο ήρωάς της θα έπρεπε να
υποστεί τη φυσιολογική φθορά του χρόνου, η παρουσία του παραμένει κλασική και
διαχρονική.

Το 1955 μάς «σύστησε» τον «Ταλαντούχο κ. Ρίπλεϊ», και παρουσίασε έναν
ανασφαλή Αμερικανό, που στην προσπάθειά του να εντοπίσει και να γνωρίσει έναν
άντρα που ακούει στο όνομα Ντίκι, ερωτεύεται τον τρόπο ζωής του, αλλά και τον
ίδιο. Όταν όμως αντιλαμβάνεται ότι δεν πρόκειται να ενσωματωθεί ποτέ στον
κόσμο του Ντίκι, σκοτώνει δίχως δεύτερη σκέψη το αντικείμενο του πόθου του,
παίρνοντας την ταυτότητά του και θέτοντας ως σκοπό της ζωής του τη «γέννηση»
του νέου του εαυτού. Στο τρίτο βιβλίο της Χάισμιθ «Το παιχνίδι του κ. Ρίπλεϊ»
(1974), ο ήρωας αντλεί συναισθηματική ικανοποίηση από τις δολοφονικές του
πράξεις. Παρ’ όλα αυτά, διακατέχεται και από ευαισθησίες, οι οποίες
ξεδιπλώνονται στο δεύτερο βιβλίο με τίτλο «Ο Ρίπλεϊ κάτω από το χώμα».
Αρέσκεται στο να παίζει στην άρπα έργα των Σκαρλάτι και Μπαχ, ζωγραφίζει και
σκιτσάρει, έχει στη συλλογή του πίνακες του Βαν Γκογκ και σχέδια του Πικάσο
και του Κοκτό, ενώ απολαμβάνει τη φύση των περιχώρων της Γαλλίας και τα
αρώματά της. Ανάμεσα σε όλα αυτά, ο κ. Ρίπλεϊ βιώνει «χλιαρά» την εμπειρία του
γάμου, όντας παντρεμένος με την Ελοΐζ. Σπανίως κάνει έρωτα μαζί της και όταν
αυτό συμβαίνει, αραιά και πού, είναι σαν «να αντλεί ευχαρίστηση από κάτι που
δεν είναι ζωντανό, από ένα σώμα που δεν έχει ταυτότητα». Αυτό συμβαίνει, διότι
ο Τομ Ρίπλεϊ κυριεύεται από τις ομοφυλοφιλικές του τάσεις. Αυτές δε,
αποδίδονται με μια υπέρμετρη φυσικότητα, γιατί στην ουσία καθρεφτίζουν τις
σεξουαλικές προτιμήσεις της ίδιας της συγγραφέως.

H Χάισμιθ, από σχετικά μικρή ηλικία αντιλαμβανόταν ότι διέφερε από τα
συνομήλικά της κορίτσια, όπως επίσης ότι ορισμένα από αυτά την είλκυαν, για να
παραδεχθεί αργότερα: «Αυτή η επιθυμία μου πιθανότατα δικαιολογεί την τάση μου
να γράφω για αιμοδιψείς ιστορίες και χαρακτήρες». H ανηθικότητα των έργων της
και ιδίως των πράξεων του κ. Ρίπλεϊ είναι, λόγω της ιδιόρρυθμης ζωής που
έζησε, αυθεντική, γιατί πηγάζει από μέσα της. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες που
κυνηγούν ο ένας τον άλλον, και για τους οποίους η Χάισμιθ έπλεκε διάφορες
ιστορίες, δεν είναι παρά εκφάνσεις του ίδιου της του εαυτού.