ΛIΛA NTAΟYNΣ Mουσική στα σύνορα δύο κόσμων

H Λίλα Ντάουνς ανακατεύει με ευφάνταστο τρόπο τα πιο ζωντανά μεξικάνικα παραδοσιακά μουσικά χρώματα με τους δυτικούς ιδιωματισμούς

Την διεθνή αναγνώριση, που η Αμερικανομεξικανή τραγουδίστρια Lila Downs (Λίλα
Ντάουνς) δεν απέκτησε με τους τρεις, εξαιρετικούς, προσωπικούς της δίσκους,
την εξασφάλισε φέτος με τη συμμετοχή της στο soundtrack της πολυσυζητημένης
ταινίας «Frida». Ο Elliot Goldenthal που έντυσε μ’ ένα πολύχρωμο μουσικό
ψηφιδωτό την ταινία τής Julie Taymor πάνω στη ζωή της Μεξικανής ζωγράφου Frida
Khalo, εμπιστεύθηκε στη φωνή της Lila Downs τις πιο λεπτές αποχρώσεις. To
υπέροχο τραγούδι με τίτλο «Burn it blue», έκλεισε φέτος τη βραδιά των
κινηματογραφικών Oscar δίνοντας στον συνθέτη το βραβείο για τη μουσική
επένδυση της ταινίας και στη Lila Downs το βλέμμα του μεγάλου κοινού που, έτσι
κι αλλιώς, δικαιούται σαν ένα από τα πιο σημαντικά φωνητικά φαινόμενα της
τελευταίας δεκαετίας.

Δεν είναι όμως μόνο οι καλλιτεχνικές της ποιότητες που αξίζει να
τραβήξουν την προσοχή μας. Είναι κυρίως ο μαγικός τρόπος με τον οποίο
κατορθώνει να συνθέσει μια σύγχρονη μουσική πραγματικότητα, ανακατεύοντας με
ευφάνταστο τρόπο τα πιο ζωντανά μεξικάνικα παραδοσιακά μουσικά χρώματα με τους
δυτικούς ιδιωματισμούς. Μια μουσική παλέτα από την οποία προκύπτει ένα
«δίγλωσσο» μουσικό σύμπαν. Ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα αναλογία με
το έργο τής Frida Khalo, πέρα από την σκανδαλώδη εμφανισιακή τους ομοιότητα
που λίγο έλειψε να κλέψει τον πρώτο ρόλο στην ταινία από τη Salma Hayek.

Αν και η διεθνής αναγνώριση ήρθε μέσα από το soundtrack μιας μέτριας ταινίας,
η μεγάλη αξία της Αμερικανομεξικανής αυτής τραγουδίστριας φαίνεται περισσότερο
από τις προσωπικές της δισκογραφικές δουλειές και κυρίως από το περίφημο «The
border». Ένα σχόλιο για τη συνάντηση των δύο κόσμων στην πιο «δυσδιάκριτη»
συνοριακή γραμμή: τα αμερικανομεξικανικά σύνορα, που κάθε χρόνο προσπαθούν να
περάσουν χιλιάδες παράνομοι μετανάστες από το Μεξικό προς τις ΗΠΑ, με την
ελπίδα να αφήσουν πίσω τους τον κόσμο της ανασφάλειας και της εξαθλίωσης, για
να εξασφαλίσουν μια «αξιοπρεπή» επιβίωση. Ένα ταξίδι που, πολλές φορές,
διακόπτεται άδοξα, άλλοτε από τις κακουχίες και άλλοτε από τις συνοριακές
περιπόλους. Για τη Lila Downs, που γεννήθηκε στη La Mixteca του Μεξικού αλλά
μεγάλωσε στη Μινεζότα των ΗΠΑ από Αμερικανό πατέρα και Μεξικανή μητέρα, που
στον εφηβικό μουσικό της κόσμο συγκατοίκησαν οι μεξικάνικες rancheras, η
μουσική των Grateful Dead και η τζαζ, τούτη η συνοριακή γραμμή έγινε η πηγή
έμπνευσης της τραγουδιστικής και στιχουργικής της τέχνης. Επέστρεψε στο Μεξικό
από τις ΗΠΑ το ’91 μετά τις σπουδές της στην Ανθρωπολογία και άρχισε να
αισθάνεται ένα κομμάτι αυτής της «κουλτούρας των συνόρων», όταν είδε από κοντά
τις εγκαταλειμμένες πόλεις, τις «πόλεις-φαντάσματα».

Μια πολιτισμική σύνθεση ίσως να είναι ό,τι πιο δόκιμο μπορεί να
περιγράψει την τέχνη της Lila Downs. Πέρα από τις απλουστεύσεις στις οποίες
μπορεί να οδηγήσει η ένταξή της στο φάσμα τής World Music, πέρα από τη γοητεία
που ασκεί η «επιστροφή στις ρίζες», η Lila Downs διαλέγει το δημιουργικό
μοίρασμα ανάμεσα σε δύο πολιτιστικές της καταβολές. Κομβικό σημείο της
δημιουργικότητάς της είναι σαφώς το Μεξικό που, όμως, δεν το αντιλαμβάνεται
σαν ένα σύνολο παραδοσιακών (ινδιάνικων) μουσικών και γλωσσικών ιδιωμάτων «που
οφείλει να διασώσει», αλλά ένα ακόμα ανοιχτό μουσικό σύστημα. Το έργο της Lila
Downs είναι σημαντικό, γιατί κατορθώνει να γίνει ένα εργαλείο κατανόησης μιας
πραγματικότητας. Γιατί γίνεται ένας ακόμα τρόπος να αλλάξει μια
πραγματικότητα.

INFO

H Lila Downs θα εμφανιστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα το Σάββατο 2 Αυγούστου
στο Φεστιβάλ της Σάνης, στη Χαλκιδική.