H οπερέτα του τελάρου

Σκληρές οι μάχες του τελάρου, προσφέρουν όμως και θέαμα και ελπίδα, ό,τι πρέπει για τις θερινές εποχές της φτωχής ειδησεογραφίας

Καταπράσινες πιπερίτσες, απλωμένες η μία δίπλα στην άλλη σε μια εντυπωσιακή
σύνθεση αφθονίας και δίπλα οι ντοματούλες, κατακόκκινες αυτές, προσεκτικά
στοιβαγμένες σε εντυπωσιακά λοφάκια, παραδίπλα τα φασολάκια και κατόπιν
γιαρμάδες, σε όμορφο, λαχταριστό ροδακινί, καρπούζια, πεπόνια, όλα μπροστά μας
καθώς τα πλησιάζει ο φακός με αχόρταγη λαγνεία. Απλησίαστα αντικείμενα των
γευστικών μας πόθων, καθημερινές εικόνες των αφόρητων αντιφάσεων της κοινωνίας
της αφθονίας, πανάκριβα ζαρζαβατικά που εμφανίζονται όχι μόνο σαν προκλητικά
ερεθίσματα των σιελογόνων αδένων, αλλά και σαν σύμβολα πλέον ενός λαϊκού αγώνα
για φτηνό μπριάμ, τα οποία προσεταιρίζεται αίφνης ο τηλεοπτικός καταγγελτικός
λόγος και στη συνέχεια ο πολιτικός λαϊκισμός, όπως συμβαίνει στη σύγχρονη
κοινωνία του θεάματος.

Ιδού τα αντικείμενα του πόθου, που προσδιορίζουν με τις γευστικές τους
υποσχέσεις τα όρια του καθημερινού Γολγοθά του νοικοκυριού.

Κάθε άλλο παρά η πρώτη φορά είναι που η διάψευση του ονείρου της
αφθονίας τροφοδοτεί τηλε-οπερέτες του τελάρου. Παραμονές Χριστουγέννων ή Πάσχα
η κάθοδος του τηλεοπτικού φακού στις αγορές και η διερεύνηση του περιεχομένου
του καλαθιού της νοικοκυράς αποτελεί κάτι σαν σήμα κατατεθέν της γιορταστικής
ατμόσφαιρας. Χωρίς τα ποιητικά ρεπορτάζ που εμψυχώνουν ζαρζαβατικά και κρέατα
με στερεότυπες εκφράσεις του τύπου «εκτινάχθηκε στα ύψη η ντομάτα» – μα, πώς
το πέτυχε αυτό το άψυχο σαλατικό; – δεν καταλαβαίνουμε ούτε γιορτές, ούτε
καλοκαίρια.

Πρέπει να υπάρχει η απόσταση για να ξυπνάει τον πόθο και το όνειρο, έτσι όπως
το αποτυπώνει ο Μπρέγκελ σ’ εκείνη τη χώρα της αφθονίας, όπου γύρω από
ευδαίμονες χωρικούς περιφέρονται όλα όσα έχει να προσφέρει η φύση έτοιμα να
φαγωθούν, χήνες σε ασημένιους δίσκους και γουρούνια έτοιμα να κοπούν σε φέτες
ζαμπόν. Ένα παραμύθι της αφθονίας, που όμως καταλήγει στο δικό μας «φάτε μάτια
ψάρια…».

Τα βασικά στοιχεία για το λαϊκό θέαμα είναι εδώ. H πρόκληση χρωμάτων
και γεύσεων, η δυνατή επιθυμία και η διάψευση που επιβάλλει το αδύνατο
πορτοφόλι. Και αίφνης, ενώ το δράμα κορυφώνεται, ο από μηχανής Θεός, ένας
κυβερνητικός απεσταλμένος, έρχεται να υποσχεθεί την τάξη και το καταλάγιασμα
των εντάσεων, να προσφέρει λύσεις.

Είδαμε τον κ. Κουλούρη, που ανέλαβε προσωπικώς το ζήτημα της ακρίβειας στην
αγορά, να κατεβαίνει στα πλατό, όπου εξελίσσεται η καθημερινή δράση-αντίδραση
νοικοκυράς και οπωροπώλη και να δηλώνει πως θα επιφέρει την κάθαρση. Με τις
κάμερες στο κατόπι του, γιατί ειδάλλως θέαμα δεν υπάρχει, άρα ούτε υπόσχεση,
άρα ούτε λύση. Τον είδαμε να ρίχνει βλοσυρά βλέμματα στα κολοκυθάκια, να
δέχεται στωικά τις επιθέσεις των εξαγριωμένων αγοραστών και αυτοί οι
τελευταίοι να στέκονται μπροστά στον φακό και να επαναλαμβάνουν την πικρή
αλήθεια, σαν να είναι ο χορός στην τραγωδία.

Οι εκφράσεις συμβάλλουν στην κατανόηση του θεάματος δίνοντάς του τις
ιδεολογικές του κατευθύνσεις: «η μαφία της αγοράς», «η Καμόρα των μεσαζόντων»
από την πλευρά του κυβερνητικού προσώπου, που έχει και την άνεση των
χαρακτηρισμών, μια και «ανοίγει μέτωπο», «το φτωχό πορτοφόλι του συνταξιούχου
και χαμηλόμισθου» από την πλευρά της τηλεόρασης, «ακριβά όλα και οι μισθοί
χαμηλοί» από την πλευρά των καταναλωτών.

Σύμφωνα με τη στρατηγική της πλήρους ορατότητας που υποτίθεται ότι
χαρακτηρίζει στις εποχές μας αγορά, δημόσιο βίο και πλέον και ιδιωτικό, όλα
είναι εδώ και η ανέχεια των μισθωτών και η κυβερνητική αποφασιστικότητα και η
συστράτευση με τον αδύναμο της τηλεόρασης. H ελπίδα οδηγείται από τη φωταψία
που διαχέεται πλέον σε όλες τις πρώην σκοτεινές γωνιές του κάθε τελάρου με
ζαρζαβατικά.

Ας αναλογιστούμε και τις χώρες της πραγματικής ανέχειας, που ούτε καν τα
τελάρα με τα λαχταριστά βουναλάκια ζαρζαβατικών δεν διαθέτουν, για να
συνειδητοποιήσουμε τη χαρά των ματιών μας τουλάχιστον. Όσο για τη χαρά στο
τραπέζι, ο από μηχανής Θεός την υποσχέθηκε, Καμόρα, ξε-Καμόρα, θα τη βρούμε,
γιατί αν δεν τη βρούμε, τέλειωσε αυτός ο «από μηχανής», θα φέρουμε άλλον, όπως
το ‘πε νέτα-σκέτα μια νοικοκυρά στον κ. Κουλούρη, «αν δεν κάνετε κάτι,
τελειώσατε, θα ‘ρθουν οι άλλοι».