Οι οπερέτες της χειραγώγησης

Μας το δίδαξε ο μπιγκμπραδερισμός ότι και ο πλέον καθημερινός και συνηθισμένος μπορεί να επιβληθεί ως σημαίνων πρόσωπο διά του τηλεοπτικού θεάματος. Αρκεί αυτό να αποφασίσει και μπορεί να επιβάλει οποιονδήποτε

Θέλαμε δεν θέλαμε μάθαμε όλες τις λεπτομέρειες των διακοπών στη χώρα μας της
οικογένειας Ντεγκρέτσια. Τα εκτενή ρεπορτάζ τού Alter και από κοντά τού Star
δεν άφησαν απορίες για το πόσο πολύτιμη είναι στο μοντέλο ενημέρωσής τους η
παρουσία των μιντιο-διασημοτήτων, που και αν δεν είναι ακριβώς τέτοιες τις
κατασκευάζουν, με την απλούστατη και πασίγνωστη πλέον μέθοδο της διαρκούς
ενασχόλησης με τις ασήμαντες λεπτομέρειες της ζωής τους.

Οι ρεπόρτερ μάς θύμισαν εκθέσεις του Δημοτικού «πώς περάσαμε την ημέρα
μας». Σηκώθηκαν, πλύθηκαν, ντύθηκαν, ήπιαν το πρωινό τους και ξεκίνησαν
οικογενειακώς για μπάνιο. H γιαγιά φορούσε καπέλο, η μαμά παρεό, ο παππούς το
παντελόνι ενώ ο μπαμπάς βερμουδίτσα, όπως και οι θείοι. Μπήκαν στο σκάφος –
διότι πρόκειται για γκλάμουρ οικογένεια – και έφυγαν για την παραλία. Μετά
γύρισαν, ξαναπλύθηκαν, ξαναντύθηκαν και βγήκαν να δειπνήσουν. Είχαμε και τα
βαφτίσια. Εστεμμένοι διάφοροι από τη μια και οι διάδοχοί τους από την άλλη,
μεταξύ αυτών και έκπτωτοι, αλλά δεν υπολογίζονται ως τέτοιοι από τη μεγάλη
οικογένεια των ομοίων, που διατηρεί τίτλους και παραδόσεις. Προπάντων το
τελευταίο, η παράδοση, επιβεβλημένη μεν σε ορισμένες χώρες και εποχές, πλην
όμως, αυτή είναι το ισχυρό προσόν του συγκεκριμένου σιναφιού, στο οποίο
στηρίζει την εικόνα του και την εξουσία που αυτή αποπνέει για τα πλήθη των
κοινών θνητών, αυτή δίνει την περιβόητη «γαλάζια» απόχρωση στο αίμα τους.

Μην έχουμε παράπονο, όμως, τα ρεπορτάζ είχαν τη δέουσα ειρωνική απόχρωση στις
φράσεις, στον τόνο της φωνής των ρεπόρτερ και του παρουσιαστή και να, δείξαμε
και τα γιούχα, που έφαγε το ζεύγος και ο υιός Ντεγκρέτσια στην Επίδαυρο.
Εκτονωθήκαμε;

Αλίμονο, το θέαμα έχει τα δικά του μυστικά και οι μάγοι της
επικοινωνίας τα γνωρίζουν πολύ καλά. Άλλωστε δεν τα κρύβουν. Αντιθέτως, τα
ειδικά εγχειρίδια των σπουδών επικοινωνίας βρίθουν παραδειγμάτων για τις
τεχνικές της σκηνοθεσίας μιας μιντιακής οπερέτας που θα επιβάλει τους
πρωταγωνιστές της στη συνείδηση του κοινού. Τεχνικές που τελειοποιήθηκαν την
εποχή του Ρίγκαν, όταν ένα μεγάλο επιτελείο τέτοιων «μάγων» κατασκεύασε μια
προεδρική προσωπικότητα ενορχηστρώνοντας τα μίντια και μόνο να εκτελούν τις
παρτιτούρες πολιτικής παρουσίας, που το ίδιο ετοίμαζε πυρετωδώς.

Μια κλασική περίπτωση που αποδεικνύει τις μεθόδους τους αναφέρεται από
την ανταποκρίτρια του CBS News, Λέσλι Σταλ, η οποία αποκάλυψε σε έκθεσή της τα
χάσματα μεταξύ των προσεκτικά στημένων εικόνων του Ρίγκαν και της πολιτικής
του στην κυβέρνηση. H Σταλ ανησυχούσε για την κριτική χροιά του συγκεκριμένου
ρεπορτάζ της, γιατί υπήρχε η τακτική από το Γραφείο Τύπου του Λευκού Οίκου να
ζητούν εξηγήσεις από τους εργοδότες των ρεπόρτερ για τέτοιου είδους επιθέσεις.
Χτύπησε, πραγματικά, το τηλέφωνο και η Σταλ ετοιμάστηκε για το χειρότερο, αλλά
άκουσε τη «φωνή» από την άλλη άκρη να της λέει: «Σπουδαίο κομμάτι». «Τι;»,
ρώτησε εκείνη απορημένη. «Είπα, σπουδαίο κομμάτι, Λέσλι, γιατί όταν δείχνεις
4,5 λεπτά εικόνες του προέδρου και μάλιστα τόσο συμπαθητικές, κανείς δεν
ακούει τι λες, βλέπει απλώς 4,5 λεπτά τον πρόεδρο. Είχαμε 4,5 λεπτά ανέξοδης
διαφήμισης χάρη σε σένα, για την εκστρατεία επανεκλογής του Ρίγκαν». «Ένιωσα
ηλίθια», ομολόγησε κατόπιν η Σταλ, «γιατί κάλυπτα 4 χρόνια τον Λευκό Οίκο και
δεν είχα αντιληφθεί πώς λειτουργεί το σύστημα επικοινωνίας» (News, politics of
illusion, W.L. Bennett).

Είναι απλό: οι εικόνες βασίζονται στη χαλαρή συνείδηση του θεατή τους,
προκαταλαμβάνουν την κρίση διά του συναισθήματος και αυτό δεν έχει ιδεολογία.