Σαν ενσταντανέ μεγαλείου

H στιγμή συγκινητική, για όλους, πλην της ίδιας της αθλήτριας, που επέδειξε εξαιρετική σοβαρότητα επικεντρώνοντας την προσοχή της στο λάθος που της κόστισε την επίτευξη του πραγματικού της στόχου θυμίζοντας την σημασία της ορθής διαδρομής και όχι του χειροκροτήματος

Πλάνα που προκαλούν ενθουσιασμό αυτά της νεαρής αθλήτριας, που σύρθηκε ως το
τέρμα, με τις δυνάμεις της να την έχουν εγκαταλείψει, εικόνες που αποδεικνύουν
το μεγαλείο του ψυχικού σθένους. Ακόμη κι όταν εκείνη η ψυχή δεν το αισθάνεται
έτσι. Έγινε σύμβολο μέσα σε λίγα λεπτά η αθλήτρια Πόπη Αστροπεκάκη, έγινε
πρότυπο, έγινε, αλίμονό της, η μιντιακή απόδειξη της κουλτούρας του στόχου. H
ίδια δεν έδειξε να έχει καμία σχέση με όλο αυτό το πανηγύρι του ενθουσιασμού
που ξέσπασε γύρω της. Δεν είχε αυτόν τον στόχο. Το είπε με βλέμμα καθαρό σε
όλα τα κανάλια που έπεσαν επάνω της.

Το θέαμα, όμως, έθεσε τους όρους του στην εικόνα της. Το θέαμα του
καθημερινού άλγους, των ανθρώπων που εξαθλιώνονται ουρλιάζοντας τους
μικροκαημούς τους, τις εγωιστικές επιθυμίες τους, το θέαμα των μικρών εαυτών
που μάχονται τυφλά μεταξύ τους, το ριάλιτι θέαμα της ανθρώπινης ταπείνωσης στα
ένστικτα και τις μικροεπιδιώξεις, αυτό το θέαμα είχε ανάγκη το ηρωικό πρόσωπο
της αθλήτριας. Σαν μια στιγμή συγκίνησης, σαν εικόνα, ένα ενσταντανέ μεγαλείου
που κάνει την αντίθεση με την εξαθλίωση, που το ίδιο το θέαμα καθημερινώς
αναπαράγει, εκτυφλωτική, δηλαδή, φωτογενή.

Στο θέαμα των μεγάλων αντιθέσεων προσφέρθηκε θέση λαμπρή στη μικρή
αθλήτρια. Εκείνη όμως, φαινόταν η μόνη να έχει επίγνωση της πραγματικότητας.
Απέναντι σε περιχαρείς παρουσιαστές, που επαινούσαν τη γενναιότητά της με
ενθουσιασμό, εκείνη παρέμενε ήρεμη και συνετή. «Νιώσατε αδιαθεσία, τι
νιώσατε;». Να περιγράψει τη στιγμή, να περιγράψει την ψυχή, αυτό της ζητούσαν.
Εκείνη την έδειχνε, αλλά δυστυχώς δεν είχε εικόνα θριάμβου να προσφέρει και
ουδείς της έδινε σημασία. «Έμαθα τώρα πώς να ελέγχω τις δυνάμεις μου», είπε
εξηγώντας για μία ακόμη φορά τι στ’ αλήθεια την ενδιαφέρει. H ορθή διαδρομή
για τον στόχο, η διαδικασία που θα την οδηγήσει στη νίκη, ο μακρύς δρόμος, ο
αθέατος, ο έλεγχος, όχι η ορμή και το εκτυφλωτικό της στιγμιαίο αποτέλεσμα.

Πρόσφεραν συγκίνηση εκείνα τα πλάνα με την αθλήτρια γονατισμένη, με το
κορμί να μην υπακούει και μόνο την ψυχή να δίνει εντολές για να συρθεί ως το
τέρμα των 5.000 μέτρων, που είχε ελπίσει πως θα γίνουν διαβατήριο για τον δικό
της επόμενο στόχο. Φτερούγισαν καρδιές με τις εικόνες του σθένους μιας
πιτσιρίκας, χειροκρότησαν με ενθουσιασμό το πείσμα οι θεατές του. H εικόνα
έχει τη δύναμη, το μήνυμα. Είναι το θέαμα, θριαμβευτικό, εκτυφλωτικό τόσο, που
μουδιάζει γλυκά οποιαδήποτε άλλη αντίδραση, σκέψη, αίσθηση. Μας συγκινεί η
εικόνα μιας μάνας που δίνει τη μοναδική μπουκιά φαγητό στο παιδί της. Για
εκείνη αυτό είναι φυσικό. Για τους άλλους μοιάζει ηρωικό, γιατί αναζητούν το
μεγαλείο στην εικόνα του, όχι στο αληθινό συναίσθημα, στη μετάφρασή του όχι
στην ύπαρξή του. H τηλεόραση, βεβαίως, θέλει εικόνα. H νεαρή αθλήτρια έδειξε
τον άλλο δρόμο, γνωρίζοντας, όπως όλοι οι άνθρωποι του αγώνα, ότι η νίκη θέλει
αυτοέλεγχο και όχι παρόρμηση, αλλιώς κερδίζεις ίσως το θέαμα, αλλά όχι τον
πραγματικό στόχο της ψυχής.

Έχουμε ανάγκη την εικόνα του θριάμβου σαν μια στιγμή πρωτοτυπίας στην
καθημερινή ανθρώπινη εξαθλίωση. Ένα παγωμένο στιγμιότυπο για μαζική
κατανάλωση, περιορισμένο, αφυδατωμένο από τους ανθρώπινους χυμούς, τον κόπο,
το λάθος, την αμφιβολία. Καταναλώνουμε χωρίς να καταλαβαίνουμε, χωρίς να
χωνεύουμε, μηρυκάζοντας τον θρίαμβο, επενδύοντας από τον καναπέ. Μόνο που «η
ουσία του κόσμου δεν είναι η πρωτοτυπία, αλλά η ανανέωση» γράφει ο Πεσόα στον
«Ηρόστρατο» (Εκδ. Εξάντας, μεταφρ. Χάρης Βλαβιανός) αναφέροντας τους στίχους
του Τένισον «Γιατί άνθρωποι πατώντας στα σκαλοπάτια του ζωντανού εαυτού τους,
μπορούν να κατακτήσουν τα απώτατα ύψη» («For men may rise on stepping-stones,
Of their live selves to higher things»). Στον «ζωντανό εαυτό» όχι στο θέαμα,
στη μετάφραση.