Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Σκηνή πρώτη: Ενώ οι ηγέτες της E.E. συζητούσαν στη Θεσσαλονίκη για το πώς
τα σύνορα της Ευρώπης θα γίνουν απροσπέλαστα για τις «ορδές των λαθραίων»,
κοντά στις ιταλικές ακτές ναυάγησε ένα καράβι με 250 ικέτες από την Αφρική
(εγώ τους λέω ικέτες και όχι «λαθρομετανάστες»). Αποτέλεσμα: πάνω από 200 οι
πνιγμένοι. Οι κάτοικοι της Λαμπεντούζα αποφάσισαν να μην τρώνε ψάρια εκείνες
τις ημέρες διότι «τρέφονται από τα πτώματα των μεταναστών». Μόλις έμαθε την
απόφαση των κατοίκων ένας στέλεχος της Lega Nord είπε: «Και τι φταίνε τα
ψάρια;»… Μόνο μερικές ημέρες πριν, ο αρχηγός της Lega και υπουργός της
ιταλικής κυβέρνησης Ουμπέρτο Μπόσι είπε ότι «τους λαθραίους πρέπει να τους
χτυπήσουμε με κανόνια»…

Σκηνή δεύτερη: Στην Ελλάδα εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες θα μείνουν
παράνομοι γιατί δεν πρόλαβαν να καταθέσουν τα χαρτιά για τη νομιμοποίησή τους.
Αυτοί που πρόλαβαν θα παραμείνουν (μέχρι νεωτέρας) ημιπαράνομοι… Επί δύο
χρόνια «λάδωσαν» με τον χρόνο τους, τα νεύρα τους και τα λεφτά τους τα
γρανάζια μιας γραφειοκρατίας και μιας διαδικασίας νομιμοποίησης (;) που τους
αφαίρεσε και την τελευταία σταγόνα αξιοπρέπειας και ελπίδας… Εντούτοις, οι
εκπρόσωποι της Πολιτείας είπαν ότι «φταίνε οι μετανάστες»…

Κατά μία «διαβολική» συγκυρία, οι δύο «σκηνές» συμπίπτουν με την έναρξη της
τουριστικής σεζόν. Γι’ αυτό θυμήθηκα τη μεταφορά του Zygmunt Bauman * για τους
τουρίστες και τους πλάνητες.

***

Στη μετα-νεωτερική μας κοινωνία είμαστε όλοι, εκουσίως ή ακουσίως, εν
κινήσει. Αλλά μερικοί μετακινούνται επειδή βρίσκουν τον κόσμο ακαταμάχητα
ελκυστικό: αυτοί είναι οι τουρίστες. Μερικοί (η πλειοψηφία της υφηλίου)
μετακινούνται επειδή βρίσκουν τον κόσμο αβάσταχτα αφιλόξενο: αυτοί
είναι οι πλάνητες.

Οι πλάνητες επιθυμούν σφόδρα να τελειώσει η «μετακίνησή» τους και να γίνουν
και εκείνοι «ντόπιοι», «αλλά ξέρουν ότι δεν θα μείνουν κάπου για πολύ, μια που
δεν είναι ευπρόσδεκτοι σε κανένα μέρος όπου σταματούν… Παίρνουν ξανά τους
δρόμους όχι όταν έχουν πια στραγγίξει και την τελευταία σταγόνα διασκέδασης
που μπορούν να προσφέρουν οι ντόπιοι, αλλά όταν οι ντόπιοι χάσουν πια την
υπομονή τους και αρνηθούν να ανεχθούν περισσότερο την ξένη παρουσία τους».

***

Οι πλάνητες είναι οι «νομάδες της παγκοσμιοποίησης». Όπου και όσο καιρό
και να μείνουν δεν μπορούν να απαλλαγούν από την ετικέτα του νεοαφιχθέντος και
του παρείσακτου: η παραμονή τους πρέπει να κηρύσσεται προσωρινή, έτσι ώστε
όλοι οι άλλοι να αισθάνονται ότι η δική τους είναι αιώνια…

Ο πλάνητας είναι το alter ego του τουρίστα – όπως ο άπορος είναι το
alter ego του εύπορου ή ο αλλοδαπός είναι το alter ego του
ημεδαπού. «Το να είσαι alter ego σημαίνει να λειτουργείς σαν κάδος
απορριμμάτων όπου σωρεύονται όλα τα ανείπωτα κακά προαισθήματα, οι άφατοι
φόβοι, οι κρυφές αυτοϋποτιμήσεις και οι ενοχές που φοβόμαστε πολύ και δεν
θέλουμε να σκεφτόμαστε».

Έτσι είναι ο μετα-νεωτερικός μας κόσμος: ένα συνεχές που εκτείνεται ανάμεσα
στους πόλους του «τέλειου τουρίστα» και του «αθεράπευτου πλάνητα»…

***

Αλίμονο σε όσους έτυχε να γίνουν πλάνητες (σαν και εμένα). Το
«παιχνίδι» έχει φτιαχτεί με τέτοιο τρόπο ώστε μια ζωή να εκλιπαρούν για μια
άδεια παραμονής και να σκέφτονται την επόμενη μετακίνηση… Να προσεύχονται
κάθε μέρα να μην καταλήξουν στην κλούβα της απέλασης, να μην πέφτουν σε μπλόκο
της Αστυνομίας ακούγοντας το ίδιο ταπεινωτικό ρεφρέν: «Έλα στο Τμήμα,
εξακρίβωση στοιχείων!»… Αιωνίως…

ΥΓ: Κάποιοι πλάνητες θα διαδηλώσουν αυτή την Πέμπτη στις 19.00 στο
κέντρο της Αθήνας. Είναι σοφό να μην υποτιμήσουμε την οργή τους…

* Zygmunt Bauman, «Η μετανεωτερικότητα και τα δεινά της»,
Εκδόσεις Ψυχογιός.