Eλιά στην ορχήστρα, τριαντάφυλλα στον θώκο

Ο Οιδίπους – Γιάννης Βόγλης σε σκηνή σπαραγμού ανάμεσα στις κόρες του Ισμήνη – Κάτια Γέρου και Αντιγόνη – Δήμητρα Χατούπη

Μια ωραία, με πλούσια σκιά ελιά – το ιερό δένδρο της Αττικής που ο
Σοφοκλής υμνεί στην έσχατη τραγωδία του «Οιδίπους επί Κολωνώ», συμπίλημα της
γεροντικής σοφίας του – πάνω σ’ ένα παταράκι, μπροστά από τη θυμέλη, και λίγα
αναμμένα φαναράκια, σκορπισμένα στα ερείπια της σκηνής: αυτό ήταν το σκηνικό
περιβάλλον – πεμπτουσία της λιτότητας – που «πρότεινε» ο Διονύσης Φωτόπουλος
και που άφηνε σχεδόν γυμνή την ολοστρόγγυλη ορχήστρα να υποδεχθεί την
παράσταση του Μίμη Κουγιουμτζή και του «Θεάτρου Τέχνης».

Ο «Οιδίπους επί Κολωνώ», που ατύχησε πέρσι στην Επίδαυρο, όταν η
πρεμιέρα του διακόπηκε από τη βροχή και η δεύτερη παράστασή του για τον ίδιο
λόγο ματαιώθηκε, εγκαινίασε, την Παρασκευή, την 49η επίσημη διοργάνωση των
Επιδαυρίων, υπό συνθήκες καύσωνα φέτος σε ένα κοίλον στο οποίο, παρά τη βαριά,
υγρή αργολική ζέστη, που ευτυχώς «έσπασε» όταν η παράσταση άρχισε, είχαν
συγκεντρωθεί περίπου 4.000-4.500 άτομα.

H λιτότητα, την οποία υπέβαλε το περίτεχνα φωτισμένο από τον Σάκη
Μπιρμπίλη, εκ των κάτω κυρίως, με πολλούς προβολείς που περικύκλωναν την
ορχήστρα, σκηνικό, αλλά και τα κοστούμια που επιμελήθηκε η Κατερίνα Σωτηρίου
τη σφραγίδα, όμως, του Διονύση Φωτόπουλου έφεραν – αυτά τα «σκοτωμένα»
χρώματα, τα καφέ και πράσινα, με ελάχιστο γαλάζιο, αυτές οι καλύπτρες που το
μαλακό τους ύφασμα έπεφτε μαλακά ώς κάτω από τους ώμους, με το μαύρο, το
δέρμα, τις στρατιωτικές αρβύλες να εμφανίζονται μαζί με το στοιχείο της βίας –
διαπερνούσε και όλη την παράσταση αφήνοντας τον λόγο του Σοφοκλή, όπως τον
διύλισαν τα νέα ελληνικά τού μεταφραστή Δημήτρη Μαρωνίτη, να «διαποτίζει» το
θέατρο του Πολυκλείτου.

Λιτά άνοιξε, υπό τον ήχο του φλάουτου του παρόντος με κοστούμι του
Χορού Φίλιππου Τσαλαχούρη, ο οποίος συνέθεσε και δίδαξε τη μουσική, φλάουτου
που συνόδευσε όλη την παράσταση δημιουργώντας φωτοσκιάσεις μιας ανεπαίσθητης
μελαγχολίας, λιτά κύλησε, με ήχους κρουστών να την ενισχύουν και να της
προσθέτουν μέγεθος μεταφυσικό όταν το χρειαζόταν, λιτά κινήθηκε, στις
«μαλακές», με «καμπύλες», χορογραφίες της Σοφίας Σπυράτου, ο Χορός – που
θεωρήθηκε από τα καλύτερα στοιχεία της παράστασης.

Ο γέροντας, αυτοτυφλωμένος Οιδίπους – Γιάννης Βόγλης έφτασε,
υποστηριζόμενος από την κόρη του Αντιγόνη – Δήμητρα Χατούπη με τα σταχτιά
μαλλιά της απόγνωσης, στον Κολωνό, στο Άλσος των Ευμενίδων, όπου θα διαλέξει
να αναπαυθεί για πάντα, ευλογώντας τον τόπο που θα δεχθεί το κορμί του που το
έπληξαν όλες οι δυστυχίες. Κάτω από τη σκιά της ελιάς θα δεχθεί και την άλλη
κόρη του Ισμήνη – Κάτια Γέρου που έχει τρέξει κοντά του, τον βασιλιά της
Αθήνας Θησέα – Θόδωρο Γράμψα που φιλόξενα θα του προσφέρει άσυλο, το
γυναικάδελφό του Κρέοντα – Κώστα Τριανταφυλλόπουλο, που για λόγους
σκοπιμότητας τον εκβιάζει να γυρίσει στη Θήβα απ’ όπου τον έδιωξε, απάγοντας
με τους στρατιώτες του τις δυο του κόρες τις οποίες θα απελευθερώσουν όμως οι
άνθρωποι του Θησέα, και τον γιο του Πολυνείκη – Γιάννη Καρατζογιάννη, ο οποίος
βαδίζει με τους Αργείους εναντίον της Θήβας διεκδικώντας από τον αδελφό του
Ετεοκλή τον θρόνο της που εκείνος έχει σφετεριστεί, και που τον καταριέται.

Όταν φτάσει η ώρα θα εμπιστευθεί στον Θησέα σαν διαθήκη ένα
προστατευτικό για την Αθήνα μυστικό και θα απέλθει μαζί του στο ιερό Άλσος –
πίσω από τη σκηνή -, βαδίζοντας ανάμεσα σε βροντές και σε καπνούς και σε ένα
εκτυφλωτικό φωτεινό στεφάνι, για να τελειώσει την πολύπαθη ζωή του σε μυστική
για τους άλλους ταφή. Αγγελιαφόρος στα λευκά – ο Γιάννης Φέρτης – θα
περιγράψει το θαυμαστό τέλος – «ανάληψή» του. Και ο Χορός θα εξέλθει, υπό τους
ήχους του φλάουτου και πάλι, αφήνοντας ολομόναχες, πιασμένες από το χέρι, τις
δυο αδελφές, την Αντιγόνη και την Ισμήνη.

Το χειροκρότημα στο τέλος για τους ηθοποιούς ήταν θερμό από το κοινό,
για να δυναμώσει για τη Δήμητρα Χατούπη και τον Γιάννη Βόγλη, ενώ το
μοιράστηκαν μαζί τους ο Δημήτρης Μαρωνίτης, η Σοφία Σπυράτου και ο Φίλιππος
Τσαλαχούρης.

Το διέκοψε με ένα νεύμα ο συγκινημένος Θόδωρος Γράμψας: «Στις πρεμιέρες
είθισται να εμφανίζεται και ο σκηνοθέτης. Ο Μίμης Κουγιουμτζής απόψε δεν θα
εμφανιστεί. Το “Θέατρο Τέχνης”, ο Γιώργος Λαζάνης, οι ηθοποιοί, όλοι οι
συντελεστές, οι μαθητές αφιερώνουμε την αποψινή παράσταση στον αγαπημένο μας
Μίμη Κουγιουμτζή». Το χειροκρότημα όλων μας, όπως και πριν από την παράσταση,
όταν από τη φωνή της υπεύθυνης του θεάτρου Βαρβάρας Τσιπλάκου ακούστηκε αυτή η
αφιέρωση, ήταν εκ βαθέων. Το μπουκέτο με τα ολόφρεσκα λευκά τριαντάφυλλα,
εξάλλου, διακριτικά αφημένο στο κέντρο του θώκου, μας θύμιζε την απουσία του.

Πάντως, είμαι σίγουρος, η ψυχή του Μίμη, κάπου εκεί θα ήταν. Και θα
αγαλλιούσε που η πρεμιέρα αυτή επιτέλους έγινε στην Επίδαυρο. Στις ελιές, πλάι
από το θέατρο, μαζί με τους ανθρώπους που του παραστέκονται, καθόταν ο Γιώργος Λαζάνης.