Eυρώπη και Bαλκάνια

Παραμονές της Συνόδου της Αθήνας, ο Καρλ Μπιλντ – πρώην πρωθυπουργός της
Σουηδίας και πολύ καλός γνώστης των Βαλκανίων – έγραφε: «Έχω φθάσει στο ακραίο
συμπέρασμα ότι το μέλλον της E.E. θα καθορίζεται από το μέλλον των
Βαλκανίων»…

Οι απλοί άνθρωποι στα Βαλκάνια βλέπουν την Ευρώπη ως την μόνη ελπίδα να
ξεφύγουν από την οικονομική εξαθλίωση, αλλά προπαντός από τον φαύλο κύκλο του
εθνικισμού που έχει σακατέψει τους λαούς μας. Εάν – ο μη γένοιτο! – κατέρρεε η
E.E., την επόμενη ημέρα τα Βαλκάνια θα μετατραπούν σε σφαγείο…

Ποια είναι όμως σήμερα η κατάσταση στα Βαλκάνια; H δολοφονία του Σέρβου
πρωθυπουργού Ζόραν Τζίντζιτς απέδειξε ότι οι βαλκανικές κοινωνίες βρίσκονται
υπό την ομηρεία μιας νέας μετα-μοντέρνας τυραννίας: ένα μείγμα ακραίου
εθνικισμού και μαφίας. Ο Ιταλός συγγραφέας Λεονάρντο Σάσα όριζε τη μαφία ως
«την παρασιτική βαθμίδα που χρησιμοποιεί το έγκλημα για να παρεμβάλλεται
ανάμεσα στο κράτος και τους πολίτες…».

Στην περίπτωση των Βαλκανίων δεν πρόκειται για «παρασιτική βαθμίδα», αλλά «για
την ιδιωτικοποίηση του κράτους από τα μαφιόζικα δίκτυα και το οργανωμένο
έγκλημα που συχνά κυκλοφορεί με το ένδυμα του εθνικισμού» – γράφει ο Γερμανός
δημοσιογράφος Νόρμπερτ Μαπ-Νιέντιεκ, σε ένα αξιοσημείωτο βιβλίο που
κυκλοφόρησε πρόσφατα.

Σκληρές, θλιβερές διαπιστώσεις, που δεν απέχουν όμως πολύ από την
πραγματικότητα.

Τότε, τι μέλλει γενέσθαι; H απάντηση ανήκει πρώτα στις κοινωνίες μας. Εμείς
πρώτα πρέπει να ξεφύγουμε από τη νοοτροπία «πάντα φταίνε οι άλλοι», που μας
χαρίζει το βολικό «προνόμιο» του αιώνιου θύματος και να αναλάβουμε τις ευθύνες
μας. Από την άλλη πλευρά, η E.E. δείχνει να έχει μάθει από τα παθήματα του
παρελθόντος και θεωρεί την ένταξη των Βαλκανίων στο «ευρωπαϊκό όραμα» ως μία
από τις σοβαρότερες πολιτικές της προκλήσεις.

Στο μεταξύ, τα Βαλκάνια βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη, μέσω των μεταναστών τους,
οι οποίοι αποτελούν το πιο δυναμικό κομμάτι των χωρών προέλευσής τους.

Αποτελούν τη μεσαία τάξη αυτών των χωρών, είναι οικονομικά ανεξάρτητοι,
συνεπώς είναι δύσκολο να τους «εντάξουν» στο μαφιόζικο πολιτικό σύστημα που
προαναφέραμε. Επιπλέον, έχουν αποκτήσει μια δημοκρατική νοοτροπία και – λόγω
και της γεωγραφικής εγγύτητας – μπορούν να γίνουν αληθινή κινητήρια δύναμη για
τις χώρες καταγωγής.

Για να γίνει αυτό όμως, χρειάζεται να έχουν τη δυνατότητα της ελεύθερης
κυκλοφορίας και της «διπλής παρουσίας». Αφού το μέλλον των Βαλκανίων είναι
στην E.E., δεν είναι μια καλή ιδέα να αρχίσουν να χαίρουν του «προνομίου» της
διπλής ιδιότητας του πολίτη, της ευρωπαϊκής και της χώρας καταγωγής τους; Αντ’
αυτού όμως, οι περισσότεροι εξ εκείνων βρίσκονται στιγματισμένοι και σε
κατάσταση ημι-παρανομίας… Σ’ αυτήν την κατάσταση, το να μιλήσει κανείς για
«διπλή παρουσία» και συμβολή στις χώρες καταγωγής, μοιάζει περισσότερο με
ανέκδοτο…

H άλλη πρόταση ανήκει στον Νόρμπερτ Μαπ-Νιέντιεκ, ο οποίος προτείνει την
ένταξη των Βαλκανίων στα ευρωπαϊκά κονδύλια που ισχύουν για τις δέκα
καινούργιες χώρες της E.E.

Αυτό, υπό τον όρο ότι οι ευρωπαϊκές διωκτικές και δικαστικές αρχές θα έχουν
«άμεσο δικαίωμα παρέμβασης» στα Βαλκάνια, ενώ οι πιο υψηλές ευρωπαϊκές
δικαστικές βαθμίδες θα μπορούν να διεξάγουν έρευνες ακόμα και για τα πιο υψηλά
κυβερνητικά πρόσωπα, σε οποιοδήποτε κράτος των Βαλκανίων. Μπορεί όλα αυτά να
ακούγονται δύσκολα και κάπως ανέφικτα… Εάν διαθέτει κανείς κάποια καλύτερη
ιδέα, ας τον ακούσουμε…

Ο Γκάζμεντ Καπλάνι είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας