ΓNΩMH «Eυρωπαϊκό πράγμα»

Μία από τις αλήθειες που έχουν αποκαλυφθεί τον τελευταίο καιρό είναι ότι το
εθνικό κράτος πεθαίνει, βαριά άρρωστο από παγκοσμιότητα. Το σχέδιο Συντάγματος
που παρουσιάζεται σήμερα στη Θεσσαλονίκη αποτελεί απόδειξη του γεγονότος αυτού
ως σύμβολο μιας νέας ομαδοποίησης κρατών. Δεν συμφωνούν όμως όλοι με αυτήν τη
διάγνωση. Ο πρώην υπουργός Υγείας των Εργατικών Άλαν Μίλμπερν έγραψε ότι η
Ευρώπη ενώθηκε για να σώσει, όχι για να ενταφιάσει το εθνικό κράτος.

Το έμβλημα ή η γραφική παράσταση που θα υιοθετήσει αυτή η μελλοντική οντότητα
ή «ευρωπαϊκό πράγμα» μπορεί να αποκαλύψει πολλά για τα χαρακτηριστικά της
λειτουργίας του. Στον Μεσαίωνα, το κληρονομικό κράτος μπορούσε να απεικονιστεί
ως μία ευθεία κάθετη γραμμή που συνέδεε αφηρημένα τον ηγεμόνα με τους υπηκόους
του, οι οποίοι εκτείνονταν σε μια οριζόντια βάση. Το σύγχρονο κράτος
συγκροτήθηκε, αντίθετα, με τη μορφή πυραμίδας: στη βάση εξακολουθούσε να
βρίσκεται ο υπήκοος-πολίτης, ο οποίος μπορούσε όμως να ανεβεί τα σκαλοπάτια
και να φθάσει στην κορυφή. Το εθνικό κράτος, με την εκβιομηχάνιση, την
υποχρεωτική εκπαίδευση, τη δημοκρατία και το χρέος του πολίτη να πεθαίνει για
την πατρίδα, έλαβε τη μορφή παραλληλεπιπέδου, όπου πρώτος, μεταξύ ίσων,
διοικεί ένα άτομο.

Το νέο «ευρωπαϊκό πράγμα» θα είναι πιθανότατα μια έλλειψη που θα αποτελείται
από μία ομάδα σφαιρών (των κρατών-μελών). Θα διατηρήσει ουσιαστικά στοιχεία
του εθνικού κράτους. Προς τα μέσα, θα είναι στοιχεία που ανταποκρίνονται στη
μετατροπή του πολίτη σε καταναλωτή, ο οποίος θέλει να αγοράζει από ιδέες μέχρι
αποσμητικό. Προς τα έξω, θα είναι η νέα προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δίπλα
σε αυτή την Ευρώπη, με έναν αυτοκράτορα που θα έχει τόσο λίγες εξουσίες όσο
εκείνος της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, θα υπάρχει ένας ήλιος μονομερής και
λαμπρός. Απέναντι σε αυτόν τον υποδοχέα κρατών, το υπερ-κράτος της Ουάσιγκτον.

Ο Μιγκέλ Άνχελ Μπαστενιέρ είναι αρθρογράφος της «Ελ Παΐς»