MATIEΣ Ο Xατζιδάκις

M’ έπιασε κάτι σαν πανικός εκείνο το μεσημέρι, μόλις πληροφορήθηκα, στη Νέα
Υόρκη, από τον συνάδελφο B. Καββαθά, ότι πέθανε ο Μάνος Χατζιδάκις. Κι όμως,
τον περίμενα αυτόν τον θάνατο. Ο Γιώργος Λεφεντάριος, που ήταν η σκιά του
Μάνου, με είχε προειδοποιήσει: «Δεν θα την γλιτώσει, τελικά, ο
Χατζιδάκις…Όπως ξέρεις, έχει σάκχαρο και οι γιατροί τού έχουν απαγορεύσει
ακόμη και να σκέφτεται τη λέξη γλύκισμα. Αλλ’ αυτός έχει κρυμμένα, κάτω από το
κρεβάτι του, μέσα σε κομοδίνα, ανάμεσα σε παρτιτούρες, κουτιά με σοκολατάκια,
κουραμπιέδες και μελομακάρονα. Και μόλις διαπιστώνει ότι δεν τον
παρακολουθούν, χώνει ένα σοκολατάκι στο στόμα! Τα χέρια του, στις παλάμες,
είναι γεμάτα πληγές… Ο άνθρωπος, αυτοκτονεί…».

Δεν πιστεύω ότι ο Μάνος είχε αποφασίσει να ξεμπερδεύει με τη ζωή του. Πριν από
έναν χρόνο μόλις, είχε κάνει μια δήλωση σε σχέση με τις μελλοντικές εργασίες
του και είχε πει, «έχω καιρό μπροστά μου. Εκτός κι αν υπάρχουν μερικοί που
πιστεύουν ότι ένας “εξηντάρης”, όπως είμαι εγώ, γέρασε και ξόφλησε». Δεν ήταν,
βέβαια, «εξηντάρης». Ήταν στα 68, όταν έκανε τη δήλωση. Αλλά έδειχνε
ψυχολογικά ακμαίος.

Πιστεύω ότι ο Χατζιδάκις αφέθηκε. Καίτοι άρρωστος, νόμιζε ότι «κι αυτό θα
περάσει». Κι ας τον πίεζαν οι φίλοι του, οι δικοί του, να μπει σ’ ένα
πρόγραμμα, να προσέχει, να μην εκτίθεται στον κίνδυνο. Ήταν, από χαρακτήρα,
έξω από προγράμματα. Και απρόβλεπτος. Ποτέ δεν ακολουθούσε τη μέση οδό. Θα τον
χαρακτήριζα με τις λέξεις «ο μεγάλος αντιφατικός». Γιατί δεν λογάριαζε ποτέ τα
συν και τα πλην. Υπουργός, προϊστάμενός του στο Γ’ Πρόγραμμα, ήταν ο
Τσαλδάρης. Και ο Μάνος, με τη δηλητηριώδη γλώσσα του, μόλις τον έβλεπε να
μπαίνει στα πόδια του, τον έβριζε δημόσια. Ή μήπως ήταν μικρό το σοκ που
προκάλεσε στην χορτάτη και ανέμελη κοινή γνώμη του αθηναϊκού κέντρου, με τη
διάλεξή του για τις «Έξι λαϊκές ζωγραφιές»;

Ο Χατζιδάκις μάς άφησε κληρονομιά τη μαγική μουσική του. Μια μουσική που δεν
ακουμπούσε πουθενά, αλλά ερχόταν κατ’ ευθείαν από το βάθος του ουρανού. Ήταν
τολμηρός και γενναίος. Και λάτρευε τους νέους και τους δασκάλους του: τον
Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Μόραλη, τον Εμπειρίκο, τον Γκίκα. Αντίθετα,
δεν αγάπησε ποτέ τον Ρίτσο, τον Λειβαδίτη, τον Βάρναλη, τον Αναγνωστάκη, που
λάτρεψε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Εννιά χρόνια συμπληρώθηκαν την Κυριακή, από τον θάνατό του. Να τον θυμόμαστε.
Και να τον αγαπάμε. Και να οργανώνουμε σπουδαίες γιορτές στη μνήμη του. Ο
Χατζιδάκις γέμισε προικιά τη ζωή μας. Και διαμόρφωσε την αισθητική και την
ευαισθησία μας σε πολύ μεγάλο βαθμό. Και μας έμαθε, ακόμα, ότι το χρήμα δεν
έχει καμιά σημασία. Ο ίδιος, το ξόδευε ασυλλόγιστα. Κι όποτε του χτυπούσαν την
πόρτα νέοι ποιητές, τους πλήρωνε τα έξοδα για να βγάλουν τα βιβλία τους…