Zωή σε αποσύνθεση

O πόλεμος τελείωσε, όχι όμως και το δράμα των ανθρώπων του Ιράκ που οι ζωές τους διαλύθηκαν

Όπλα που πωλούνται στις λαϊκές αγορές δίπλα στα λιγοστά φρούτα και ψάρια,
έρημοι χωματόδρομοι και ξεκοιλιασμένα κτίρια, ανάμεσά τους σκουπίδια που
σαπίζουν, παντού μόνον άντρες και μερικά πιτσιρίκια που χαζεύουν το εμπόριο
δίπλα τους, με την αγριάδα των όσων βλέπουν, όσων είδαν τις ημέρες του πολέμου
ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους, αταίριαστη με τα άγραφα μάγουλά τους. Είναι τα
παιδιά του Ιράκ, ο λαός του Ιράκ, της Βαγδάτης που ζει την «ημέρα μετά».

Βρέθηκε εκεί ο φακός της NET, με τον Γιώργο Κοίλιαρη ξεναγό μας, σε ένα σκληρό
οδοιπορικό στον τόπο που λίγο καιρό πριν συγκέντρωνε τις συγκινημένες σκέψεις
μας. Τον ξεχάσαμε; Πολύ φυσικό. Το ξέρουμε πια πως η προσοχή μας για τους
δυστυχισμένους του πλανήτη μπορεί να είναι έντονη, αλλά στιγμιαία.

Εκείνο τον τόπο του μαρτυρίου ήρθε να μας θυμίσει η NET δίνοντας
εικόνες από μια ζωή που αγωνίζεται να συντεθεί στα ανθρώπινα συστατικά της.
Όσα έχουν απομείνει. Και αυτά που δείχνει ο φακός δεν είναι πολλά. Κλειδωμένες
στα σπίτια τους οι γυναίκες φοβούνται. H μικρή ελληνική κοινότητα διαλυμένη.
Δύο κυρίες ελληνικής καταγωγής περιγράφουν με συγκλονιστική απλότητα έναν
εφιάλτη. Έχουν να βγουν στον δρόμο από τις ημέρες προ του πολέμου. Κυκλοφορούν
ληστές και δολοφόνοι. Όπλα παντού. Φόβος. Χτυπούν για να σου αρπάξουν το
αυτοκίνητο, δεν ορρωδούν. Πεινασμένοι, εξαγριωμένοι, εξαθλιωμένοι σε μια πόλη
που μοιάζει με σκηνικό ταινίας για την πυρηνική καταστροφή. Ερείπια, ένα
λάστιχο στάζει νερό στηριγμένο σε μια πέτρα και εκεί στριμώχνονται πιτσιρίκια
και άντρες να προφτάσουν καμιά σταγόνα να πιουν.

H μουσική υπόκρουση κάνει τις εικόνες ακόμη πιο άγριες, ακόμη πιο
θλιβερές, αλλά όσο κι αν διαφωνούμε με αυτή την τακτική δραματοποίησης, μιας
έτσι κι αλλιώς άγριας πραγματικότητας, σημασία έχει ότι ο φακός την
αποκαλύπτει. Το συγκλονιστικό είναι ότι αυτή η τραγωδία μοιάζει πλέον μακρινή
μας, αποκαμωμένοι κι εμείς από το εκτυφλωτικό θέαμα του δράματος που
προηγήθηκε, όπως μας συμβαίνει πάντα των τηλεθεατών. Ο φακός, όμως, επιμένει
να θυμίζει πως τίποτε δεν τέλειωσε.

Καρμπάλα στο Νότιο Ιράκ. Χιλιάδες Ιρακινοί περπατούν προς το ιερό τέμενος να
προσκυνήσουν, ενώ μια φάλαγγα τεθωρακισμένων διασχίζει δίπλα τους τα χωμάτινα
τοπία. Ανάμεσα στα κτίρια καμένα τανκς. Ένα πολύχρωμο πλήθος τραγουδάει στη
γλώσσα του την πίστη στον Θεό και βρίσκει ευκαιρία την κάμερα να προβάλει τα
αιτήματά του, προς ποιον άραγε; Μια δίκαιη κυβέρνηση με την εποπτεία του ΟΗΕ.

Ο πιο τηλεοπτικός πόλεμος στην ιστορία μοιάζει να έχει εκπαιδεύσει όσους
έγιναν οι πρωταγωνιστές του να αξιοποιούν την κάμερα όπου την βρουν. Μια
διαδήλωση οργανώνεται ειδικώς για τον φακό της NET. H κάμερα είναι η ελπίδα
τους, ακόμη. «Μας είπαν οι Αμερικανοί ότι θα φέρουν την ελευθερία και
δουλειές, πού είναι;» αναρωτιούνται με απελπισία οι ρακένδυτοι.

Το οδοιπορικό του Γιώργου Κοίλιαρη απείχε από το να είναι μια
εξαντλητική έρευνα για τις συνθήκες στην περιοχή μετά τον πόλεμο, άλλωστε οι
άνθρωποι μιλούν μόνο για να επιδείξουν τις πληγές τους, όπως όλοι οι
ταπεινωμένοι που αισθάνονται πως μόνο συγκίνηση και φιλανθρωπία μπορούν να
διεκδικήσουν, πως μόνο το σκάνδαλο της δυστυχίας τους είναι φωτογενές. Και
έχουν δίκιο. Οι κατέχοντες αξιώματα σε πολιτικές και θρησκευτικές οργανώσεις
προτιμούν τη σκιά, είναι δύσπιστοι. Αυτό που προβλήθηκε από τη NET ήταν απλώς
η διαδρομή του συνεργείου μέσα από ερείπια, σε κατεστραμμένα τοπία, δίπλα από
εξαγριωμένους και οπλισμένους Ιρακινούς, αλλά ήταν και αρκετό να μας θυμίσει
πως εκεί η ζωή παραμένει τραγική και πως η δική μας συγκίνηση, των τηλεθεατών,
μπορεί να αγκαλιάζει την δυστυχία, αλλά δεν μπορεί να έχει την υλική της
πραγμάτωση. Απλώς προτιμούμε να κάνουμε το φορτίο μας ελαφρύτερο ανάγοντάς το
σε θέαμα, που εκτονώνει χάρη στην ηρωική ηθική που έχει πάντα η σκηνοθεσία του.