Tο κιτς και οι άλλοι

«Το κακόγουστο και το μελοδραματικά αισθητικά καμωμένο, μιμούμενο την υψηλή
τέχνη». Τα λεξικά. «H σύγχρονη τέχνη είναι διπλωματικό όπλο». «Οι εκθέσεις
σύγχρονης τέχνης έχουν καταστεί αποτελεσματικό μέσο πολιτιστικής διπλωματίας».
Λόγια της κ. Ρόζας Μαρίνεθ, επιμελήτριας εκθέσεων.

Ποια η σχέση τους; Το ότι και τα προϊόντα kitsch και τα έργα τέχνης είναι
προϊόντα μαζικής παραγωγής. Πρέπει να αποδεχτούμε πως ζούμε την ομορφιά της
ασχήμιας ή την ασχήμια της ομορφιάς. Το kitsch εγκαταστάθηκε για τα καλά στα
σαλόνια και στην καθημερινή μας ζωή. Ζούμε με την αισθητική του kitsch και
οφείλουμε να κρίνουμε και να ξεχωρίζουμε πια το όμορφο από το άσχημο kitsch,
και όχι το ωραίο από το άσχημο σύμφωνα με τους κανόνες της αισθητικής, έτσι θα
παύσει η υποκρισία μας, και φυσικά θα ωφελήσει η αποδοχή αυτή καθώς θα
μπορούμε επιτέλους να διακρίνουμε το «μοντέρνο» όμορφο και το «μοντέρνο»
άσχημο.

Και είναι επιτακτικό να μεταβούμε από τη μέχρι τώρα αποδεχόμενη αισθητική σε
μια άλλη, σε εκείνη του kitsch. Μα τον Δία έχουμε πολλούς θεωρητικούς και
ιστορικούς τέχνης, έχουμε χιλιάδες καλλιτέχνες όλων των μέσων έκφρασης, ποτέ
άλλοτε δεν ποιούνταν τόσα καλλιτεχνικά έργα και από την άλλη μεριά τόση
φιλαυτία καλλιτεχνών, θεωρητικών και συλλεκτών τέχνης.

Ο ένας δεν εμπνέει και ο άλλος δεν διαπαιδαγωγεί, αλλά όλο και κάτι θα έχει να
ισχυριστεί ο ένας και κάτι ο άλλος. Το ανάμεσά τους χάσμα το γεμίζει η
διπλωματία, πράγμα απαράδεκτο για την τέχνη και τα ευρώ, πράγμα προσβλητικό
για το έργο Τέχνης.

Τι χρώματα, τι χρήματα. Ένα φωνήεν είναι η διαφορά τους. Έπιασε
τόπο στη συνείδησή μας η στείρα τεχνική και επινοητικότητα. Επινοητικότητα
στερημένη από φαντασία και πνεύμα, συνεπικουρούμενη από το χυδαίο Life Style.

H υποχώρηση του πνευματικού από τα έργα τέχνης όπως και του έντιμου Τύπου,
όπου οι δημοσιογράφοι αποτελούσαν το μέσο της πληροφόρησης, δηλαδή η γλώσσα
και όχι η TV της «ανεικονικής» πραγματικότητας. Πραγματικότητα των κέντρων
εξουσίας ανάμεσα στην αντικειμενική ενημέρωση και ορθή πληροφόρηση.

Υπάρχει περίπτωση να αλλάξουν τα πράγματα; Όχι, αν δεν αλλάξουν πρώτα εκείνοι
που παράγουν, είτε το χρήσιμο προϊόν είτε το καθαρό έργο τέχνης. Ο παραγωγός,
η διπλωματία, ο θεωρητικός και ο καλλιτέχνης μιμούνται εκείνα που δεν υπάρχουν
πια.

Εκείνος που παράγει ό,τι αγοράζεται είναι ο αιώνιος κερδοσκόπος. Όποιος
αγοράζει ό,τι παράγεται είναι ο αιώνιος φτωχός και η εποχή μας είναι
πλημμυρισμένη από βλακώδη και αχρείαστα προϊόντα. Ο Γκαίτε είπε, «ο κόσμος
αλλάζει προς το καλύτερο γιατί το θέλουν λίγοι». Βέβαια, ο Γκαίτε είναι
παλιός, ανήκει στον 19ο αιώνα ισχυρίζονται οι νεωτερικοί που βλέπουν το μέλλον
σε βάθος πολλών δεκαετιών σαν τις καφετζούδες.

Αλήθεια, πού σταματά ο άνθρωπος και δεν ξαναβρίσκει την αρχή του; Αγωνιούμε
άραγε για κάτι ουσιαστικό ή λύσαμε κάθε δεσμό και συνάφεια με την ουσία μας; H
βία του kitsch και οι εφιάλτες που γεννά στον άνθρωπο, δεν θα παύσουν – έτσι
δεν είναι, φίλε Κώστα Τσόκλη;

Ο Σ. B. Σκοπελίτης είναι φωτογράφος