Για τον Nάνο Bαλαωρίτη

Στον ποιητή και πεζογράφο Νάνο Βαλαωρίτη είναι αφιερωμένο το τελευταίο τεύχος
του πολύ καλού κερκυραϊκού περιοδικού που διευθύνουν ο Δημήτρης Κονιδάρης και
ο Περικλής Παγκράτης. Για τον τιμώμενο δημοσιεύονται οι εισηγήσεις του Βίκτωρα
Ιβάνοβιτς, της Σοφίας Βούλγαρη και του Σωτήρη Λιόντου που είχαν διαβαστεί στο
19ο Διήμερο Λόγου του περιοδικού στην Κέρκυρα. Δημοσιεύονται ακόμα δέκα
ποιήματα, ένα πεζογράφημα και παρουσίαση του πρόσφατου μυθιστορήματος του
Βαλαωρίτη.

Στο κείμενό του «Ο στοχαστής Νάνος Βαλαωρίτης» ο Λιόντος θα σημειώσει κάτι που
δεν ακούγεται συχνά:

«Ο Νάνος Βαλαωρίτης ανέπτυξε διεξοδικά τους προβληματισμούς του και γύρω από
τη φύση και την εξέλιξη του ελληνικού μοντερνισμού, προσδιορίζοντας το τέλος
του στη δεκαετία του 1950 και επισημαίνοντας το παράδοξο φαινόμενο της άνισης
διεθνούς προβολής του Σεφέρη και του “κύριου ρεύματος” που ακολούθησε το
ποιητικό του παράδειγμα, αλλά και λίγο αργότερα του Ρίτσου και του Ελύτη, και
την “άδικη” αποσιώπηση του Εμπειρίκου, του Εγγονόπουλου και άλλων ποιητών της
ριζοσπαστικής πρωτοπορίας…».

Ο Βίκτωρ Ιβάνοβιτς τοποθετεί τον Βαλαωρίτη στο καθαρά ποιητικό πεδίο:

«… Έχει ασκήσει και ασκεί πολλές και διάφορες δημιουργικές “τεχνικές”, το
φάσμα των οποίων εκτείνεται από τεχνοτροπίες που σχετίζονται με την όψιμη φάση
της νεωτερικής πρωτοπορίας (late Modernism), μέχρι την πειραματική γραφή (π.χ.
“Γλωσσοκεντρισμός”: language centered Poetry), που τυπολογικά ανήκει στον
κύκλο της “νεοπρωτοπορίας” ως εκφάνσεως του Μεταμοντερνισμού. H όλη αυτή
πολυφωνία και ποικιλία έχει όμως έναν “σκληρό πυρήνα”: ο N. Βαλαωρίτης διανύει
όλα τα προαναφερόμενα στάδια και πειραματίζεται σε όλες αυτές τις κατευθύνσεις
με πάγιο ορόσημο – αφετηρία και προορισμό την ίδια στιγμή – έναν διαχρονικό
Υπερρεαλισμό».

Θέματα εκτός αφιερώματος:

– Το δοκίμιο του καθηγητή Γιάννη Πανούση «Το αστυνομικό μυθιστόρημα έχει
εγκληματολογικό ενδιαφέρον;».

Ναι, απαντάει, με ορισμένες προϋποθέσεις: «… Ο συγγραφέας αστυνομικών –
εγκληματικών μυθιστορημάτων πρέπει να μελετάει – όπως άλλωστε κάνει και ο
εγκληματολόγος – χωρίς προκαταλήψεις τα μυστήρια του Σύμπαντος και της Ζωής
μαζί με τα μυστήρια της ψυχής του ανθρώπου-εγκληματία (και μη) και τα Μυστικά
της Εξουσίας.

Ίσως μόνον έτσι το αστυνομικό – εγκληματικό μυθιστόρημα θα δικαιώσει τη φήμη
και την παράδοσή του, χωρίς να χάσει το γενικότερο εγκληματολογικό του
προβληματισμό».

– Ο Νίκος Παπαδόπουλος και ο Γιώργος Κεντρωτής ασχολούνται εδώ και χρόνια με
τη μετάφραση των τριάντα ιταλικών σονέτων του Διονυσίου Σολωμού. Σ’ αυτό το
τεύχος του «Πόρφυρα» δημοσιεύουν μεταφρασμένα πέντε από τα τριάντα σονέτα και
ανακοινώνουν ότι ολόκληρη η συλλογή είναι ήδη έτοιμη προς έκδοση με τον τίτλο
στα ελληνικά «Ρυθμοί και Ρίμες εξ Απροόπτου».

«ΠΕΙΡΑΪΚΑ»

Αυτές οι φριχτές «παράπλευρες απώλειες»…

Έχουν περάσει 59 χρόνια (11-1-1944) από τον φοβερό βομβαρδισμό του Πειραιά. Τα
αμερικανικά αεροπλάνα στην αρχή και τα βρετανικά κατόπιν ρίχνουν τις βόμβες
τους «κατά γερμανικών στόχων». Αποτέλεσμα: πάνω από 700 Πειραιώτες νεκροί (ο
ακριβής αριθμός δύσκολο να εκτιμηθεί) και ισοπέδωση σπιτιών, εργοστασίων και
εκκλησιών! Αυτές οι φριχτές «παράπλευρες απώλειες» έχουν μεγάλη ιστορία…

Το νέο περιοδικό «Πειραϊκά», που εκδίδει το Ινστιτούτο Μελέτης της Τοπικής
Ιστορίας και της Ιστορίας των Επιχειρήσεων, δημοσιεύει ένα εκτενές αφιέρωμα
στους βομβαρδισμούς που υπέστη η περιοχή του Πειραιά και από τους Γερμανούς
αλλά και από τους Συμμάχους κατά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ερευνητής Γιάννης
E. Χατζημανωλάκης συμπυκνώνει, με στοιχεία, τη φριχτή δοκιμασία:

«Από τις 7 Απριλίου 1941 ώς την ημέρα εισόδου των Γερμανών στην Αθήνα (27.4ου.
1944) ο Πειραιάς βομβαρδίζεται συνεχώς. Μέσα σ’ ένα εικοσαήμερο έχουμε 55
αεροπορικές επιδρομές, δηλαδή 2 έως 3 κάθε μέρα. Και η δοκιμασία του Πειραιά
συνεχίζεται σ’ ολόκληρη την περίοδο της κατοχής.

Με την πείνα – και το συνακόλουθο όργιο της μαύρης αγοράς – με την
αποτελμάτωση της οικονομίας του, με συλλήψεις και εκτελέσεις πολιτών του. Και
με τις συχνές επιθέσεις της “Συμμαχικής αεροπορίας” – 161 καταγράφονται ώς την
απελευθέρωση, στη στατιστική που προανέφερα – που θα κορυφωθούν με το φοβερό
βομβαρδισμό της 11ης Ιανουαρίου 1944».

Διάβασα ακόμα την εξαιρετική έρευνα της Ευαγγελίας Μπαφούνη και της Ελένης
Αναγνωστοπούλου με πολλά ντοκουμέντα για τον μεγάλο βομβαρδισμό και, καθότι
γεννημένος και μεγαλωμένος στον Πειραιά, μου έρχονταν στο μυαλό οι διηγήσεις
των γονιών, των συγγενών μου αλλά και πολλών ηλικιωμένων σήμερα Πειραιωτών.
Είναι γεγονός: η πειραϊκή γενιά του πολέμου έζησε και φεύγει σιγά σιγά με
μόνιμη σημείο αναφοράς εκείνη – κυρίως – τη μαύρη μέρα: 11 Ιανουαρίου 1944.

«ΣΙΡΙΣ»

Σερραίοι λογοτέχνες του 20ού αιώνα

H ευγενική χειρονομία του καλού φίλου Νίκου Πασχαλούδη, να μου στείλει αυτόν
τον (έκτο) τόμο της περιοδικής έκδοσης του Συνδέσμου Φιλολόγων του Νομού
Σερρών, μου έδωσε μιαν ακόμα ευκαιρία να διαπιστώσω ότι στην περιφέρεια
υπάρχουν πολλοί – μα, πάρα πολλοί – άνθρωποι που ερευνούν με μεθοδικότητα
μυρμηγκιού και διασώζουν αυτό το ανεκτίμητο κεφάλαιο που λέγεται τοπική
ιστορία.

Από τα πολλά και ενδιαφέροντα θέματα αυτού του τόμου, να ξεχωρίσω την πρώτη
βιβλιογραφική καταγραφή της λογοτεχνικής παραγωγής στις Σέρρες κατά τον 20ό
αιώνα, που επιμελήθηκε ο Πέτρος K. Σαμσάρης – επιμελητής άλλωστε και ολόκληρου
του τόμου. Συμβάλλοντας στη μελέτη της εθνικής βιβλιογραφίας, ο Σαμσάρης
αναδεικνύει ταυτόχρονα την εν πολλοίς άγνωστη πνευματική κληρονομιά που μας
άφησε η περιοχή των Σερρών. Έτσι, μαθαίνουμε ότι το πρώτο έντυπο Σερραίου
λογοτέχνη τυπώθηκε στην Αθήνα το 1866 και είναι το βιογραφικό αφήγημα «Ο
ιατρός Πολυδεύκης» του γιατρού Μιχαήλ Παπαδόπουλου (1828 – 1894) από τη
Νιγρίτα.

Ο ερευνητής κατέγραψε και δημοσιεύει πλήρη στοιχεία για δημιουργήματα 89
ποιητών, άλλων τόσων πεζογράφων, 16 θεατρικών συγγραφέων και 13 ανθολόγων –
κριτικογράφων, δουλεύοντας κυρίως στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών.

«ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ»

Βέλγοι

Βελγικό άρωμα σ’ αυτό το τεύχος του περιοδικού. Μεγάλο αφιέρωμα στη βελγική
γαλλόφωνη λογοτεχνία, με παρουσιάσεις έργων, κριτικά κείμενα για 11 λογοτέχνες
και συνοπτική ανασκόπηση της ιστορίας της βελγικής γαλλόφωνης λογοτεχνίας.
Αυτά συνδυάζονται με την παρουσίαση της ιστορίας της σύγχρονης βελγικής τέχνης
(1880-1960), όπου δημοσιεύονται αναφορές και βιογραφικά σημειώματα για
περισσότερους από σαράντα καλλιτέχνες.

Εκτός αφιερώματος πρωτότυπη ελληνική ποίηση και πεζογραφία καθώς και
μεταφράσεις ξένων λογοτεχνών. Πλούσιο τεύχος.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΠΟΡΦΥΡΑΣ»: T.Θ. 206, Κέρκυρα – 491 00, τηλ. 26610-31.923.

* «ΠΕΙΡΑΪΚΑ»: Κομοτηνής 127, Πειραιάς – 185 41, τηλ. 210-4831.631.

* «ΣΙΡΙΣ«: Κιλκίς 9, Σέρρες – 621 25, τηλ. 23210-98.756.

* «ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ»: Καλύμνου 31 και Ιθάκης 65, Αθήνα – 112 51, τηλ. 210-8220.294.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Θερμές ευχαριστίες στους ανθρώπους των περιοδικών εκδόσεων – κυρίως της
περιφέρειας – για τις συχνές τιμητικές αναφορές στην εφημερίδα και στη στήλη.