«Είμαστε γεννημένοι δολοφόνοι!»

Λαρς Φον Τρίερ

«Η βία είναι κυτταρικά ενσωματωμένη στον άνθρωπο;». Ο Λαρς φον Τρίερ που από
χθες απολαμβάνει με χαιρέκακη ηδονή τον διχασμό που δημιούργησε στη διεθνή
κριτική το τρίωρο «Dogville», απαντάει χωρίς να το σκεφτεί «Οπωσδήποτε!
Γεννιόμαστε δολοφόνοι».

Μα, το ίδιο πράγμα είναι ο αγρότης με την αξίνα, με τον πεζοναύτη στη
Βαγδάτη;

«Αφελής ερώτηση. Φυσικά δεν είναι το ίδιο. Ο αγρότης θα σκοτώσει για την
επιβίωση. Ο Μπους για την εξουσία και το χρήμα», απαντά ο Τρίερ.

Αντιαμερικανός μέχρι μυελού οστέων…

«Καθόλου. Όπως έλεγα και χθες, εμείς που αγαπάμε την Αμερική, αυτή την
πανέμορφη χώρα, πρέπει να οργανώσουμε καμπάνια για να την απελευθερώσουμε».

Από τι;

«Από τα όπλα μαζικής καταστροφής και από τον Μπους» (το ξανασκέφτεται και
συμπληρώνει). «Εδώ που τα λέμε ο Μπους είναι ηλίθιος και υποκινούμενος».

Επομένως η βία είναι προσωποποιημένη…

«Όχι, δεν είναι. Αυτό που σιχαίνομαι στην Αμερική είναι η τρομακτική, η
απύθμενη διάσταση ανάμεσα στους προνομιούχους και στους φτωχούς. Μισώ μέχρι
θανάτου όσους συμπεριφέρονται με τόση βαναυσότητα, με τόσο κυνισμό και τόση
βία στους μη προνομιούχους. Αυτό δεν πρόκειται ποτέ να τους το συγχωρήσω».

Αν τώρα κάποιος ρακένδυτος και ξυπόλητος από το μακρινό Ιράν μας έβλεπε κρυφά
από μια μεριά, το πρώτο που θα έκανε θα ήταν να ανοίξει τα πέντε δάχτυλα για
να μας μουντζώσει. Ο λόγος ονομάζεται Hotel du Cap. Ο Τρίερ, που έχει πάρει
πάνω του την υπόθεση της διεθνούς φτωχολογιάς, φρόντισε να καταλύσει σ’ ένα
από τα πολυτελέστερα ξενοδοχειακά συγκροτήματα, με τις πιο ευάερες, ευήλιες
και χλιδάτες καμπάνες της υφηλίου. Αντιφάσεις, θα πείτε. Κάποια ψυχή μου έλεγε
πως η διανόηση της ευρωπαϊκής Αριστεράς σκέφτεται με ρωσικό κεφάλι και τρώει
με αμερικανικά δόντια. Άδικο έχει; Καθόλου. Και ξέρετε γιατί; Επειδή ο
Αμερικανός Γκας Βαν Σαντ – ο σκηνοθέτης της εμπορικής επιτυχίας «Ο ξεχωριστός
Γουίλ Χάντινγκ» – προτίμησε να μείνει σε κάτι λιγότερο ακριβό και περισσότερο
σεμνό.

Τα δύο κοινά σημεία του Δανού με τον Αμερικανό, είναι η αισθητική και η βία.
Αμφότεροι κουρέλιασαν τον παραδοσιακό τρόπο «γραφής». Γεγονός που τους κάνει
ευάλωτους, αλλά ταυτόχρονα επικίνδυνους. Ευάλωτους γιατί οι ταινίες τους
κινδυνεύουν να μείνουν από θεατές. Σα ν’ ακούω από τώρα τα σχόλια: Μα τι
βλέπουμε τώρα; Σκηνή θεάτρου χαραγμένη με κιμωλία; Ή ακόμα για τον «Ελέφαντα»
του Γκας Βαν Σαντ «πληρώσαμε εφτά ευρώ για να δούμε κάποιους βαρεμένους
μαθητές Λυκείου να κόβουν βόλτες στους διαδρόμους του σχολείου;». Επικίνδυνους
όμως, γιατί μπορεί ύστερα από κάμποσα χρόνια η Ιστορία να γράψει πως αυτές οι
δύο ταινίες άνοιξαν καινούργιους δρόμους στην Αισθητική.

Ο Γκας Βαν Σαντ με τους «γεννημένους δολοφόνους» του, τους πρωταγωνιστές της ταινίας του «Elephant», με θέμα ένα μακελειό σε αμερικανικό Λύκειο

Η ιστορία του «Ελέφαντα» – μια από τις τέσσερις πιο βίαιες παρουσίες των
φετινών Καννών – είναι παρμένη από το καθημερινό δελτίο των αμερικανικών
Media. Δύο σχολιαρόπαιδα με ανώτερο δείκτη ευφυΐας, με πιάνο, Σοπέν και
φιλοσοφία, εισβάλλουν στο συγκρότημα του Λυκείου και αρχίζουν να πυροβολούν
αδιακρίτως. Ακόμα και αναμεταξύ τους!

Αυτή η τυφλή, παρανοϊκή βία, προκαλείται από το αμερικανικό σύστημα;

Γκας Βαν Σαντ (η προσωποποίηση της ηρεμίας): «Όχι μόνο από το αμερικανικό,
αλλά και από το ευρωπαϊκό. Δεν βλέπω γιατί οι Ευρωπαίοι είναι λιγότερο…
προνομιούχοι».

Δηλαδή ο καθένας μας είναι ικανός να αρπάξει ένα Καλάσνικοφ και ν’ αρχίσει
να σκοτώνει;

«Όπως το λέτε ακούγεται εξωφρενικό. Εγώ θα σας πω κάτι άλλο. Κοιτάξτε γύρω
σας. Τι βλέπετε; Όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταλαμβάνονται από την
επιδημία της αφασίας. Να, κοιτάξτε τους πώς περπατάνε. Σαν ρομπότ».

Αυτό είναι που φταίει για τη βία στο σχολείο;

«Πρώτα απ’ όλα στην Αμερική φταίει το σύστημα. Όποιος μαθητής αρνείται να
ενσωματωθεί και να υπακούσει, μένει στο περιθώριο. Αυτή η αίσθηση της
περιθωριοποίησης λειτουργεί σαν πρέσα. Στο τέλος, από το πολύ πρεσάρισμα,
κάποιος θ’ αρπάξει το μάγκνουμ και θ’ αρχίσει να πυροβολεί».

ΜΙΚΑΕΛ ΧΑΝΕΚΕ

«Όλοι μπορούμε να γίνουμε κανίβαλοι»

Τη «βία που είναι κρυμμένη μέσα μας» εξερευνά ο Μίκαελ Χάνεκε

Η βία είναι το ιδιωτικό «γήπεδο» του Αυστριακού… χειρουργού Μίκαελ Χάνεκε.
Στη «Δασκάλα πιάνου» εξηγούσε την εξατομικευμένη βία. Με τη χθεσινή και άρτι
αφιχθείσα «Εποχή του λύκου», ανοίγει το καπάκι του συλλογικού σκότους. Ο ίδιος
μου έλεγε χθες στις Κάννες «μια υπόθεση κάνω».

Δηλαδή;

«Να, ας πούμε πως συμβαίνει μια απρόβλεπτη καταστροφή. Κάτι σαν αυτό που έγινε
στη Νέα Υόρκη στις 11 Σεπτεμβρίου και ακόμα χειρότερο. Πώς θα αντιδρούσαμε
εμείς οι πολιτισμένοι αν δεν είχαμε τηλέφωνο, κινητό, νερό και φως;».

Πώς; Ο Χάνεκε – στην πιο συγκροτημένη σκηνοθεσία του -το εικονογραφεί σαν μια
μεγάλη, ατελείωτη νύχτα. Ψύχρα, έρεβος, φόβος, τρόμος. Μπρρρρ. Τυπική,
μεσοαστική, τετραμελής οικογένεια, που κατευθύνεται στο εξοχικό στο δάσος,
πέφτει πάνω σε μια εξωφρενική συνθήκη. Με το που ανοίγουν την πόρτα,
αντιμετωπίζουν την πιο ακραία απειλή. Μια άλλη οικογένεια έχει καταλάβει το
εξοχικό τους και ο αρχηγός τούς σημαδεύει με καραμπίνα. Μέσα στα επόμενα δύο
λεπτά ο πατέρας είναι νεκρός. Η συνέχεια μοιάζει με ρεαλιστική απεικόνιση της
«Νύχτας των ζωντανών νεκρών». Εκατοντάδες άνθρωποι να κυκλοφορούν στο σκοτάδι
μέσα σ’ ένα ειδυλλιακό, καταπράσινο τοπίο. Για να επιβιώσουν σφάζουν άλογα,
αλληλοαπειλούνται, αλληλογρονθοκοπούνται και ξεροσταλιάζουν σε κάποιο σημείο
των σιδηροδρομικών γραμμών, περιμένοντας, μπας και περάσει κάποιο… τρένο.

Η βία της επιβίωσης;

«Η βία που είναι κρυμμένη μέσα μας».

Σε όλους μας;

«Σε μας τους… πολιτισμένους. Σε μας τους Δυτικούς, τους εξοικειωμένους με
τις ανέσεις της τεχνολογίας. Εξωτερικά συμπεριφερόμαστε άψογα. Με χαμόγελο, με
“καλημέρα”, “καλησπέρα”. Έτσι και μείνουμε από κινητό και από τρόφιμα του
σούπερ μάρκετ, μπορεί να μεταμορφωθούμε σε κανιβάλους».

ΕΚΤΟΡ ΜΠΑΜΠΕΝΚΟ

Αιματηρή εξέγερση

Ο Βραζιλιάνος σκηνοθέτης Έκτορ Μπαμπένκο

Η κλιμάκωση της βίας είναι το μακελειό. Και το μακελειό εκπροσωπήθηκε από το
«Καραντίρου» του 56χρονου Βραζιλιάνου Έκτορ Μπαμπένκο («Το φιλί της γυναίκας
αράχνης»). Ως ταινία πάσχει από φλυαρία και από μανία κατανάλωσης. Να
πουλήσουμε στη Δύση την εξαθλίωση της τριτοκοσμικής μπανανίας. Ως περιστατικό
όμως – γιατί είναι πέρα ώς πέρα αληθινό – σου σπάει τα μηνίγγια και σου
αφαιρεί το… τσερβέλο. Πριν από δύο εβδομάδες, διάβασα στους…
αντικειμενικούς «Times» του Λονδίνου, ένα μικρό αρθρίδιο με το οποίο ούτε λίγο
ούτε πολύ, ντοπάρουν τον Μπους να εισβάλει στην Κούβα για να δώσει ένα μάθημα
στο τυραννικό καθεστώς του Κάστρο. Βλέποντας τη φρίκη, τη ζούγκλα, την κόλαση
των βραζιλιάνικων φυλακών Καραντίρου, στο Σαν Πάολο, μου ‘ρθε να αρπάξω το
σελιλόιντ της ταινίας και να το τρίψω στη μούρη αυτού του… πολιτισμένου
δημοσιογραφίσκου.

Το περιστατικό που περιγράφει ο Μπαμπένκο δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου.
Τον Οκτώβριο του 1992, εφτάμισι χιλιάδες ψυχές φυλακισμένων που ζούσαν σε
συνθήκες ανθυποΚαμπούλ, ξεσηκώθηκαν και έβαλαν φωτιά. Η συνέχεια είναι
χειρότερη από την έφοδο των απελευθερωτών της Βαγδάτης. Εισβάλλουν οι ειδικές
δυνάμεις και όποιον βλέπουν μπροστά τους τον πυροβολούν εν ψυχρώ. Οι
διάδρομοι, τα γραφεία και τα κελιά κολύμπησαν στο αίμα. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο
δολοφονήθηκαν 110 φυλακισμένοι. Υπάρχει κανείς εκεί ψηλά να κρίνει και να
τιμωρήσει; Προς το παρόν μόνο οι «Τόμαχοκ», οι «Κρουζ» και οι δορυφόροι!