ΜΑΤΙΕΣ Μακρόνησος

Όποτε ακούω ή διαβάζω κάτι για τη Μακρόνησο, βλέπω μπροστά μου τον Γιάννη
Ρίτσο να απαγγέλλει με τη γεμάτη κυματισμούς φωνή του: «… Εκεί, Ζολιό, ήταν
πέτρες, πολλές πέτρες/ μονάχα πέτρες με σφιγμένα δόντια/ μονάχα φωνές πιο
σκληρές απ’ τις πέτρες/ και μπότες που χτυπούσαν τις πέτρες. / Τούτες τις
πέτρες κουβαλούσαμε στη ράχη μας, /τούτες τις πέτρες σκάβαμε με τα νύχια μας
…».

Η ποίηση του Ρίτσου θα είναι πρωταγωνίστρια στη μεγάλη γιορτή που σχεδιάζει να
οργανώσει στη Μακρόνησο, στις 23 Ιουλίου, επέτειο της απελευθέρωσης από τη
χούντα, ο Νίκος Σηφουνάκης. Η ποίηση του Ρίτσου και η μουσική του Θεοδωράκη.
«Επιτάφιο», «Ρωμιοσύνη», «Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», προβλέπει το
πρόγραμμα. Κρίμα που έχει αποσυρθεί από την «ενεργό δράση» ο Γρηγόρης
Μπιθικώτσης. Θα μπορούσε να ‘ναι κι αυτός πρωταγωνιστής στην εκδήλωση. Με την
ιστορική φωνή του. Ο Μακρονησιώτης, όπως ο Ρίτσος και ο Θεοδωράκης,
Μπιθικώτσης.

Η μισή Ελλάδα, εκείνα τα χρόνια, τα δίσεχτα, «φιλοξενήθηκε» στη Μακρόνησο.
«Περάσαμε πολύν καιρό στο Μακρονήσι», γράφει ο Ρίτσος. «Κοιμηθήκαμε μάγουλο με
μάγουλο με το θάνατο/ Πολλοί αφήσανε ‘κεί πέρα τα κόκαλά τους/ πολλοί αφήσανε
τα πόδια τους και τα χέρια τους…». Και ο ίδιος ο Μίκης έχει υποφέρει σκληρά
στο «καταραμένο νησί». Το ένα του πόδι είναι τσακισμένο, από τα απάνθρωπα
χτυπήματα των «αναμορφωτών»…

Ο υπουργός Αιγαίου είναι πολύ πιο νέος. Δεν έζησε στο κορμί του τη Μακρόνησο.
Βουρκώνει, όμως, όταν αναφέρεται στους αγωνιστές και στους τόπους που αυτοί
μαρτύρησαν. «Μετά τη Γυάρο», μου λέει, ήρθε η σειρά της Μακρονήσου. Το είχα
τάμα να την επισκεφθώ και να προσκυνήσω. Και η αφορμή μού δόθηκε, τελευταία,
μ’ έναν απροσδόκητο τρόπο: έμαθα πως στο νησί μερικοί κτηνοτρόφοι έχουν
ξαμολήσει τα πρόβατα και τα γελάδια τους για βοσκή κι όλα τα κτίρια που
χτίστηκαν από τους εκτοπισμένους έχουν γίνει στάβλοι και κινδυνεύουν να
καταστραφούν! Πήρα τον δασάρχη και πήγαμε μ’ ένα σκάφος του Λιμενικού.
Παρακάλεσα και τον Μίκη να ‘ρθεί. Και ήρθε. Μαζί μας ο Νίκος Παπανδρέου, ο
Μάνος Ευστρατιάδης και αρχιτέκτονες του υπουργείου. Η κατάσταση είναι
απερίγραπτη. Τα ζώα έχουν κάνει τη ζημιά τους. Αλλά και οι άνθρωποι…».

Ο Σηφουνάκης φέρνει στον νου του τον Θεοδωράκη. «Ήταν φοβερά συγκινημένος»,
μου εκμυστηρεύεται. Και ύστερα: «Θα περιφράξω, αμέσως, τα κτίρια. Θα
ακολουθήσει η συναυλία στον χώρο της εκκλησίας, όπου μπορεί να συγκεντρωθούν
2.000 άτομα! Μετά, θα δούμε τι θα κάνουμε. Σημειώνω ότι η Μακρόνησος έχει
κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο, από το ’81 ­ από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ…».