Έρχονται αλλαγές στην αγορά εργασίας

Μέτρα που θα αγγίζουν, ίσως, και «ευαίσθητους» τομείς, όπως η αγορά εργασίας
και τα κλειστά επαγγέλματα – και γι’ αυτό συγκεντρώνουν πιθανότητες
αντιδράσεων ακόμη και στο εσωτερικό της κυβέρνησης – μελετά το Οικονομικό
Επιτελείο. Ωστόσο, η πραγματική σύγκλιση της ελληνικής με την ευρωπαϊκή
οικονομία έως το 2010 είναι στην πραγματικότητα ο επόμενος μεγάλος πολιτικός
στόχος της κυβέρνησης και γι’ αυτό δικαιολογεί ακόμη και κάποιες ρήξεις, όπως
η ονομαστική σύγκλιση απαίτησε θυσίες και έγιναν αποδεκτές.

Το πακέτο των μέτρων θα παρουσιαστεί με τη μορφή μιας «Χάρτας της πραγματικής
σύγκλισης», που θα περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα φτάσει το ελληνικό
κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο 90% του μέσου κοινοτικού, από το 2004 έως το 2010. Για να
γίνει αυτό, πρέπει η ελληνική οικονομία να αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο
κατά 3% από τον μέσο ευρωπαϊκό, σε όλη αυτή την περίοδο. Ο ποσοτικός αυτός
στόχος έχει ιδιαίτερη σημασία για την περίοδο μετά το 2004, όταν θα τελειώσουν
οι Ολυμπιακοί Αγώνες και – συνεπώς – και τα σχετικά έργα που τροφοδοτούν
σήμερα σε μεγάλο βαθμό τον σχετικά υψηλό ρυθμό ανάπτυξης.

Σήμερα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας αντιστοιχεί περίπου στο 70% του μέσου
κοινοτικού.

Στη Χάρτα είχε αναφερθεί πρόσφατα, σε κομματική ομιλία του, ο υπουργός
Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης. Σύμφωνα με πληροφορίες, το
σχέδιο βασίζεται σε τέσσερις τομείς πολιτικής. Αυτοί είναι οι εξής:

1. Μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας

Είναι το πιο ευαίσθητο τμήμα του πακέτου, καθώς οποιαδήποτε εισήγηση μπορεί να
προκαλέσει αντιδράσεις εκ μέρους των εργαζομένων. Ο στόχος των τεχνοκρατών που
ετοιμάζουν την εισήγηση είναι να αυξηθεί η απασχόληση, από το 60% του ενεργού
πληθυσμού σήμερα, στο 70%, όπως επιβάλλει, άλλωστε, η στρατηγική της
Λισαβώνας, δηλαδή της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασχολήθηκε με
την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Τα μέτρα που εξετάζει να προτείνει η ομάδα εργασίας για την αύξηση της
απασχόλησης περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

* Εισαγωγή του θεσμού της μερικής απασχόλησης στο Δημόσιο. Αβέβαιο
παραμένει το πώς θα προωθηθεί ο θεσμός αυτός. Για παράδειγμα, ένα θέμα είναι
αν θα συνεχισθεί η καταβολή υπερωριών στους σημερινούς δημοσίους υπαλλήλους.
Υποτίθεται ότι όσοι προσληφθούν για μερική απασχόληση θα καλύψουν τις ανάγκες
που σήμερα καλύπτονται με υπερωρίες. Όμως, κάτι τέτοιο θα προκαλέσει
αντιδράσεις από τους σημερινούς δημοσίους υπαλλήλους. Ένα άλλο θέμα είναι αν
θα προσλαμβάνονται οι μερικώς απασχολούμενοι από το Δημόσιο ή από εταιρείες
κοινωνικού σκοπού, όπως είχε προτείνει ο υφυπουργός Οικονομίας κ. Γιώργος
Φλωρίδης. Το σκεπτικό πίσω από την πρόταση αυτή είναι να προσφέρουν οι μερικώς
απασχολούμενοι κυρίως κοινωνική εργασία σε τοπικό επίπεδο (π.χ. σε
νοσοκομεία). Αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω των εταιρειών κοινωνικού σκοπού.

* Απελευθέρωση του ωραρίου εργασίας και λειτουργίας των καταστημάτων,
ώστε να τονωθεί η ζήτηση και να αυξηθεί ο τζίρος τους. Αυτό θα δημιουργήσει
ανάγκες για νέες προσλήψεις.

* Μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, τις οποίες καταβάλλουν οι
εργοδότες, για τις νέες προσλήψεις. Επειδή κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει, ίσως,
πρόβλημα εσόδων στα ασφαλιστικά ταμεία, υπάρχει η πρόταση να μειωθούν μεν οι
εισφορές, αλλά μόνο στον βαθμό που μπορούν τα σχετικά έσοδα να υποκατασταθούν
από την εξοικονόμηση των επιδομάτων ανεργίας.

2. Τόνωση της επιχειρηματικότητας

Πρόκειται για μία ακόμη οδηγία που έχει δοθεί στις κυβερνήσεις, στο πλαίσιο
του πακέτου της Λισαβώνας. Στην Ελλάδα θεωρείται κρίσιμη η προώθηση και μόνο
της ιδέας της επιχειρηματικότητας, η οποία έχει μάλλον δυσφημηθεί και έχει
ταυτισθεί με την απάτη ή την εκμετάλλευση. Για την πρακτική ενίσχυση, πάντως,
των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, η ομάδα εργασίας που επεξεργάζεται τη Χάρτα
σκοπεύει να προτείνει, μεταξύ άλλων, τα εξής:

* Περαιτέρω απλοποίηση του πλαισίου ίδρυσης των επιχειρήσεων. Ήδη,
έχουν γίνει ορισμένα βήματα στην κατεύθυνση αυτή, αλλά θεωρείται απαραίτητο να
γίνουν και άλλα, γιατί οι διαδικασίες εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από
γραφειοκρατία.

* Αλλαγή του πτωχευτικού δικαίου, ώστε να μην τιμωρεί υπερβολικά τις
αποτυχημένες προσπάθειες και να δίνει δυνατότητα δεύτερης προσπάθειας στον
επιχειρηματία. Το σημερινό περιεχόμενο του πτωχευτικού δικαίου έχει βασικό
στόχο την προστασία των πιστωτών και, ουσιαστικά, δεν δέχεται το ενδεχόμενο μη
δόλιας πτώχευσης, επισημαίνεται.

* Απλοποίηση της νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία των επιχειρήσεων
και κυρίως τις αδειοδοτήσεις.

* Κίνητρα στους ερευνητές να δημιουργούν δικές τους επιχειρήσεις για
την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνάς τους.

3. Απελευθέρωση των αγορών

Το άνοιγμα των αγορών θα οδηγήσει – ελπίζεται – σε αύξηση του ανταγωνισμού
και, συνεπώς, σε βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών και σε
μείωση της τιμής τους. Αυτό, με τη σειρά του, θα συμβάλει στην ανάπτυξη. Οι
προτάσεις ως προς το θέμα αυτό αφορούν:

* Την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και άλλων αγορών που
παραμένουν σε μονοπωλιακό καθεστώς (π.χ. φυσικού αερίου).

* Το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. Πρόκειται για το παλιό γνωστό
σχέδιο, που έχει εγκαταλειφθεί έπειτα από τη διαπίστωση της πολυπλοκότητάς
του, αλλά και των αντιδράσεων που προκάλεσε σε επαγγελματικές ομάδες.

4. Ενίσχυση της εξωστρέφειας της οικονομίας

Στο πλαίσιο αυτό, η ομάδα εργασίας θα προτείνει μέτρα για την ενίσχυση των
εξαγωγών, αλλά και για την αύξηση της εισροής ξένων κεφαλαίων, για επενδύσεις
στην Ελλάδα. Το πακέτο που πρόκειται να παρουσιασθεί από τον υπουργό
Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκο Χριστοδουλάκη αναμένεται να τροποποιηθεί
και να εμπλουτισθεί ανάλογα με τις πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης.
Και η πρώτη πολιτική προτεραιότητα είναι βεβαίως η εξασφάλιση πολιτικών
οφελημάτων ενόψει των εκλογών του 2004.