Ψηφίδες ενός σκληρού κόσμου

Τον πολιτισμό των όπλων, αυτόν έμαθαν οι Κούρδοι του Ιράκ, ένας ακόμη από τους λαούς της περιοχής εκείνης των οποίων τη ζωή αγνοούσαμε μέχρι να γίνει ο πόλεμος

Τόποι χωμάτινοι, λες και δεν υπάρχει άλλη φύση από χώμα, πουθενά δέντρα,
πράσινο, άσφαλτος, σπίτια από τσιμεντότουβλα στις εξοχές, ερημωμένα και
μισογκρεμισμένα από συγκρούσεις τοπικών ομάδων ή απομεινάρια από πολέμους
παλιότερους, αλλά και τον τωρινό που ήρθε να τους συμπληρώσει στην καταστροφή,
άνθρωποι αγριεμένοι, άντρες φυσικά, ζωσμένοι τα φυσεκλίκια, ένα κόσμος
άγνωστος εκεί στο Ιρακινό Κουρδιστάν, τη Μοσούλη, το Κιρκούκ, το Κάλακ.

Αυτόν τον κόσμο που δεν γνωρίζουμε, που βρίσκεται σε διαρκή αναστάτωση,
που μοιάζει μπερδεμένος, Ιρανοί, Κούρδοι, Τούρκοι, οι οποίοι μάχονται το
ξεκαθάρισμα και την ανεξαρτησία των μεν από τους δε σε κάθε ευκαιρία,
επιχειρεί να παρουσιάσει η εκπομπή «Στριπτίζ» (ΝΕΤ, Τρίτη, 23.20), η οποία
βρέθηκε στο Ιρακινό Κουρδιστάν με αφορμή τον πόλεμο.

Επικεντρωμένη περισσότερο στο διαρκές πολεμικό κλίμα, αυτό που επέβαλε
η διαμάχη Σιιτών, που κυριαρχούν ποσοτικά στο Ιράκ και Σουνιτών, οι οποίοι αν
και λιγότεροι το κυβερνούσαν επί χρόνια, το κλίμα που επέβαλε ο κουρδικός
αγώνας για την ανεξαρτησία τους από το κράτος του Σαντάμ με την υποστήριξη των
Αμερικανών, το κλίμα που επέβαλε ο πόλεμος με το Ιράν και η δράση των
Μουτζαχεντίν, η εκπομπή χαρτογράφησε τις αντιθέσεις των φυλών, που κατοικούν
τους χωμάτινους, σκονισμένους αυτούς τόπους της Ανατολής.

Επιθέσεις με βόμβες απίστευτης αγριότητας έχουν σημαδέψει τις
καθημερινές δραστηριότητες αυτών των ανθρώπων, όπως εκείνη που θυμούνται στο
Ιράν, όταν βόμβα σε χαλί από αντίπαλη μουσουλμανική ομάδα σκότωσε πιστούς που
προσεύχονταν σε ημέρα γιορτής στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.

Οι Πεσμέργκα είναι οι Κούρδοι αντάρτες, που πολεμούν διαρκώς από το
1970. Αγριωποί, ένας κόσμος αντρών όπου δεν υπάρχει γυναίκα ούτε για δείγμα να
δείξει ο φακός, εκτός από μία και μοναδική που είναι και παρουσιάστρια στην
κουρδική τηλεόραση. Εκεί εργάζονται γυναίκες, αλλά υπό το άγρυπνο βλέμμα του
διευθυντή, που είναι φυσικά άντρας – το ίδιο άλλωστε συμβαίνει και στα
ελληνικά κανάλια, όπου σε διευθυντική θέση γυναίκα και αν υπάρχει, είναι για
δείγμα.

Οι γυναίκες; Μόνο διακοσμητικές. Ο Κούρδος συγγραφέας Φαρχάντ Πιρμπάλ
έχει γράψει βιβλίο που κάνει πάταγο, γιατί αναφέρεται στη σεξουαλική ζωή των
Κούρδων υπό το καθεστώς του Σαντάμ. Παρά την νύξη στο θέμα, η εκπομπή δεν
στέκεται περισσότερο σ’ αυτό. Είναι φανερό, πως την προσελκύει η πολεμική
ατμόσφαιρα, που μοιάζει σημαντικότερη αυτές τις στιγμές του πολέμου.

Κι όμως, εκτός από τις γεωγραφικές θέσεις που καταλαμβάνουν οι αντιμαχόμενες
ομάδες και τον θεαματικό καπνό του πολέμου, αυτό που μοιάζει ανάγκη αυτές τις
ημέρες που έχουν κατακλύσει τις οθόνες οι εικόνες με τα όπλα και τις
καταστροφές, είναι να γνωρίσουμε και στοιχεία του πολιτισμού, των παραδόσεων,
των νοοτροπιών αυτού του κόσμου, που βρίσκεται ανάμεσα σε θρησκευτικές και
πολιτικές διαμάχες. Και γι’ αυτά όλα μόνον ο γυναικείος λόγος υπάρχει, αυτός
τα συντηρεί, αυτός τα μεταδίδει από γενιά σε γενιά.

Είδαμε την ομάδα της εκπομπής με τον Τάσο Τέλλογλου να σκύβει στα
χαρακώματα για να μη δεχθεί πυροβολισμούς, μας είπαν πως αποφάσισαν να μη
δείξει ο φακός Ιρακινούς που παραδίδονταν στις αμερικανοκουρδικές δυνάμεις,
για να τους προστατέψει.

Είδαμε την εκπομπή με το ενδιαφέρον να γνωρίσουμε έστω μια ψηφίδα από το
πολύπλοκο μωσαϊκό της περιοχής, μας περίσσεψαν οι εικόνες πολέμου και
πολεμιστών, που τις έχουμε, έτσι κι αλλιώς, πλούσιες αυτόν τον καιρό και μας
έλειψαν οι περισσότερες πληροφορίες για τη νοοτροπία του κόσμου και τον τρόπο
ζωής, αν μπορείς να πεις έτσι αυτή την διαρκώς αναστατωμένη, σκληρή
καθημερινότητα αυτών των λαών. Ωστόσο, μας έμεινε η άγρια αίσθηση ενός κόσμου
που έχει ζήσει χρόνια με πολέμους, που κράτησαν μακριά αυτό που εμείς θεωρούμε
πολιτισμό, την ελευθερία στη μόρφωση, τις ίσες ευκαιρίες, τις γυναίκες στη
θέση που τους αξίζει.