Επικοινωνιακός «Αλί Μπαμπά»

Εικόνες από έναν κόσμο σε απόγνωση, εικόνες που προστίθενται στο παγκόσμιο επικοινωνιακό γαϊτανάκι του πολέμου, ενός κόσμου που εφηύρε ακόμη και ένα διεθνές σύνθημα «Αλί Μπαμπά»

Με το πικρό χιούμορ που κρύβει πάντα η πιο τραγική στιγμή του ανθρώπου, μια
χούφτα πεινασμένοι Ιρακινοί κυνηγούν ένα φορτηγό με σακιά ζάχαρη και αλεύρι,
που έχει βουτήξει από τους πεζοναύτες μέσα στη σύγχυση ένας συμπατριώτης τους,
φωνάζοντας: «Αλί Μπαμπά, Αλί Μπαμπά». Δεν φώναζαν «κλέφτης» στη γλώσσα τους.
Προτίμησαν να χρησιμοποιήσουν την διεθνή «γλώσσα» του πασίγνωστου παραμυθιού.
Άραγε, για να απευθυνθούν στο παγκόσμιο κοινό;

Όπως κι αν έχει, πρόκειται για συγκλονιστική στιγμή της τηλεόρασης, της
πανταχού παρούσας κάμερας των επικοινωνιακών εποχών μας. Οι απελπισμένοι
Ιρακινοί έχουν συναίσθηση της τηλεοπτικής τους εικόνας και ενστικτωδώς
προφανώς ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του παγκόσμιου θεάματος, του οποίου
είναι οι τραγικοί πρωταγωνιστές. Και χρησιμοποιούν την παγκόσμια «γλώσσα»,
αυτή του μύθου για τον Αλί Μπαμπά και τους 40 κλέφτες. Α! αποθέωση του
παγκόσμιου χωριού, η δικαίωση των μακλιουανικών προφητειών από τους
απελπισμένους.

Μια νεαρή Ιρακινή δείχνει σε έναν πεζοναύτη φωτογραφίες με πληγωμένα παιδιά
και του λέει στη δική του γλώσσα: «Για φαντάσου, να ερχόμουν στην πατρίδα σου
και να σκότωνα τη μάνα και την αδελφή σου». «Καταλαβαίνω τι εννοείς», της
απαντάει εκείνος με την ηρεμία του ισχυρού.

Σ’ αυτόν τον άγριο πόλεμο είδαμε όλες τις διαστάσεις της λειτουργίας
της παγκόσμιας επικοινωνίας, την προπαγάνδα σε όλο το μεγαλείο της απλότητάς
της. Δεν ήταν πολύπλοκη, δεν ήταν εκλεπτυσμένη, ακολούθησε μία και μόνη αρχή:
λέμε το ψέμα, που είναι τόσο προφανές, ώστε δύσκολα θα πιστέψει κανείς ότι
είναι στ’ αλήθεια ψέμα.

Την ίδια αρχή ακολούθησε η αμερικανική προπαγάνδα: «Υπάρχουν χημικά
όπλα στο Ιράκ», «θα προβάλει ισχυρότατη αντίσταση ο Σαντάμ με τους φενταγίν»,
«δεν είχαμε στόχο τους δημοσιογράφους, απαντήσαμε σε πυρά ελεύθερων σκοπευτών»
κ.λπ.

Την ίδια βασική και αξεπέραστη αρχή ακολούθησε και η ιρακινή προπαγάνδα, που
είχε τον δικό της άνθρωπο, τον υπουργό Πληροφοριών Αλ Σάχαφ, ο οποίος μέχρι
την τελευταία στιγμή ανέτρεπε, με άνεση και ειρωνεία, όσα οι Αμερικανοί
ανακοίνωναν: «Δεν κατέλαβαν τίποτε», «θα τους σφάξουμε», «δεν πήραν τη
Βαγδάτη» και πίσω του καίγονταν ήδη δημόσια κτίρια. «Δεν κατέλαβαν το ανάκτορο
του Σαντάμ», ενώ εμείς βλέπαμε βίντεο με πεζοναύτες να βολτάρουν στους
διαδρόμους του και να καπνίζουν.

Κατόπιν αυτών η εγχώρια ενημέρωση απορεί. Πού πήγαν οι φενταγίν, οι
ορκισμένοι να πεθάνουν για τον Σαντάμ; Όλα εκείνα τα βίντεο που βλέπαμε με
αγριωπούς, μαυροντυμένους Ιρακινούς τι ήταν; Χωρίς επικοινωνίες, με τα τέλεια
αμερικανικά όπλα δεν είχε ελπίδα η αντίσταση που οργάνωνε ο Σαντάμ, λένε οι
ειδικοί αναλυτές. Δύσκολο να το πιστέψει κανείς. Ίσως γιατί περιμένουμε τις
μάχες να εξελιχθούν μπροστά στα μάτια μας, μπροστά στις κάμερες και αυτό δεν
συμβαίνει.

Ίσως όμως, η αμερικανική προπαγάνδα να συνεχίζει το γαϊτανάκι που
έπλεξε σε συνδυασμό με εκείνη του καθεστώτος του Σαντάμ. Έπρεπε να
δημιουργηθεί η εντύπωση πως υπάρχουν ορκισμένοι στον Σαντάμ που θα
αντισταθούν. Πώς να πεις ότι θα βομβαρδίσεις με λύσσα έναν λαό που δεν έχει
ούτε στρατό, ούτε όπλα να τον υπερασπιστούν; Πώς να πείσεις την διεθνή
κοινότητα ότι επιτελείς έργο θεάρεστο και μεγάλο για τον πολιτισμό, αν δεν
παρουσιάσεις τον αντίπαλο ως το Κακό που είναι οπλισμένο σαν αστακός και εσύ
οφείλεις να το αφοπλίσεις και να το διαλύσεις;

Στην πεποίθηση της παγκόσμιας κοινότητας ότι ο Σαντάμ διαθέτει ισχυρό
στρατό, ορκισμένους φύλακες, γυναίκες και άνδρες, ανακαλύπτουμε την υψηλή
τέχνη της σχολής εκείνης της προπαγάνδας που αξιοποιεί την απλούστερη ιδέα.
Φενταγίν ο Σαντάμ; Επίθεση μέχρι τελικής διαλύσεως των πάντων οι πεζοναύτες.
Άλλωστε, πώς θα γίνει η ανοικοδόμηση;

Σφιχτό το γαϊτανάκι της προπαγάνδας γύρω από τη σκέψη του κόσμου, κάνει
επίκαιρο παρά ποτέ τον Ντιντερό που έλεγε «πιστεύω μόνο την κρίση μου, ποτέ
αυτό που βλέπουν τα μάτια μου».