Θέαμα σπαραχτικού διαλόγου

Μνημεία που καταστρέφονται και μαζί πολύτιμη μνήμη της ανθρωπότητας από έναν πολεμικό παραλογισμό (στη φωτογραφία Ιρακινοί αρχαιολόγοι κάνουν ανασκαφή στην αρχαία πόλη Ουρ, σε σημείο που θεωρείται ότι βρέθηκε το σπίτι του Αβραάμ)

Πλιάτσικο στα μνημεία του πολιτισμού, πλιάτσικο στη μνήμη της ανθρωπότητας.
Μια ακόμη θλιβερή πτυχή του πολέμου – «Πρωταγωνιστές» (ΝΕΤ) και «Σήμερα με την
Άννα» (Mega). Πώς να μιλήσεις για μνημεία, όταν στόχος των βομβών είναι η ίδια
η ζωή; Ωστόσο, σε τέτοιες εποχές αγριότητας τα μνημεία του πολιτισμού
αναδεικνύονται σε καταφύγιο εκείνου του ρεύματος της σκέψης που θέλει τον
κόσμο μια σύνθεση, με όλα τα επιμέρους στοιχεία της σε διαρκή διάλογο.

Μιας σκέψης που την βλέπουμε να διαγράφεται στη συζήτηση του Αλέξη
Παπαχελά στους «Φακέλους» του με τον Κρις Πάτεν, επίτροπο της Ε.Ε. σε θέματα
εξωτερικής πολιτικής Ευρώπης, καθώς χρησιμοποιεί έννοιες από την κλασική
Ελλάδα, σαν το κοινό αλφάβητο, για να αρθρωθεί ο λόγος της σύνεσης σε μια
εποχή, που θαρρεί κανείς πως όλα διαλύονται. Δεν φοβάται η Αμερική μήπως
διαπράττει μια «ύβρι» και οδηγηθεί στην καταστροφή της; Με τον μύθο για το
«Κουτί της Πανδώρας» απαντά ο Κρις Πάτεν, που όταν άνοιξε βγήκαν έξω πλήθος
δεινά, αλλά κάτω κάτω οι θεοί είχαν βάλει την ελπίδα. Ίσως υπάρχει, στο
τρομακτικό «Κουτί της Πανδώρας» που άνοιξαν οι Αμερικανοί για τον κόσμο,
κρυμμένη ακόμη η ελπίδα.

Μια ελπίδα που φαίνεται η Ευρώπη να την διακρίνει σε ένα νέο κοινό
όραμα, έτσι όπως το περιέγραψε ο καθηγητής κ. Θόδωρος Κουλουμπής στους
«Φακέλους»: «Δεν θα χωριστούμε σε παλιά και νέα Ευρώπη, όπως ήθελε ο Μπους.
Γινόμαστε μια νέα Ευρώπη, η Ευρώπη της ήπιας δύναμης, του παραδείγματος, της
αλληλεξάρτησης».

Μια Ευρώπη που συνειδητοποιεί ότι χωρίς τις μεθόδους, τους οργανισμούς,
τα όργανα για κοινές παγκόσμιες αποφάσεις, το μέλλον είναι δυσοίωνο για τον
πολιτισμό και τη δημοκρατία.

Για παράδειγμα, εκτός από τον κορυφαίο ρόλο του ΟΗΕ υπάρχουν και πλήθος
ακόμη κοινές αποφάσεις, όπως εκείνη της Χάγης για την προστασία των μνημείων,
που δεν έχουν υπογράψει ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το Ιράκ, όπως θύμισε ο Ευάγγελος
Βενιζέλος στους «Πρωταγωνιστές» και που έτσι δυσχεραίνεται η προσπάθεια
διάσωσής τους από μια αδύναμη ΟΥΝΕΣΚΟ. Μια «λεπτομέρεια» μέσα στη φωτιά του
πολέμου, που ωστόσο δίνει το μέτρο της βαρβαρότητας εκείνων που δεν επιθυμούν
να σεβαστούν μνήμη και Ιστορία, γιατί τα θεωρούν εμπόδια και όχι εφόδια. Οι
δικτατορίες ή και οι μεγάλες αγορές.

Όπως τα περίφημα «συμβόλαια ανοικοδόμησης» του Ιράκ των αμερικανικών
εταιρειών, που περιέγραψε η Σοφία Παπαϊωάννου στο ρεπορτάζ της για τους
«Φακέλους». Θα ξεχάσουν οι Ιρακινοί ότι οι «σωτήρες» προκάλεσαν την καταστροφή
τους;

Από εκπομπή σε εκπομπή συντίθεται η εικόνα της διαταραχής, στην οποία
βρίσκεται η παγκόσμια «πολιτισμική οικολογία». Μιας διαταραχής που
αποτυπώνεται στο μιντιακό σύστημα, καθώς αντιπαραθέτει στα πλάνα των
πληγωμένων και σκοτωμένων στον πόλεμο του Ιράκ τα ψύχραιμα λόγια εκείνων που
διατηρούν τη γνώση των αξιών του πολιτισμού και την επίγνωση της αξίας τους
και ακόμη αντιπαραθέτει στα βίντεο των μουσουλμάνων καμικάζι, που στο όνομα
του θρησκευτικού φανατισμού ετοιμάζονται να σπείρουν τον θάνατο, τα βίντεο του
αμερικανικού Πενταγώνου με τα τανκς που ετοιμάζονται να κάνουν το ίδιο.

Εκεί στις τηλεοπτικές οθόνες ο διάλογος εξελίσσεται σπαραχτικός και
αφορά δύο κόσμους, όχι μοιρασμένους σε θρησκευτικές κατηγορίες, αλλά σ’
εκείνους που σέβονται τον πολιτισμό σαν ελπίδα ζωής, ακόμη και τη βία της
δημιουργίας του σαν γνώση που αξιοποιείται για την ειρήνη, και εκείνους που
πλιατσικολογούν, για να επιδείξουν την πρόσκαιρη ισχύ τους. Τα μάρμαρα στις
προθήκες ενός μουσείου ή οι αξίες έστω και σαν διαφημιστικά σλόγκαν
εξακολουθούν να ομολογούν τον πολιτισμό εκείνων που τα δημιούργησαν και όχι
των πλιατσικολόγων. Οι τελευταίοι παραμένουν εγκλωβισμένοι στη μικρή διάρκεια
της ανεγκέφαλης και καταστροφικής τους βίας.